بخش عمده افزایش هزینه سوخت جاده‌ای به گازوئیل مربوط است. برآورد T&E نشان می‌دهد راننده دیزلی در اتحادیه اروپا در دوره بررسی شده ۱۴۲ یورو بیشتر پرداخته و کامیون آلمانی حمل‌ونقل دوربرد هر هفته ۲۳۶ یورو هزینه اضافی داشته است.
بر اساس گزارشی که روز چهارشنبه از سوی گروه محیط‌زیستی مستقر در بروکسل «حمل‌ونقل و محیط‌زیست» (تی اند ای) منتشر شده، از آغاز جنگ ایران افزایش قیمت سوخت جاده‌ای در مجموع حدود ۵۳ میلیارد یورو هزینه اضافی به اتحادیه اروپا تحمیل کرده‌است.
آگهی
آگهی
بیشتر این هزینه اضافی، یعنی ۴۰ میلیارد یورو، ناشی از دیزل بوده‌است. تی اند ای برآورد می‌کند که افزایش قیمت سوخت جاده‌ای به طور متوسط روزانه ۲۷۰ میلیون یورو به هزینه‌های حمل‌ونقل اضافه کرده که ۲۰۳ میلیون یورو آن مربوط به دیزل است. ۶۷ میلیون یوروی باقی‌مانده در روز به بنزین مربوط می‌شود.
این برآوردها هزینه‌ها در دوره جنگ را با دوره مشابه سال گذشته، با تعدیل تورم، مقایسه می‌کند و ۲۸ هفته تا ۶ سپتامبر را پوشش می‌دهد.
تی اند ای می‌گوید: «اروپا وابسته‌ترین اقتصاد بزرگ به دیزل است.»
دیزل و گازوئیل حدود ۴۳ درصد از فرآورده‌های نفتی مصرفی در اتحادیه اروپا را از نظر حجم تشکیل می‌دهند؛ رقمی که حدود ۱۶ واحد درصد بالاتر از میانگین جهانی و تقریبا دو برابر سهم ایالات متحده است. در سال ۲۰۲۴ نزدیک به چهار خودروی سواری از هر ده خودروی در حال تردد در جاده‌های اتحادیه اروپا با دیزل کار می‌کردند.
حمل‌ونقل جاده‌ای آن سال ۷۷ درصد از دیزل و گازوئیل مصرفی اتحادیه اروپا را به خود اختصاص داد. خودروهای سواری بزرگ‌ترین سهم مصرف جاده‌ای را داشتند و پس از آن کامیون‌های سنگین و اتوبوس‌ها و سپس ون‌ها قرار می‌گرفتند. دیزل همچنین در کشاورزی، ساخت‌وساز و برخی خانه‌ها مصرف می‌شود، اما سوخت مصرفی ماشین‌آلات خارج از جاده در برآورد روزانه ۲۰۳ میلیون یورویی تی اند ای برای دیزل جاده‌ای لحاظ نشده‌است.
برای رانندگان، این افزایش قابل توجه است. تی اند ای تخمین می‌زند که یک راننده معمولی خودروی دیزلی در اتحادیه اروپا در دوره مورد بررسی حدود ۱۴۲ یورو بیشتر از دوره مشابه سال گذشته برای سوخت پرداخت کرده‌است. به گفته این گزارش، تا ۱۴ سپتامبر، پر کردن یک باک ۵۰ لیتری دیزل حدود ۳۰ یورو بیشتر از قبل از جنگ هزینه داشته‌است.
کسب‌وکارها نیز با قبوض سنگین‌تری روبه‌رو شده‌اند. به گفته تی اند ای، یک کامیون دیزلی آلمانی فعال در حمل‌ونقل طولانی‌مدت در این دوره به طور متوسط حدود ۶ هزار یورو هزینه اضافی سوخت پرداخت کرده که معادل ۲۳۶ یورو در هفته است. این یک نمونه مبتنی بر یک کامیون آلمانی است و میانگین کامیون‌ها در سراسر اتحادیه اروپا را نشان نمی‌دهد.
