این توافق که بنا بر گفته کاخ سفید با میانجی گری ملانیا ترامپ و از ۲۹ اکتبر اجرا می‌شود، برای تسهیل کمک‌های بشردوستانه و تخلیه غیرنظامیان از شهری است که سال‌ها تحت اشغال روسیه، کمبود شدید غذا و تلاش‌هایی پرخطر برای فرار را تحمل کرده‌اند.
کاخ سفید روز جمعه اعلام کرد ملانیا ترامپ، بانوی اول آمریکا، در مذاکراتی میان روسیه و اوکراین برای برقراری آتش‌بسی موقت در شهر اشغالی اولشکی که تحت اشغال روسیه است، نقش میانجی را بر عهده داشته است.
آگهی
آگهی
این آتش‌بس که قرار است از ۲۹ اکتبر آغاز شود، با هدف فراهم کردن امکان ارسال کمک‌های بشردوستانه و تخلیه غیرنظامیانی است که در نزدیکی خط مقدم گرفتار شده‌اند.
بر اساس اعلام کاخ سفید، دو طرف توافق کرده‌اند عملیات نظامی در این شهر واقع در جنوب اوکراین را متوقف کنند و برای ساکنانی که می‌خواهند شهر را ترک کنند، مسیر امن مشخصی ایجاد کنند.
اولشکی در کرانه شرقی رود دنیپرو قرار دارد؛ منطقه‌ای که در کنترل نیروهای روسیه است و در سوی مقابل آن، شهر خرسون در کنترل اوکراین قرار دارد. پیش از آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه، این شهر حدود ۲۴ هزار سکنه داشت. برآوردهای کاخ سفید نشان می‌دهد اکنون تنها بین هزار و ۷۰۰ تا ۲ هزار نفر در اولشکی باقی مانده‌اند که حدود ۵۰ نفر از آنها کودک هستند.
این اعلام در حالی صورت می‌گیرد که بحران انسانی در اولشکی رو به وخامت است؛ جایی که ساکنان با کمبود شدید غذا، آب آشامیدنی سالم و دارو روبه‌رو هستند و تلاش برای فرار از منطقه نیز آنها را در معرض خطر مین‌های زمینی و حملات پهپادی قرار داده است.
تتیانا هاساننکو، رئیس اداره نظامی شهر اولشکی، روز ۱۳ اکتبر در گفت‌وگویی اختصاصی با یورونیوز، از شهری سخن گفت که بیش از چهار سال اشغال روسیه آن را ویران کرده است. او گفت: «شهر عملاً ویران شده است. تقریباً هیچ ساختمانی وجود ندارد که آسیب ندیده باشد.»
هاساننکو برآورد کرد حدود ۲ هزار نفر، از جمله ۳۵ کودک، همچنان در اولشکی زندگی می‌کنند. به گفته او، این کودکان امکان خروج از شهر را ندارند.
او توضیح داد که ساکنان برای زنده‌ماندن به روزی یک وعده غذا بسنده می‌کنند؛ وعده‌ای که گاهی فقط از چند قاشق غلات تشکیل می‌شود. برخی دیگر نیز ناچار شده‌اند علف‌های خودرو بخورند.
نقش ملانیا ترامپ در این توافق
بر اساس اعلام کاخ سفید، بانوی اول آمریکا و نماینده او مستقیما با رهبران روسیه و اوکراین همکاری کرده‌اند تا شرایط توقف موقت درگیری‌ها، از جمله زمان‌بندی، سازوکارهای فنی و نحوه اجرای توافق را مذاکره کنند.
ملانیا ترامپ آغازگر گفت‌وگوها با هر دو طرف بوده است. کاخ سفید نقش رسمی او در این مذاکرات را «میانجی انحصاری» توصیف کرده است.
او گفت: «وضعیت در اولشکی وخیم است. اولشکی شهری در خط مقدم جنگ است که در آستانه فاجعه قرار دارد.»
بانوی اول آمریکا گفت بیشتر ساکنان باقی‌مانده در این شهر را سالمندان تشکیل می‌دهند که فوراً به مراقبت‌های پزشکی و اقلام ضروری نیاز دارند. محدودیت دسترسی به برق، جاده‌های مین‌گذاری‌شده و ادامه حملات نظامی نیز رساندن کمک‌های بشردوستانه به منطقه را دشوار کرده است.
او تاکید کرد مداخله‌اش برای نهایی شدن این توافق و امکان‌پذیر شدن ارسال کمک‌ها و انجام تخلیه‌ها حیاتی بوده است.
