«مرل لااون پژوهشگر میگوید این فقط بحران کشاورزان نیست بلکه بحرانی است که دامن آسیبپذیرترین اقشار اروپا را میگیرد.»
دانشمندان میگویند خشکسالیهای اروپا هر چه بیشتر بهجای کمبود بارش، تحت تاثیر گرمای سوزان ایجاد میشود و رطوبت خاک «سریعتر از آنچه در جهانی بدون تغییرات اقلیمی رخ میداد» از بین میرود.
آگهی
آگهی
فرانسه در آستانه بدترین برداشت ذرت طی ۵۰ سال گذشته است. رومانی بیش از یک میلیون هکتار از محصولات کشاورزی خود را از دست داده است. سطح آب رودخانههای سراسر قاره آنقدر پایین آمده که مسیرهای کشتیرانی مختل شده و تولید انرژی زیر فشار قرار گرفته است.
بر اساس یک مطالعه جدید، ریشه این وضعیت فقط کمبود باران نیست، بلکه گرماست.
پژوهش «انتساب آبوهوای جهانی» (WWA)، یک همکاری بینالمللی از دانشمندان اقلیم، نشان میدهد که گرمای بیسابقه تابستانی با تبخیر کردن آب موجود در خاک با سرعتی بیشتر از توان جایگزینی آن، خشکسالی را در سراسر اروپا تشدید میکند.
دانشمندانی از ۱۲ کشور اروپایی روندهای بارش، خشکسالی کشاورزی (رطوبت خاک) و «تبخیر و تعرق بالقوه» ـ شاخصی از «تشنگی» جو یا توان آن برای تبخیر رطوبت ـ را تحلیل کردند تا مشخص کنند تغییرات اقلیمی تا چه اندازه در خشکسالی امسال نقش دارد.
آنها نتیجه گرفتند که اگرچه روندهای بلندمدت بارش در سراسر قاره متفاوت است، این گرمای شدید است که دورههای معمولی خشکی را به خشکسالیهای شدید تبدیل میکند.
رطوبت خاک با نرخی نگرانکننده در حال کاهش است
این مطالعه نشان داد که خشکسالیهای کشاورزی خاک در اروپای غربی اکنون به دلیل تغییرات اقلیمی پنج برابر محتملتر شده است. در اروپای شرقی، جایی که شرایط خشک پیش از این شش ماه ادامه داشته، احتمال وقوع خشکسالی خاک ۱۱ برابر شده است.
در اروپای غربی مشخص شد که تغییرات اقلیمی عامل اصلی کمبود خودِ بارش نیست، اما شرایط موجهای گرمایی که پیشتر نادر بود را بسیار رایجتر کرده و بهطور چشمگیری میزان «تشنگی» جو را تغییر داده است.
همان میزان بارش کم که پیشتر ممکن بود تنها یک دوره سبک و قابل مدیریت خشکی ایجاد کند، اکنون به خشکسالی جدی منجر میشود، زیرا گرمای اضافی رطوبت را بسیار سریعتر از گذشته از زمین بیرون میکشد.
در اروپای غربی، احتمال وقوع موجهای گرمایییی که قادر به ایجاد این شرایط شدید تبخیری هستند اکنون حدود ۸۰ برابر بیشتر از جهانی بدون تغییرات اقلیمی است. در اروپای شرقی این احتمال حدود ۴۰ برابر افزایش یافته است.
«گرمای شدید در اروپا به عامل اصلی خشکسالی تبدیل شده است»
دکتر سارا کیو، دانشمند اقلیم در موسسه هواشناسی سلطنتی هلند (KNMI)، میگوید: «اقلیم اروپا به سرعت در حال تغییر است. در حالی که الگوهای بارش همچنان متنوع است، یافتههای ما نشان میدهد گرمای شدید به عامل اصلی خشکسالی در قاره ما تبدیل شده است.»
او میافزاید: «میبینیم که ذخایر آب در خاک و رودخانههای ما سریعتر از آنچه در جهانی بدون تغییرات اقلیمی رخ میداد تبخیر میشود و دورههایی را که پیشتر قابل مدیریت بود به خشکسالیهای شدید تبدیل میکند.»
دکتر دومینیک شوماخر از موسسه علوم جو و اقلیم در دانشگاه ETH زوریخ میگوید این الگو نشاندهنده تغییری اساسی در نحوه شکلگیری خشکسالیهای اروپایی از ابتداست.
