پارلمان اروپا در قطعنامهای درباره «سرکوب فرامرزی» اعلام کرد بیش از ۲۵ درصد دولتهای جهان در این پدیده نقش دارند و ایران، روسیه، چین و بلاروس را از عاملان اصلی معرفی کرد. این قطعنامه میگوید عملیاتهای منتسب به جمهوری اسلامی با اطلاع و مشارکت مقامهای عالیرتبه حکومتی هدایت میشوند.
پارلمان اروپا با تصویب قطعنامهای تحت عنوان «مقابله با سرکوب فرامرزی؛ به سوی راهبردی اروپایی برای حفاظت از حاکمیت و ارزشهای دموکراتیک اروپا» نسبت به گسترش پدیدهای هشدار داده که آن را تهدیدی برای امنیت، حاکمیت و ارزشهای دموکراتیک کشورهای اروپایی میداند.
آگهی
آگهی
هانا نویمان، عضو پارلمان اروپا و رییس هیات روابط این نهاد با مردم ایران، همزمان با انتشار این قطعنامه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما اینگونه سرکوب فرامرزی را متوقف میکنیم؛ نام بردن از آنچه رژیمها کتمان میکنند، مستندسازی آنچه میخواهند پنهان کنند، سپر شدن برای کسانی که هدف قرار میدهند، مجازات کاری که انجام میدهند و بستن شکافهایی که از آنها سوءاستفاده میکنند.»
در این قطعنامه آمده است که بر اساس پژوهشهای مورد استناد پارلمان اروپا، بیش از ۲۵ درصد دولتهای جهان در اشکالی از سرکوب فرامرزی دخیل بودهاند. این سند، روسیه، چین، ایران و بلاروس را از جمله برجستهترین عاملان سرکوب فرامرزی در اروپا و جهان معرفی میکند.
سرکوب فرامرزی چیست؟
پارلمان اروپا در این قطعنامه، سرکوب فرامرزی را اقدامی عمدی، نظاممند و هدفمند تعریف میکند که در آن دولتها یا عوامل وابسته به آنها با عبور از مرزهای ملی خود، افراد یا گروههای مقیم خارج از کشور، از جمله فعالان سیاسی، روزنامهنگاران، مدافعان حقوق بشر، دگراندیشان و حتی اعضای خانواده آنان را هدف قرار میدهند.
بر اساس این تعریف، این اقدامها میتواند از طریق ابزارهای فیزیکی، روانی، دیجیتال، حقوقی، اداری یا مالی برای ارعاب، تهدید، ساکت کردن، کنترل یا آسیب رساندن به افراد صورت گیرد. در قطعنامه همچنین آمده است که با توجه به ماهیت گسترده و نظاممند برخی از این اقدامها، سرکوب فرامرزی میتواند در شرایطی مشمول تعریف «جنایت علیه بشریت» باشد.
روسیه؛ استفاده از ترور، آدمربایی و شبکههای نیابتی
پارلمان اروپا در بخش مربوط به روسیه این کشور را یکی از تهاجمیترین عاملان سرکوب فرامرزی در جهان معرفی میکند. در این قطعنامه آمده است که مسکو مهاجرت سیاسی را یک تهدید راهبردی تلقی کرده و از ابزارهایی مانند ترور، تلاش برای ترور، آدمربایی، جاسوسی دیجیتال، حملات سایبری، باجگیری، پروندهسازیهای غیابی و تهدید خانواده مخالفان استفاده میکند.
این سند همچنین میگوید روسیه از شبکههای نیابتی مختلف از جمله گروه واگنر، واحدهای شبهنظامی چچنی، برخی نهادهای فرهنگی و در مواردی برخی ساختارهای وابسته به کلیسای ارتدکس روسیه برای اجرای این اقدامها بهره میگیرد.
