غروبهای تابستان مردم را دوباره به خیابانهای سمرقند، بخارا، خیوه و تاشکند میآورد؛ جایی که رستورانها، پارکها و میدانهای تاریخی تا ساعتها بعد از غروب شلوغ میمانند.
شهرهای مسیر جاده ابریشم قرنها پذیرای بازرگانان، زائران و مسافران بودهاند. این روزها هم بناهای شاخص آنها در طول روز گردشگران را جذب میکند اما با غروب خورشید فضا به شکل محسوسی عوض میشود. با خنک شدن هوا، پارکها، پیادهراهها و میدانهای عمومی پر از مردمی میشود که ترجیح میدهند عصر را بیرون از خانه بگذرانند. رستورانها تا دیر وقت باز میمانند، مراکز فرهنگی همچنان فعالاند و خانوادهها بهویژه در ماههای تابستان که دمای هوا در طول روز به اوج میرسد از ساعات خنکتر بیشترین استفاده را میکنند.
آگهی
آگهی
شبهای تابستانی در سمرقند
نام سمرقند اغلب با بناهایی چون میدان ریگستان، آرامگاه گورامیر و مجموعه شاهزنده گره خورده است. پس از تاریک شدن هوا این بناهای تاریخی همچنان زندهاند و ساکنان و گردشگران زیر نورپردازیهای معماری که در سالهای اخیر اجرا شده در مرکز تاریخی شهر قدم میزنند. سمرقند که حدود ۷۴۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده در تابستان از هوای خنکتر شبانگاهی بهرهمند است. ترکیب هوای تازه و نورپردازی بناها بهتدریج باعث شده دیدارهای شبانه به بخشی از روال روزمره شهر تبدیل شود. یادمانهای تاریخی همچنان اصلیترین جاذبهاند و در کنار آنها پارکها، کافهها و فضاهای پیادهمحور اطراف نیز بعد از ساعت کار به محل تجمع مردم تبدیل میشود. راهنمای محلی، خروشید نریموف میگوید این شرایط باعث شده پیادهروی شبانه بخشی از زندگی روزمره مردم باشد.
نریموف میگوید: «در طول روز گرمای تابستان میتواند آزاردهنده باشد بنابراین مردم ترجیح میدهند عصرها بیرون بیایند. خانوادهها برای قدمزدن به اینجا میآیند، کودکان دور بناهای نورپردازیشده بازی میکنند و گردشگران میتوانند مدتها بعد از غروب به گشتوگذار ادامه دهند.» نریموف معتقد است نورپردازی باعث شده مردم زمان بیشتری را در اطراف بناهای تاریخی بگذرانند و بازدیدها فراتر از ساعات روشن روز ادامه پیدا کند. او پیشنهاد میکند از «Boqiy Shahar» (شهر ابدی)، مجموعه یادبود امام بخاری و کارگاههای صنایعدستی سنتی هم دیدن شود؛ بسیاری از این مکانها تا شب باز هستند. گردشگر استرالیایی، جیمی میکیچ میگوید یکی از پررنگترین تصویرهایی که از سمرقند در ذهنش مانده، تماشای گردهمایی خانوادههای محلی در فضای باز پس از تاریکی هواست.
میکیچ میگوید: «از تماشای بازی کردن بچهها، قدمزدن خانوادهها در کنار هم و مردمی که از پارکها لذت میبرند واقعا خوشم میآید. این فضا، شهری صمیمی و پذیرنده ایجاد میکند و به گردشگران فرصت میدهد در کنار دیدن جاذبهها با زندگی روزمره مردم هم آشنا شوند.»
بخارا پس از تاریکی
چند ساعت راه در غرب سمرقند، شهر بخارا با ریتمی مشابه زندگی میکند. با پایین آمدن دما، مرکز تاریخی شهر دوباره شلوغ میشود و مردم در کوچههای باریک قدم میزنند، به کافهها سر میزنند و دور میدان لیابیحوض، مجموعه پویکالیان و قلعه ارک جمع میشوند. به گفته راهنمای گردشگری، دیلدورا سافارووا، شهر کهن پس از غروب خورشید حالوهوایی متفاوت پیدا میکند.