او توضیح میدهد: «با وجود بارش بیشتر در زمستان در بیشتر مناطق اروپا، اکنون شاهد تمایل بیشتر به خشک شدن غیرمعمول خاک حتی در فصل بهار و پیش از آغاز تابستان هستیم. این نتیجه کار خود ماست؛ هرچه دما بالا میرود، تشنگی جو بهسرعت افزایش مییابد و رطوبت رودخانهها، دریاچهها، سدها و خاک را میمکد.»
او ادامه میدهد: «این وضعیت بهطور بنیادی نحوه شکلگیری خشکسالیهای اروپا را تغییر میدهد؛ هر روز کمتر بهدلیل بارانهای از دسترفته و هر روز بیشتر بهدلیل هوای گرمتری که نمیگذارد باران در زمین باقی بماند.»
قیمت مواد غذایی و خانوارهای آسیبپذیر در خط مقدم قرار دارند
پیامدها مدتهاست فراتر از مزارع کشاورزان احساس میشود. از بین رفتن محصولات، کاهش سطح رودخانهها و فشار بر سیستمهای انرژی تهدید میکند که قیمت کالاهای اساسی خانوار را بالا ببرد؛ باری که بیش از همه بر دوش خانوارهای کمدرآمد میافتد.
مرل لاوون از دانشگاه و تحقیقات واخنینگن در هلند میگوید: «این فقط بحرانی برای کشاورزان نیست، بحرانی است که به پایین سلسلهمراتب اقتصادی میرسد و آسیبپذیرترین گروههای اروپا را درگیر میکند. کاهش محصولات، پایین بودن سطح رودخانهها و محدودیتهای مصرف آب تهدید میکند قیمت کالاهای اساسی مانند غذا و انرژی را افزایش دهد و خانوارهای کمدرآمد را بیش از دیگران تحت تاثیر قرار دهد.»
او هشدار میدهد: «با آنکه علم به ما میگوید در آینده با خشکسالیهای مکررتر و شدیدتر روبهرو خواهیم شد، هنوز تهیه طرحهای مدیریت خشکسالی در سطح اتحادیه اروپا اجباری نشده و شاهد آمادگی نابرابر در کشورهای مختلف اروپایی هستیم.»
با افزایش دما، شرایط خشکسالی میتواند به وضعیت عادی جدید تبدیل شود
با توجه به این که پیشبینی میشود در صورت کاهش نیافتن فوری انتشار گازهای گرمایش سیاره دما همچنان بالا برود، شرایط خشکسالی در اروپا میتواند بهسرعت بدتر شود.
دکتر مریم زکریا از مرکز سیاستهای زیستمحیطی در امپریال کالج لندن میگوید: «آنچه بیش از همه نگرانکننده است این است که این شرایط در سطح ۱.۴ درجه سانتیگراد گرمایش رقم میخورد. اگر انتشار جهانی گازهای گلخانهای دما را همانطور که پیشبینی شده به ۲.۸ درجه برساند، احتمال وقوع این شرایط شدید تبخیری میتواند دو برابر شود و خشکسالیهایی مانند وضعیت فعلی را به رخدادهای معمول تبدیل کند.»
او هشدار میدهد که «تابستانهای سوزان و خشک» اگر اقدام سریع انجام نشود به پدیدهای سالانه در اروپا تبدیل خواهد شد.
سایمون استیل، دبیر اجرایی کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل، خشکسالیهای روبهوخامت اروپا را «هشدار قرمز غیرقابل چشمپوشی میداند که نشان میدهد سیاره ما در حال بیش از حد داغ شدن است و بحران اقلیمی بهسرعت وخیمتر میشود».
او هشدار میدهد: «تا زمانی که بشر به سوزاندن مقادیر عظیم زغالسنگ، نفت و گاز ادامه دهد، این خشکسالیهای خشن ناشی از اقلیم فقط شدیدتر و برای خانوارها و کل اقتصادها پرهزینهتر خواهد شد.»
او در عین حال میگوید: «اما راهحلها به همان اندازه روشن است؛ باید بسیار سریعتر به سمت انرژیهای تجدیدپذیر ـ که اکنون ارزانتر از سوختهای فسیلی آلاینده است ـ حرکت کنیم، اقتصادها را برقی کنیم و در تابآوری سرمایهگذاری کنیم تا جوامع، کسبوکارها و اقتصادها بهتر محافظت شوند.»