یک نوع غله جدید که در آمریکا در حال توسعه است میتواند راهی در اختیار کشاورزان بگذارد تا سلامت خاک را بهبود دهند و محصولات را در برابر خشکسالی و بارشهای شدید مقاومتر کند.
برایس بلک در مزرعه گندمی که زیر فشار خشکسالی شدید از پا افتاده زانو زده است. او دو ساقه گندم را در دست گرفته و توضیح میدهد که خوشهها چقدر نسبت به حالت معمول کوچک شدهاند.
آگهی
آگهی
بعد از باران دیرهنگام اکتبر سال گذشته، این کشاورز چهار نسل نسبت به ۱۸۰۰ جریب (۷۲۸ هکتار) گندم زمستانهاش امیدوار بود. اما زمستان و بهار خشک، زمانی که گندم برای جاگرفتن به رطوبت نیاز داشت، باعث خشکسالی شدید شد. در نهایت او حدود ۱۵۰۰ جریب (۶۰۷ هکتار) برداشت کرد، اما عملکرد محصول پایینترین سطحی بود که از زمان بهعهده گرفتن اداره مزرعه خانوادگی در سال ۲۰۱۷ تجربه کرده است.
بلک میگوید: «این فقط از آن موقعیتهایی بود که باید دندان روی جگر میگذاشتی و از آن عبور میکردی.» او که علاوه بر گندم، ذرت، سویا و میلو را هم در مزرعه ۴۵۰۰ جریبی (۱۸۲۱ هکتاری) خانوادگی خود کشت میکند، میافزاید: «دلسردکننده است، میدانید؟ و تا حدی هم سخت است که بفهمی باید چه کار کرد.»
وقتی چنین رخدادهای آبوهوایی اتفاق میافتد، کشاورزان معمولا به دنبال راههای تازهای برای محافظت از محصولات و در نهایت سود خود میگردند.
غله چندساله چیست؟
برخی کشاورزان برای افزایش مقاومت در برابر رویدادهای حدی مانند خشکسالی و بارشهای شدید، غلههای چندساله را وارد تناوب کشت کردهاند. پژوهشگران در تلاشاند گونههای چندسالهای از غلات رایج یکساله مانند گندم، سورگوم و برنج توسعه دهند، اما این کار به کندی پیش میرود. و پذیرش گسترده آنها از سوی کشاورزان دشوار است، چون محصولات چندساله عملکرد کمتری دارند، برداشت آنها میتواند مشکل باشد و بازارشان هنوز در حال شکلگیری است.
با وجود این چالشها، بلک کنجکاو شده است. او میگوید: «من در وضعیت بقا هستم. اگر بتوانی چیزی بکاری و بعد تا چهار پنج سال مجبور نباشی دوباره سراغ آن بروی... آنقدر در هزینه، نیروی کار و همه چیز صرفهجویی میشود که واقعا وسوسهانگیز است. همین موضوع آن را جذاب میکند.»
پنج سال پیش، دیوید مولر یک قطعه ۱۲ جریبی (۵ هکتاری) کرنزا، غلهای چندساله شبیه به علفهای بومی بخشهایی از اروپا و آسیای غربی، کشت کرد.
غلههای چندساله نیاز به کشت، برداشت و کشت دوباره سالانه ندارند؛ اینها هر چند سال یکبار کاشته میشوند.
به گفته پژوهشگران، سامانه ریشهای این گیاهان که میتواند تا چند فوت در خاک پایین برود، به آب در لایههای عمیقتر دسترسی پیدا میکند. این ویژگی به آنها کمک میکند در برابر دورههای کوتاهمدت خشکسالی تابآوری بیشتری داشته باشند. و هنگامی که بارانهای سنگین میبارد، ساختار ریشهای بزرگتر میتواند آب اضافی را جذب کند؛ آبی که در غیر این صورت روانه میشود و خاک را فرسایش میدهد. این ریشههای عمیقتر همچنین کربن بیشتری را در خود نگه میدارند و آلودگی موجود در جو را کاهش میدهند.
درون موسسهای که محصولات چندساله را توسعه میدهد
کرنزا یکی از چند غله چندسالهای است که در موسسه لند (منبع به زبان انگلیسی) در سلینا، کانزاس، حدود یک ساعت رانندگی شمال مزرعه مولر، در حال توسعه است. این موسسه که در سال ۲۰۰۱ به طور رسمی اهلیسازی کرنزا را آغاز کرد، با پژوهشگران و کشاورزان در سراسر جهان همکاری میکند تا گونههای چندساله گندم، برنج، سورگوم و دیگر غلات و دانههای روغنی را توسعه دهد.
برخی کشاورزان در جنوبشرقی آسیا و بخشهایی از آفریقا کشت و برداشت برنج چندساله را در زمینهای خود آغاز کردهاند. با این حال، کرنزا از نظر توسعه پیشرفتهتر است و نخستین بار در سال ۲۰۱۰ در یک مزرعه برداشت شد.
سال گذشته در آمریکا، کرنزا در ۳۵۱۱ جریب (۱۴۲۱ هکتار) کشت شد؛ در حالی که سطح گندم زمستانه، بهاره و دوروم برداشتشده یا زیر کشت رفته در فصل ۲۰۲۵-۲۶ به ۳۷.۲ میلیون جریب (۱۵.۱ میلیون هکتار) رسید.