سافارووا میگوید: «در طول روز رنگ طبیعی معماری آجری را میبینید اما شبها بناها نورپردازی میشوند و خیابانها جان تازهای میگیرند. موسیقیدانان اجرا میکنند، رقاصها از گردشگران دعوت میکنند با آنها همراه شوند و مردم تا دیروقت در فضای باز میمانند.» رستورانهایی که چشمانداز شهر قدیم را دارند به مقصدهای محبوب شبانه تبدیل شدهاند. تراسهای روی پشتبام منظرهای پانورامیک از بناهای نورپردازیشده ارائه میدهند و در عین حال چای سبز سنتی، خوراک ازبکی و غذاهای امروزی را برای ساکنان و گردشگران بینالمللی سرو میکنند. بسیاری از این مکانها غذاهای محلی را با موسیقی زنده و اجراهای فرهنگی که تا شب ادامه دارد ترکیب میکنند. بافت فشرده شهر قدیم این امکان را میدهد که بازدیدکنندگان بعد از شام بسیاری از شناختهشدهترین جاذبههای بخارا را پیاده ببینند. سافارووا میگوید در شب است که بسیاری از کارگاههای صنایعدستی، فروشگاههای سوزندوزی و مغازههای سوغاتی باز میمانند و به گردشگران فرصت میدهند از نزدیک کارهای سنتی را تماشا کنند و مستقیم با استادکاران محلی صحبت کنند.
خیوه در روشنای شب
در غرب دورتر، خیوه تجربهای متفاوت ارائه میکند. بخش زیادی از زندگی شبانه شهر درون دیوارهای ایچانقلعه متمرکز است؛ جایی که بناهای تاریخی، موزهها و کوچههای باریک در محدودهای نسبتا کوچک کنار هم قرار گرفتهاند. آرامش این فضا گردشگران را تشویق میکند شهر قدیم را پیاده کشف کنند. راهنمای تور، اناپوششا بولتایوا میگوید بسیاری از مردم ترجیح میدهند عصرها به ایچانقلعه بیایند چون هوا مطبوعتر میشود.
بولتایوا میگوید: «موزهها تا شب باز میمانند و مردم وقتی هوا خنکتر است از قدمزدن در ایچانقلعه لذت میبرند. بسیاری از گردشگران دوست دارند شبها از بناها عکس بگیرند چون نورپردازی جزئیاتی را برجسته میکند که با روز تفاوت دارد.» او اضافه میکند شبها برای خانوادههای محلی هم به همان اندازه محبوب است؛ آنها پیش از بازگشت به مرکز تاریخی برای قدمزدن، وقتشان را در پارکها و فضاهای تفریحی اطراف و مجتمع تازهساخت «Arda Khiva» میگذرانند.
زندگی شبانه در تاشکند
آخرین مقصد تاشکند است؛ جایی که فعالیتهای شبانه خیلی فراتر از مرکز تاریخی جریان دارد. پایتخت ازبکستان به عنوان بزرگترین شهر کشور دامنه گستردهتری از گزینههای تفریحی شبانه را ارائه میکند. پارکها، مناطق خرید، کافهها، تراسهای روباز و پیادهراهها تا نیمههای شب، بهویژه در آخر هفتهها و فصل تابستان، پر از رفتوآمد است. راهنمای صرب، استفان پاولوویچ میگوید فضای شهر در شب او را شگفتزده کرده است.
پاولوویچ میگوید: «بسیاری از مردم وقتی به ازبکستان فکر میکنند انتظار چنین چیزی را ندارند. بعد از غروب، پارکها پر میشود، مردم قدم میزنند، با دوستانشان قرار میگذارند و از هوای خنکتر لذت میبرند. فضای بسیار آرام و بیدغدغهای برقرار است.»
حتی ساعت ۱۱ شب هم کافهها به سرویسدهی ادامه میدهند و خانوادهها، جوانان و گردشگران هنوز در فضای باز هستند. پیادهروی به یکی از محبوبترین شیوهها برای گذراندن شب تبدیل شده است؛ امری که با فضاهای وسیع عمومی و دمای مطبوع شبانه حمایت میشود. هر یک از این مقصدها تجربهای متفاوت از شب را ارائه میکند؛ سمرقند و خیوه گردشگران را به کشف مراکز تاریخی نورپردازیشده دعوت میکنند، بخارا معماری را با موسیقی و صرف غذا میامیزد و پارکها و کافههای تاشکند ریتم یک پایتخت مدرن را منعکس میکند. با پایین آمدن دما، وقت گذراندن در فضای باز به بخشی از زندگی روزمره تبدیل میشود و شب به یکی از پررفتوآمدترین زمانهای روز برای ساکنان و گردشگران بدل میشود.