چرا دیزل این‌قدر گران شده‌است؟
قیمت نفت خام از زمان آغاز جنگ به شدت افزایش یافته، اما قیمت دیزل حتی سریع‌تر بالا رفته‌است. درگیری‌ها تولید و صادرات سوخت از خاورمیانه را مختل کرده و حملات به پالایشگاه‌های روسیه نیز عرضه جهانی را بیشتر کاهش داده‌است.
تی اند ای می‌گوید صادرات دیزل و گازوئیل از خاورمیانه و روسیه در مجموع در ماه اوت نسبت به یک سال قبل نزدیک به ۷۵ درصد کاهش یافته‌است. فاصله میان قیمت نفت خام و قیمت عمده‌فروشی دیزل اوایل سپتامبر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه عبور کرد، در حالی که دامنه معمول این فاصله ۱۰ تا ۳۰ دلار است. این اختلاف نشان‌دهنده کمبود دیزل تصفیه‌شده در کنار گران‌تر شدن نفت خام است.
میانگین موزون قیمت دیزل در اتحادیه اروپا در ۱۴ سپتامبر به ۲.۱۵۹ یورو برای هر لیتر رسید که بالاترین رقم در مجموعه آماری کمیسیون اروپا از سال ۲۰۰۵ تاکنون است.
کارشناسان بانک مرکزی اروپا هفته گذشته به بخش اقتصادی یورونیوز گفتند که براساس قراردادهای آتی سوخت در آن زمان، حاشیه سود پالایش دیزل احتمالا در ماه اکتبر به اوج می‌رسد. این یک پیش‌بینی درباره حاشیه سود بود، نه زمان رسیدن قیمت‌های خرده‌فروشی در پمپ‌ها به اوج.
در پاییز ممکن است عرضه بیشتر هم تحت فشار قرار گیرد، زیرا همزمان با انجام تعمیرات فصلی در پالایشگاه‌ها، تقاضا برای نفت‌گرم‌کن، ماشین‌آلات کشاورزی و حمل‌ونقل بار افزایش می‌یابد. آمریکا همچنین در حال بررسی اعمال ممنوعیت کامل یا جزئی بر صادرات دیزل است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه اعلام کرد از این طرح حمایت می‌کند، اما هنوز هیچ ممنوعیتی اجرایی نشده‌است. چنین اقدامی می‌تواند تامین دیزل برای اروپا را دشوارتر کند.
چه عواملی می‌تواند هزینه دیزل را در اروپا کاهش دهد؟
تی اند ای با استفاده از مجموعه اقدامات کاهش مصرف که پیش‌تر از سوی آژانس بین‌المللی انرژی پیشنهاد شده، برآورد می‌کند که اجرای چهار اقدام در کنار هم می‌تواند در کوتاه‌مدت تقاضای دیزل خودروها را ۱۵ درصد کاهش دهد. این اقدامات شامل افزایش امکان دورکاری است؛ به‌طوری‌که به محاسبه تی اند ای، سه روز کار از راه دور اضافی در هفته می‌تواند هزینه سوخت یک راننده را تا ۲۰ درصد پایین بیاورد.
اقدامات دیگر شامل کاهش سقف سرعت کنونی در بزرگراه‌ها، سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل عمومی کارآمدتر و ارائه توصیه برای شیوه رانندگی کم‌مصرف از جمله حفظ فشار مناسب تایرها است.
در بلندمدت، این گروه استدلال می‌کند که خودروهای برقی می‌توانند وابستگی اروپا به شوک‌های قیمتی نفت را کاهش دهند. برآورد تی اند ای این است که نزدیک به هشت میلیون خودروی برقی در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ از مصرف حدود ۴۶ میلیون بشکه نفت جلوگیری کرده و ۲.۹ میلیارد یورو در واردات نفت صرفه‌جویی شده‌است.