زمین کرنزای مولر بخشی از نزدیک به ۱۰۰ جریب (۴۰ هکتار) کرنزا است که او از سال ۲۰۱۸ کاشته است. او از این محصول برای بهبود خاکهای دارای مشکل زهکشی یا برای بازسازی ماده آلی در مزرعه خانوادگیاش در هالستد، کانزاس، استفاده کرده است؛ جایی که آنها همچنین هر کدام حدود ۶۰۰ جریب (۲۴۳ هکتار) ذرت و سویا کشت میکنند.
او همچنین میگوید کرنزا حدود یکسوم کود مورد نیاز گندم را مصرف میکند و چون هر چند سال یکبار کاشته میشود، لازم نیست آنقدر زیاد از تجهیزات کشاورزی بنزینسوز استفاده کند.
مولر میگوید: «نه تنها میتوانیم آن قطعات زمین را به شکل سودآور استفاده کنیم، بلکه خاک آن را نیز تقویت میکنیم و روی مزایایی کار میکنیم که امیدواریم در آینده کشت محصولات دیگر را در همان زمینها نیز سودآور کند.»
تخریب خاک تهدیدی جدی است
یک گزارش سازمان ملل در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که تا سال ۲۰۵۰، تخریب خاک میتواند بیش از ۲۰ تریلیون دلار به اقتصاد جهانی خسارت وارد کند. کشت گیاهان چندساله کمتر این خاک کربنگیر را مختل میکند.
به گفته کارشناسان، خاک مانند یک مخزن عمل میکند و دیاکسید کربن گرمکننده سیاره را از جو جذب میکند؛ گازی که در تغییرات اقلیمی نقش دارد. کشت سالانه، یعنی چرخه شخم، کاشت، برداشت و تکرار، فرایند تشکیل خاک را که هزاران سال طول میکشد تحت فشار قرار میدهد و زمینهای کشاورزی را به سرعت فرسوده میکند. لورا وندر پول، خاکشناس ارشد موسسه لند، میگوید ریشههای چندساله همچنین میتوانند آن کربن را به لایههای عمیقتر خاک منتقل کنند؛ جایی که کمتر در معرض برهمخوردن است.
و خاکی که کربن بیشتری در خود دارد، معمولا برای گیاهان بهتر است.
وندر پول میگوید: «گنجاندن گیاهان چندساله در کشاورزی ما عملا تنها گزینهای به نظر میرسد که اگر بخواهیم به تولید غذا ادامه دهیم، خاک را برای نسلهای آینده حفظ میکند. تصور رسیدن به وضعیتی که هم خاک داشته باشیم و هم غذای فراوان، بدون گزینهای چندساله دشوار است.»
عملکرد کمتر و دشواری در برداشت
برنامههای آزمایشی مربوط به غلات چندساله در نقاط مختلف جهان در دست اجراست تا نحوه کشت آنها در مناطق، اقلیمها و خاکهای متفاوت آزموده شود، اما این پژوهش هنوز در مراحل اولیه است و آهسته پیش میرود.
به گفته لی دهان، رئیس برنامه اهلیسازی کرنزا در موسسه لند، مهمترین چالش، میزان عملکرد دانه این محصولات است. کشاورزان کرنزا حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد عملکردی را به دست میآورند که از یک کشت گندم در همان منطقه انتظار میرود. دلیلش این است که محصول چندساله باید انرژی خود را نه تنها صرف تولید دانه، بلکه صرف رشد ریشههایی کند که در خاک نفوذ میکنند تا گیاه بتواند بیش از یک سال زنده بماند؛ در حالی که محصولات یکساله طوری اصلاح شدهاند که تا حد امکان انرژی را صرف تولید بیشترین مقدار دانه در یک فصل رشد کنند.
پژوهشگران دانشگاه کرنل همچنین دریافتهاند که استقرار یک مزرعه کرنزا میتواند دشوار باشد، زیرا این گیاه در سال نخست باید با علفهای هرز رقابت کند. یافتن میزان بذر مناسب برای حداکثر کردن عملکرد نیز هنوز در حال بررسی است. متیو رایان، استاد کشت پایدار در دانشگاه کرنل، میگوید این موضوع همچنان در دست مطالعه است.
مولر میگوید ارقام جدید کرنزا نسبت به گونههای قبلی عملکرد بیشتری دارند، اما هرچه گیاه مسنتر میشود، میزان برداشت میتواند کاهش یابد. به گفته مسئولان موسسه لند، عملکرد برنج چندساله مشابه گونههای یکساله است.
برداشت کرنزا به طور خاص میتواند چالشبرانگیز باشد. مثلا دانه آن کوچکتر از گندم است و کشاورزان و پژوهشگران هنوز در تلاشاند بهترین راهها را برای سازگار کردن تجهیزات کشاورزی پیدا کنند تا هنگام برداشت به دانه آسیب نرسد.
با این حال، رایان میگوید کشاورزانی که به دلیل خشکسالی یا سیلهای شدید محصول خود را از دست میدهند، ممکن است به فکر راههایی برای مقاومتر کردن نظامهای کشاورزی خود بیفتند.
رایان میگوید: «فکر میکنم کشاورزان بیش از دیگران متوجه شدهاند که اقلیم در حال تغییر است. این رویدادها مردم را به فکر کردن وامیدارد و به نظرم کشاورزان را سوق میدهد تا این شیوهها را در عمل به کار بگیرند.»