بحران جهانی نفت باعث شده است قیمت بنزین و گازوئیل به بیش از ۲.۴ یورو و ۲.۵ یورو به ازای هر لیتر برسد، اما این ارقام اگر با توجه به هزینه زندگی مردم هر کشور بررسی شوند، تصویر بهتری از این موضوع ارائه میدهند که مردم کدام کشورها برای خرید سوخت، تحت فشار بیشتری قرار گرفتهاند.
روز سهشنبه، قیمت سوخت بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار گذشت، آنهم در شرایطی که بحران در عرضه جهانی که ناشی از حملات و اختلالات در تنگههای هرمز و بابالمندب است، همچنان ادامه دارد.
آگهی
آگهی
مذاکرات ایران و آمریکا در ماه اوت بار دیگر به بنبست رسید و در پی آن، درگیریها از سر گرفته شد. جدیدترین موج حملات ایران باعث شد عبور روزانه کشتیهای باری از تنگه هرمز به کمتر از ۲۰ فروند در روز کاهش پیدا کند.
علاوه بر این، حملات حوثیهای یمن که از حمایت ایران برخوردار هستند نیز تجارت در اطراف تنگه بابالمندب را مختل کرده است، مسیری که پیشتر یکی از شریانهای حیاتی تجاری میان یمن، اریتره و جیبوتی بود.
با توجه به اینکه همه این مسیرهای حیاتی تجاری هدف حمله قرار گرفتهاند، از این بحران بهعنوان «بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ بازارهای جهانی انرژی» یاد شده است.
این بحران چه تأثیری بر قیمت بنزین و گازوئیل دارد؟
بر اساس ردیاب لحظهای قیمت سوخت در وبسایت fuel-prices.eu/live، تا روز سهشنبه، بالاترین قیمت بنزین در اروپا در هلند ثبت شده است که بهطور میانگین رقمی معادل ۲.۴۳ یورو در هر لیتر بود. پس از آن، دانمارک با ۲.۳۵ یورو و فنلاند با ۲.۳۲ یورو در هر لیتر قرار دارند.
مصرفکنندگان در فرانسه (۲.۲۳ یورو در هر لیتر) و یونان (۲.۲۰ یورو در هر لیتر) نیز فشار افزایش قیمتهای سوخت را احساس میکنند.
با این حال، رانندگان خودروهای دیزلی با فشار بیشتری مواجه هستند. قیمت گازوئیل در فرانسه در روز سهشنبه به ۲.۴۰ یورو در هر لیتر رسید، در حالی که در ایتالیا ۲.۳۶ یورو بود.
دانمارک در صدر این فهرست قرار دارد و قیمت گازوئیل در آنجا به ۲.۵۲ یورو در هر لیتر رسیده است.
برای مقایسه، این رقم تقریباً یک یورو بیشتر از قیمت گازوئیل در مقدونیه شمالی (۱.۷۰ یورو در هر لیتر) و آندورا (۱.۷۲ یورو در هر لیتر) است.
این قیمتها از نظر قدرت واقعی خرید چه معنایی دارند؟
تصویر اقتصادی زمانی تغییر میکند که قیمت سوخت را بر اساس شاخص قدرت خرید تعدیل کنیم، شاخصی برای مقایسه اقتصادی که تفاوت سطح قیمتها میان کشورها را حذف میکند.
برای انجام این مقایسه، هزینه پر کردن یک باک ۵۰ لیتری را با سرانه تولید ناخالص داخلی هر کشور مقایسه کردیم و سپس تفاوتهای قدرت خرید را در نظر گرفتیم. هرچه این درصد بالاتر باشد، هزینه پر کردن یک باک در مقایسه با قدرت خرید مردم آن کشور بیشتر است.
بر اساس برآورد Europe in Motion از هزینه سوختگیری ۵۰ لیتری، کشورهای منطقه بالکان آشکارا بیشترین فشار را متحمل میشوند و بوسنی و هرزگوین در صدر این فهرست قرار دارد.
در اتحادیه اروپا، یونان کشوری است که قیمت بنزین و گازوئیل در آن، بیشترین فشار را بر بودجه مردم وارد میکند.
اختلال در عرضه نفت، پالایشگاهها را نیز تحت فشار قرار داده است.
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده که تولید پالایشگاههای جهان در ژوئیه ۲۰۲۶ تقریباً پنج میلیون بشکه در روز کمتر از ژوئیه ۲۰۲۵ بوده است، وضعیتی که در بازار فرآوردههای نفتی پالایششده، اثر گلوگاهی ایجاد کرده است.
با مختلشدن عرضه نفت خام از منطقه خلیج فارس، پالایشگاهها مجبور شدهاند به دنبال منابع جایگزین نفت خام باشند یا برای تأمین نفت مورد نیاز خود هزینه بیشتری بپردازند.
با این حال، انواع مختلف نفت خام، قابلیت جایگزینی با یکدیگر را همیشه ندارند و تغییر مسیرهای تثبیتشده تأمین میتواند پرهزینه باشد.
همزمان، اختلالها بر عرضه محصولات پالایششدهای مانند گازوئیل و سوخت جت نیز تأثیر گذاشتهاند. این مساله حاشیه سود پالایشگاهها را افزایش داده و فشار بیشتری بر قیمت سوخت وارد کرده است.
حملات مستقیم پهپادی به پالایشگاههای بزرگ در عربستان سعودی، کویت و بحرین نیز وضعیت را وخیمتر کرده و باعث توقف یا کاهش تولید شده است.
آیا پایان بحران نزدیک است؟ انتظار میرود حاشیه سود پالایش گازوئیل در اکتبر به اوج برسد
بر اساس اعلام آژانس بینالمللی انرژی، جنگ اوکراین و حمله به پالایشگاهها در خاک روسیه، شوک دیگری به بازار وارد کرده است.
این مساله نهچندان به دلیل واردات نفت روسیه به اروپا ــ که بهشدت کاهش یافته ــ بلکه به این دلیل اهمیت دارد که خریداران عمده دیگری مانند ترکیه و برزیل نیز مجبور شدهاند برای تأمین منابع، بهویژه گازوئیل،
این مسئله فقط به کاهش شدید واردات نفت روسیه به اروپا مربوط نمیشود، بلکه از این جهت اهمیت دارد که کشورهای بزرگی مانند ترکیه و برزیل نیز مجبور شدهاند برای تأمین سوخت مورد نیاز خود، بهویژه گازوئیل،به دنبال عرضهکنندگان دیگر باشند.
کارشناسان بانک مرکزی اروپا که با Euronews Business گفتوگو کردهاند، میگویند بر اساس معاملات آتی گازوئیل پالایششده در گروه بورس اوراق بهادار لندن، انتظار دارند حاشیه سود پالایش گازوئیل در ماه اکتبر به اوج برسد، و این در حالی است که به گفته آنها، «حاشیه سود بنزین در ماه اوت به اوج خود رسید.»