چین؛ گستردهترین کارزار سرکوب فرامرزی در جهان
در بخش مربوط به چین، پارلمان اروپا میگوید پکن گستردهترین و نظاممندترین کارزار سرکوب فرامرزی در جهان را هدایت میکند. بر اساس این قطعنامه، این شبکه متکی بر مجموعهای از نهادهای همسو با دولت، سازمانهای دانشجویی و دانشگاهی، رسانهها و شبکههای دیجیتال است که برای شناسایی، نظارت، ارعاب و اعمال فشار بر اعضای جوامع مهاجر مورد استفاده قرار میگیرند.
در این سند به گزارشهای نهادهای حقوق بشری درباره فعالیت ایستگاههای پلیسی وابسته به چین در خاک اروپا نیز اشاره شده است. همچنین آمده که مقامهای چینی در برخی موارد بر دانشگاهیان فشار وارد کردهاند تا پژوهشهایی درباره موضوعات حساس از جمله تبت، تایوان، زنجیرههای تامین و کار اجباری را متوقف کنند.
پارلمان اروپا همچنین چین را یکی از صادرکنندگان اصلی فناوریها و ابزارهای نظارتی به دیگر حکومتهای اقتدارگرا معرفی میکند؛ ابزارهایی که برای کنترل و نظارت بر مخالفان در خارج از کشور مورد استفاده قرار میگیرند.
ایران و سابقه طولانی در تعقیب مخالفان خارج از کشور
بخشی از این قطعنامه به جمهوری اسلامی ایران اختصاص یافته است. پارلمان اروپا در این سند میگوید جمهوری اسلامی ایران سابقهای طولانی در تعقیب مخالفان خود در خارج از کشور و اجرای عملیاتهای سرکوب فرامرزی در خاک اتحادیه اروپا دارد.
در این قطعنامه آمده است که عملیاتهای سرکوب فرامرزی منتسب به جمهوری اسلامی با اطلاع و مشارکت مقامهای عالیرتبه حکومتی برنامهریزی و هدایت میشوند و اجرای آنها عمدتا بر عهده وزارت اطلاعات و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به ویژه نیروی قدس، قرار دارد.
برونسپاری به شبکههای جنایی و عوامل نیابتی
پارلمان اروپا همچنین میگوید یکی از روشهای مورد استفاده جمهوری اسلامی برای دشوار کردن روند پیگیری و انتساب مسئولیت، واگذاری بخشی از این اقدامات به گروههای جرم سازمانیافته و دیگر عوامل نیابتی است.
در این قطعنامه به توطئههای مستندشده برای ترور و ربایش مخالفان و منتقدان جمهوری اسلامی در اروپا، همچنین اعمال تهدیدهای خشونتآمیز، ناپدیدسازی اجباری، ارعاب روزنامهنگاران و مخالفان سیاسی، نظارت و جاسوسی سایبری و استفاده از ابزارهای سرکوب دیجیتال علیه منتقدان اشاره شده است.
فشار بر خانوادهها برای خاموش کردن صداهای منتقد
در بخش دیگری از این سند به اعمال فشار بر اعضای خانواده منتقدان و مخالفان در داخل ایران اشاره شده است. پارلمان اروپا میگوید چنین اقداماتی میتواند با هدف وادار کردن افراد مقیم خارج از کشور به سکوت یا خودسانسوری صورت گیرد.
این قطعنامه در پایان تاکید میکند که سرکوب فرامرزی نه تنها حقوق بنیادین افراد را نقض میکند، بلکه امنیت عمومی، حاکمیت ملی و فضای دموکراتیک کشورهای اروپایی را نیز با تهدید مواجه میسازد. به همین دلیل، پارلمان اروپا از کمیسیون اروپا و دولتهای عضو خواسته است راهبردی مشترک برای شناسایی، مستندسازی و مقابله با این پدیده تدوین کنند.
قطعنامههای پارلمان اروپا از نظر حقوقی الزامآور نیستند، اما از نظر سیاسی و دیپلماتیک اهمیت دارند. این اسناد موضع رسمی پارلمان اروپا را بازتاب میدهند و میتوانند بر اولویتهای اتحادیه اروپا، روند مستندسازی و فشار سیاسی برای واکنش به موضوعهایی مانند سرکوب فرامرزی اثرگذار باشند.