تیم پژوهشی ۱۳۵ عدسی مصنوعی بدون بستهبندی را به ایستگاه فضایی بینالمللی فرستاد؛ این عدسیها حدود شش ماه در شرایط مدار پایین زمین بودند و سپس برای تحلیل به زمین بازگردانده شدند.
سفر به مریخ میتواند ماهها طول بکشد. حالا اگر یک فضانورد در میانه راه با یک مشکل جدی در چشم روبهرو شود چه باید کرد؟
آگهی
آگهی
گروهی از پژوهشگران در ایالات متحده عدسیهای مصنوعی مورد استفاده در جراحی آب مروارید را به بیرون ایستگاه فضایی بینالمللی فرستادند تا مشخص شود ایمپلنتهایی که برای جراحیهای آینده لازم است، میتوانند سفر به مقاصدی مانند مریخ را تاب بیاورند یا نه.
پژوهشگران این مطالعه معتقدند که در طول عمر نسل حاضر، بالاخره فردی روی مریخ به جراحی آب مروارید نیاز پیدا خواهد کرد.
مورگان میکلهتی، جراح چشم و مدیر تحقیقات در مرکز چشمپزشکی برکلی در آمریکا، گفت: «سفر به مریخ میتواند تقریبا یک سال زمان ببرد و بازگشت به زمین برای درمان آب مرواریدی که دید را محدود میکند، آسیب یا دیگر مشکلات جراحی چشم ممکن است واقعبینانه نباشد.»
او افزود: «در نهایت درمان باید همانجا انجام شود که بیمار حضور دارد.»
آب مروارید زمانی شکل میگیرد که عدسی طبیعی چشم کدر میشود. در طول جراحی، پزشکان این عدسی را برمیدارند و آن را با عدسی مصنوعی شفافی که «عدسی داخل چشمی» نام دارد جایگزین میکنند.
انجام همین کار در فاصلهای معادل میلیونها کیلومتر از زمین نیازمند فردی است که بتواند این جراحی را انجام دهد، به اضافه تجهیزات، ملزومات استریل و ایمپلنتهایی که سفر را پشت سر بگذارند.
این ایده همچنین از شیفتگیای ریشه میگیرد که میکلهتی از کودکی نسبت به فضا داشته است.
او گفت: «از وقتی یادم میآید مجذوب فضا بودهام.»
میکلتی ادامه داد: «وقتی جراح چشم شدم، این شیفتگی به یک پرسش عملیتر تبدیل شد: آیا میتوانم در فضا جراحی انجام دهم؟»
در فضا چه بر سر عدسیها آمد؟
در چارچوب پروژهای به نام JAMES این تیم ۱۳۵ عدسی مصنوعی بدون بستهبندی را به ایستگاه فضایی بینالمللی فرستاد.
این عدسیها حدود شش ماه را در بیرون ایستگاه و در سه موقعیت مختلف سپری کردند و در معرض شرایط گوناگون قرار گرفتند؛ یکی مقابل اکسیژن اتمی بسیار واکنشپذیر، دیگری در برابر مقدار قابل توجهی پرتو فرابنفش خورشید و سومی تا حدی از هر دو محافظت شده بود.
۴۵ عدسی دیگر بدون بستهبندی روی زمین باقی ماند تا برای مقایسه استفاده شود.
پس از بازگشت عدسیهای فضایی، تیمی در مرکز تحقیقات چشمی اینترماونتین در دانشگاه یوتا ۶۱ عدسی فضایی را در کنار ۲۰ عدسی از نمونههای زمینی بررسی کرد.
بیشتر عدسیهایی که در فضا قرار گرفته بودند، یعنی ۴۲ مورد از ۶۱ مورد، هیچ تغییر قابل توجهی نشان ندادند.
از میان ۱۹ عدسی دیگر، هشت عدسی آکریلیک ترکخوردگی و زبری سطحی پیدا کرد که با فرسایش ناشی از اکسیژن اتمی سازگار است، در حالی که پنج عدسی دچار تغییر رنگ زرد شد و در برخی طول موجها نور کمتری از خود عبور داد.
هر شش عدسی قابل تنظیم با نور، که پس از کاشت با نور فرابنفش تنظیم دقیق میشوند، ظاهری غیرمعمول شبیه سنگفرش یا «پلاستیک حبابدار» پیدا کردند. پژوهشگران هنوز نمیدانند چرا.
با این حال پژوهشگران هشدار میدهند که این به آن معنا نیست که ایمپلنتهای آب مروارید در سفر به مریخ الزاما آسیب میبینند.
عدسیها عمدا بدون بستهبندی و به طور مستقیم در معرض محیط سخت بیرون ایستگاه قرار داده شدند تا مشخص شود چگونه ممکن است دچار نقص شوند، در حالی که در واقعیت آنها در داخل یک فضاپیما محافظت میشوند.
گام بعدی آن است که مشخص شود چه میزان بستهبندی و حفاظ لازم است تا بدون افزودن وزن و حجم غیرضروری از آنها محافظت کند.
جراحی آب مروارید در فضا تا چه حد واقعبینانه است؟
جراحی آب مروارید خارج از زمین هنوز سناریویی دور از دسترس است.
این آزمایش بررسی کرد که عدسیهای مصنوعی چگونه در برابر شرایط فضا مقاومت میکنند، نه این که آیا خود جراحی را میتوان به طور ایمن در فضا انجام داد یا خیر. پژوهشگران هنوز نمیدانند تغییرات مشاهدهشده در برخی عدسیها تا چه حد ممکن است بر بینایی تاثیر بگذارد یا آنها را غیرقابل استفاده کند.
میکلتی اکنون میخواهد دستگاه مورد استفاده در جراحی آب مروارید را در دورههای کوتاه ریزگرانش در پروازهای سهموی آزمایش کند.
این دستگاه با استفاده از امواج فراصوت و مایع، عدسی کدر طبیعی چشم را خرد و خارج میکند.
اگر این مرحله موفقیتآمیز باشد، او امیدوار است به سمت آزمایشهای طولانیتر در شرایط ریزگرانش و در نهایت انجام یک آزمایش جراحی در مدار حرکت کند.
او گفت: «این مسیر باید گامبهگام طی شود؛ ابتدا مواد، سپس تجهیزات، بعد روش و در نهایت خود جراحی.»
او افزود: «امید بلندمدت من این است که به ممکن شدن نخستین جراحی چشم در ورای زمین کمک کنم.»
نتایج این آزمایش روز یکشنبه در کنگره انجمن اروپایی جراحان آب مروارید و عیوب انکساری در لندن ارائه شد.
پژوهشگران بر این باورند که این نخستین آزمایش کنترلشدهای است که انواع مختلفی از عدسیهای مدرن مصنوعی چشم را مستقیما در معرض محیط بیرون ایستگاه فضایی بینالمللی قرار میدهد و سپس آنها را برای تحلیل آزمایشگاهی به زمین بازمیگرداند.