فورتالزا و رسیفی، جاذبه‌های جدید گردشگری برای اروپایی‌ها؛ ۲ شهر متفاوت و وسوسه‌انگیز شمال شرقی برزیل

دو شهر قاره‌ای برزیل که به اروپا نزدیکترند، از این مزیت جغرافیایی استفاده می‌کنند تا شمار رو به افزایش گردشگران بین‌المللی را جذب کنند؛ امری که به لطف پروازهای هوایی به پایتختهایی مانند مادرید، لیسبون و پاریس ممکن شده است.

آگهی

آگهی

در کمتر از هشت ساعت پرواز از پایتخت اسپانیا، مسافران از چشم‌انداز آسمانخراشهای فورتالزا لذت می‌برند؛ شهری که آمیزه‌ای از میامی و بنیدورم به نظر می‌رسد. برجهای بلند مشرف به دریا، سیمای شهری مدرن ساخته‌اند که با پیاده‌روی ساحلی بسیار طولانی بیرا مار در فضایی گرمسیری و تعطیلاتی ترکیب می‌شود؛ فضایی که آدم را به لذت بردن در هوای آزاد فرامی‌خواند.

فورتالزا، ۳۰۰ سال تاریخ

فورتالزا با ۲٫۵۷ میلیون نفر جمعیت، یکی از پنج شهر پرجمعیت برزیل و مرکز ایالت سئارا با بیش از ۹ میلیون نفر سکنه است. تاریخ این شهر با رقابتهای استعماری میان پرتغالیها و هلندیها گره خورده است. در سده هفدهم و در سال ۱۶۴۹، هلندیها دژی به نام «شوننبورخ» ساختند که هسته شهر امروزی به شمار می‌آید.

پس از بازپس‌گیری منطقه به دست پرتغال شش سال بعد، نام آن به «فورتالزا دو نوسا سِنهورا دا آسونسائو» تغییر کرد. در سال ۲۰۲۶، شهر سیصدمین سال تاسیس خود را جشن می‌گیرد؛ سالگردی که نشانه‌های آن در گوشه‌وکنار شهر به چشم می‌خورد.

راهنمای گردشگری، کاستالیا، می‌گوید: «این شهری پرجنب‌وجوش با ترکیبی غنی از فرهنگهاست که هرگز نمی‌خوابد. از سه بامداد خیلی‌ها برای ورزش و دویدن از خانه بیرون می‌آیند؛ شهری است با تحرک بسیار.» این توصیف را صبح روز بعد و در اولین ساعات روز به چشم می‌بینید: ده‌ها دونده آماتور کفشهایشان را در پیاده‌روی ساحلی بیرا مار که حدود ۶ کیلومتر در امتداد ساحل کشیده شده و سه ساحل را به هم وصل می‌کند، به کار می‌گیرند؛ ساحل ایراسما با نمادهایی چون پل انگلیسی‌ها، میریلس با بازارچه صنایع دستی شبانه و موکورپی.

برای کسانی که در پی ترکیب ورزش و دریا هستند، گزینه دیگر قایق‌رانی در آبهای گرم اقیانوس اطلس است. بعد از آن قدم زدن در بازار ماهی «مرکادو دوس پی‌یشِس» روشن می‌کند که این بخش از ساحل موکورپی، پهنه‌ای مناسب برای ماهیگیری تقریبا سنتی است. صیادان با شناورهایی به نام «ژانگادا»، قایقهای سبک بادبانی، برای صید به نزدیکی ساحل می‌روند. ماهی و غذاهای دریایی دو رکن اصلی آشپزی سئارا به شمار می‌آیند.

شبها شهر خواب ندارد؛ موسیقی و رقص جای روز را می‌گیرند. در سراسر فورتالزا رقص «فورو» اجرا می‌شود؛ نشانه‌ای از هویت فرهنگی شمال‌شرق برزیل. این رقص دو نفره و نزدیک به هم، با قدمهای تند و چرخشهای ساده انجام می‌شود؛ حرکاتی که نگارنده نتوانست آنها را با موسیقی هماهنگ کند.

ماجرای فالسیاها

خارج از کلانشهر، ماجرا تازه آغاز می‌شود؛ حدود ۱۶۰ کیلومتر به سوی جنوب‌شرق، در کانوآ کبردا در شهرداری آراکاتی. این روستای کوچک ساحلی به خاطر فالسیاهایش، یعنی صخره‌ها و پرتگاههای شنی یا سنگی سرخ و سفید و تپه‌های شنی تراش‌خورده به دست باد، مشهور است. اینجا یکی از مناظر شاخص شمال‌شرق برزیل است و بهترین راه دیدنش، سوار شدن بر باگی‌هاست؛ خودروهای سبک روبازی که روی تپه‌های شنی، ساحل و جاده‌های ساحلی حرکت می‌کنند و به گردشگران امکان می‌دهند عکسها و ویدئوهای چشمگیر با نماد ماه و ستاره حک شده بر صخره‌ها، نشان کانوآ کبردا، ثبت کنند.

این منطقه در دهه هفتاد میلادی در میان کوله‌گردها و هیپی‌های اروپایی که شیفته سواحل بکر، آب‌وهوای گرم، تپه‌های شنی و فضای آزاد و آرام بودند، به شهرت رسید. یکی از اصیل‌ترین سواحل سئارا «ساحل کانتو ورده» در شهرداری ببریبی است، جایی که مسافران می‌توانند تجربه‌ای واقعی در کنار محلی‌ها داشته باشند که بی‌تفاوت از کنار آن نخواهند گذشت. در این منطقه جامعه‌ای متشکل از حدود ۲۰۰ ماهیگیر سنتی زندگی می‌کند که گردشگران می‌توانند با قایقهای سنتی آنها به دریا بروند؛ کاری که به گفته اهالی، تا امروز گردشگرانی از سوئیس، پرتغال و آمریکا را جذب کرده است.