بر اساس ترتیبات پیشنهادی، نمایندگان غیرنظامی از اوکراین و روسیه قرار است به خانه‌های ساکنان بروند، نیازهای آنها را ارزیابی و هماهنگی لازم برای کمک‌رسانی را انجام کنند.
برای کسانی که می‌خواهند منطقه را ترک کنند، وسیله حمل‌ونقل به مقاصد مورد نظرشان فراهم خواهد شد. ملانیا ترامپ گفته است انتظار دارد برخی اوکراین و برخی دیگر روسیه را انتخاب کنند.
بانوی اول همچنین اعلام کرد مشارکت یک سازمان رسانه‌ای آمریکایی بی‌طرف را برای همراهی و ثبت این عملیات تضمین کرده است، هرچند کاخ سفید نامی از این سازمان نبرد.
در این بیانیه مشخص نشده است آتش‌بس چه مدت ادامه خواهد داشت و چه تضمین‌های امنیتی دقیقی برای افرادی که در این عملیات بشردوستانه مشارکت دارند در نظر گرفته شده است.
«جاده مرگ» به طول ۲۵ کیلومتر
اولشکی از نخستین روزهای تهاجم تمام‌عیار مسکو در فوریه ۲۰۲۲ تحت اشغال روسیه بوده است. این شهر در ژوئن ۲۰۲۳، پس از تخریب سد کاخوفکا و جاری‌شدن سیلاب، خسارت‌های بیشتری متحمل شد. سیلاب بخش‌های وسیعی از منطقه را زیر آب برد و زیرساخت‌هایی را که از پیش آسیب‌پذیر بودند، تخریب کرد.
هاساننکو در گفت‌وگوی اختصاصی خود با یورونیوز توضیح داد که ساکنان برای فرار از شهر ناچار بوده‌اند حدود ۲۵ کیلومتر پیاده‌روی کنند تا به روستای رادیانسکه برسند؛ مسیری که از مناطق به‌شدت مین‌گذاری‌شده می‌گذرد و در معرض حملات پهپادی قرار دارد.
او گفت بسیاری از این افراد به‌دلیل گرسنگی از نظر جسمی به‌شدت ضعیف شده‌اند. برخی از کسانی که موفق به فرار شده‌اند، بعداً با غذا به شهر بازگشته‌اند تا به کودکان و سالمندان خانواده‌شان که توان پیمودن این مسیر را نداشته‌اند، کمک کنند.
هاساننکو گفت شماری از افراد در طول این مسیر بر اثر انفجار مین کشته شده‌اند و پیکر برخی از آنها همچنان از محل حادثه منتقل نشده است.
او گفت: «این مسیر واقعاً جاده مرگ است.»
هاساننکو همچنین نیروهای روسیه را متهم کرد که محموله‌های مواد غذایی را هدف قرار می‌دهند و ساکنانی را که مظنون به دریافت کمک از نیروهای اوکراینی هستند، مجازات می‌کنند.
یورونیوز اعلام کرده است که نتوانسته شرایط داخل اولشکی را به‌طور مستقل راستی‌آزمایی کند؛ شهری که همچنان تحت اشغال روسیه است و دسترسی خبرنگاران مستقل به آن امکان‌پذیر نیست.
ابتکار میانجی‌گری از کجا آغاز شد؟
کاخ سفید اعلام کرد این ابتکار در جریان گفت‌وگویی خصوصی در حاشیه رویداد «پرورش آینده در کنار یکدیگر» به ابتکار ملانیا ترامپ در نیویورک مطرح شد؛ رویدادی که هم‌زمان با هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد برگزار شده بود.
به گفته کاخ سفید، پس از آن، هر دو کشور تیم‌هایی را برای هماهنگی ترتیبات این عملیات، از جمله پاک‌سازی مین‌ها، تعیین کردند.
در صورت اجرای توافق، این عملیات می‌تواند فرصتی کم‌سابقه برای دسترسی به غیرنظامیانی فراهم کند که سال‌ها تا حد زیادی از کمک‌های بشردوستانه منظم محروم بوده‌اند.
با این حال، از آنجا که اولشکی همچنان تحت کنترل نظامی روسیه قرار دارد، پرسش‌های مهمی درباره چگونگی تضمین دسترسی امن، نحوه نظارت بر توقف درگیری‌ها و امکان خروج آزادانه ساکنان به مقصد دلخواهشان همچنان بی‌پاسخ مانده است.