این تجربه، غوطه‌وری کامل در فرهنگ محلی است. «ما از صید سنتی روزگار می‌گذرانیم و در حال ترویج گردشگری جامعه‌محور هستیم»، روبرتو می‌گوید. ساکنان کانتو ورده برای دفاع از این ناحیه و ایجاد منطقه‌ای حفاظت‌شده و پایدار، با سوداگری زمین و پروژه‌های گردشگری انبوه مبارزه کرده‌اند.

دانیله روشا از «امبراتور»، آژانس برزیلی ترویج بین‌المللی گردشگری، توضیح می‌دهد: «این هم یکی دیگر از جذابیتهای اینجاست؛ نوعی گردشگری پایدار که ساکنان محلی را بیرون نمی‌راند، بلکه آنها را با سنتها و آدابشان در این روند سهیم می‌کند.»

رسیفی، نشانه هویت برزیل

با کمی بیش از یک ساعت پرواز از فورتالزا، واقعیتی کاملا متفاوت در رسیفی، مرکز ایالت پرنامبوکو با یک و نیم میلیون نفر جمعیت، پیش روی شماست. این شهر دومین کلانشهر بزرگ شمال‌شرق برزیل و زمانی، کانون اقتصادی کشور بود. بندر راهبردی و تجارت شکر آن را به یکی از مهمترین شهرها در مستعمره پرتغالیِ قاره آمریکا بدل کرد.

تاریخ رسیفی به شدت با استعمار، تجارت اطلس و اشغال هلندی گره خورده است. میان سالهای ۱۶۳۰ تا ۱۶۵۴ پایتخت «هلند نو» بود؛ مستعمره هلندی‌ها در شمال‌شرق برزیل. در همان دوره بود که پلها، کانالها و ساختمانهایی ساخته شد که هنوز هم بخشی از هویت شهری رسیفی را شکل می‌دهند.

در اینجا تاریخ برزیل می‌تپد، زیرا صحنه انقلابهای مهمی بوده است که رد خود را در چهره شهر گذاشته‌اند: کلیساهای استعماری، استحکامات، خیابانهای قدیمی پرتغالی، ساختمانهای با نفوذ معماری هلندی و نخستین کنیسه قاره آمریکا، کنیسه «کاهال زور اسرائیل». با رودها، پلها و جزایر شهری‌اش، رسیفی حتی لقب «ونیز برزیل» را گرفته است.

این شهر یکی از کانونهای بزرگ فرهنگی کشور نیز هست. آمیزش نیرومند نژادی و فرهنگی که مشخصه پرنامبوکو بود، نقطه تلاقی اروپایی‌ها، آفریقایی‌ها و بومیان، میراثی چون «فِروو» برجای گذاشته است؛ موسیقی و رقصی سنتی با پرشها، حرکات آکروباتیک و چرخشهایی که یادآور کاپوئراست. رقصندگان فروو با چترهای رنگارنگشان که فروو را در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت کرده‌اند، ریتم و روح این شهر را شکل می‌دهند.

فروو در ایام کارناوال به اوج جلوه خود می‌رسد؛ زمانی که خیابانها پر از دسته‌های رقص، نوازندگان و میلیونها شرکت‌کننده می‌شود. نماد شناخته‌شده این جشن، خروس عظیم تزئین‌شده «گالو دا مادروگادا» است، cکه از بزرگترین رژه‌های کارناوال در جهان به شمار می‌آید.

اولیندا، نگین دوران استعمار

در تنها هفت کیلومتری رسیفی، اولیندا قرار دارد؛ یکی از زیباترین شهرهای تاریخی برزیل. این شهر که در سال ۱۵۳۵ بنیان گذاشته شد، بافت شهری استعماری خود را حفظ کرده که یونسکو آن را به عنوان میراث جهانی ثبت کرده است. قدم زدن در کوچه‌پس‌کوچه‌های سنگفرش و شیب‌دارش تو را به گذشته می‌برد؛ با خانه‌های استعماری رنگارنگ و کلیساهای باروک.

از سکوی دید «آلتو دا سه» می‌توان اقیانوس اطلس، بامهای استعماری و در دوردست، خط افق مدرن رسیفی را دید. در روزهای کارناوال، اولیندا یکی از بزرگترین نمادهای هویتی خود را به نمایش می‌گذارد: «بونِکوش گیگانتیس» یا عروسکهای غولپیکر، پیکره‌های عظیم چندمتری که شخصیتهای تاریخی، هنرمندان، ورزشکاران یا سیاستمداران را بازنمایی می‌کنند و در میان هزاران نفر خیابانها را درمی‌نوردند.

اگر فورتالزا مترادف با ساحل، طبیعت و گردشگری است، رسیفی بعد فرهنگی و تاریخی کشور را مجسم می‌کند. اولی به‌واسطه آسمانخراشهای مشرف به اطلس به آینده چشم دوخته است و دومی رد پای برخی از سرنوشت‌سازترین فصلهای تاریخ برزیل را حفظ کرده است.

با پروازهای مستقیم از اروپا و عرضه‌ای هرچه متنوع‌تر، این دو شهر خود را به عنوان دو دروازه اصلی ورود به برزیلی تثبیت می‌کنند که هنوز برای گردشگران بین‌المللی، شگفتی‌های فراوانی در آستین دارد.