پرتغال حدود نیمی از چوبپنبه جهان را تولید میکند. بزرگترین شرکت چوبپنبه دنیا «کورتیسرا آموریم» با تبدیل این منبع طبیعی کهن به مواد پیشرفته بازارهای جدیدی میگشاید. در این گزارش روشهای آن از برداشت تا تولید بررسی میشود.
کار در جنگلهای بلوط چوبپنبهای شرکت Corticeira Amorim (منبع به زبان انگلیسی) از سپیدهدم آغاز میشود. برداشت چوبپنبه از اواخر ماه مه تا اوت انجام میشود و بخش زیادی از آن هنوز به صورت دستی صورت میگیرد.
آگهی
آگهی
کارلوس آبرو، از بخش ارتباطات آموریم فلورستال، توضیح میدهد: «در حالت متوسط، یک درخت میتواند حدود ۱۷۰ تا ۲۰۰ سال محصول بدهد و امکان ۱۵ تا ۱۷ بار برداشت را برای ما فراهم میکند.»
درخت بلوط چوبپنبهای دستکم ۹ سال زمان میخواهد تا پوست خود را بازتولید کند و حدود ۲۵ سال طول میکشد تا بتوان برای نخستینبار از آن برداشت کرد. این دورههای طولانی به سختی با نیازهای تولیدکنندگان کوچک و متوسطی که ۹۰ درصد تامینکنندگان آموریم را تشکیل میدهند، سازگار میشود.
نونو اولیویرا، مدیر جنگلداری در آموریم فلورستال، میگوید: «با ابتکارهایی که در جنگلهای خود انجام میدهیم، تلاش میکنیم به مالکان دیگر نشان دهیم میتوان جنگل را به شیوهای متفاوت مدیریت کرد و در عین حال درآمد خوبی داشت.»
املاک ریو فریو تازهترین نوآوریهای آموریم را به نمایش میگذارد. این مجموعه که یکی از بزرگترین جنگلهای بلوط چوبپنبهای دستکاشت جهان است، نقش یک آزمایشگاه روباز را ایفا میکند. پژوهشگران اینجا در حال آزمایش روشهایی برای تسریع نخستین برداشت، انتخاب بهترین نهالها و افزایش بهرهوری بدون برهم زدن اکوسیستم هستند. درختان سالم همچنین چوبپنبه با کیفیتتر تولید میکنند.
برداشت تنها نخستین گام است. چالش پیچیدهتر، تبدیل این ماده خام به مجموعهای روزافزون از محصولات است. من راهی شمال پرتغال میشوم، به کارخانههای تاریخی آموریم، جایی که چوبپنبه وارد یکی از پیشرفتهترین صنایع جهان میشود.
آموریم که در سال ۱۸۷۰ به عنوان یک کسبوکار خانوادگی تاسیس شد، امروز یک شرکت چندملیتی با حدود ۴ هزار کارمند است که در بیش از ۱۰۰ کشور فعالیت میکند و سالانه بیش از ۱ میلیارد یورو درآمد دارد.
امروزه چوبپنبه در بیش از ۳۰ صنعت کاربرد دارد؛ از ساختمان و عایقسازی تا کفپوش و سامانههای آببندی. صنعت هوافضا از جمله سریعترین بخشهای در حال رشد است و در عین حال بهدلیل محرمانگی صنعتی، از محافظتشدهترینهاست. اما در نمایشگاه میتوان این مواد پیشرفته را از نزدیک دید و لمس کرد. ادواردو سوآرس، مدیر نوآوری و توسعه کسبوکار، یکی از محصولات شاخصشان را به من نشان میدهد.
ادواردو سوآرس توضیح میدهد: «پی۵۰، یکی از شناختهشدهترین مواد ماست؛ در واقع یک کامپوزیت چوبپنبهای، یک سپر محافظ حرارتی که در مراحل مختلف یک سامانه پرتاب به کار میرود؛ هر جا که نیاز به محافظت در برابر گرما وجود داشته باشد.»
آموریم میگوید در ۱۰ سال گذشته بیش از ۹۰ میلیون یورو در تحقیق و توسعه سرمایهگذاری کرده است. این رویکرد فناورانه، کسبوکار اصلی شرکت یعنی تولید درپوشهای چوبپنبهای را نیز دگرگون کرده است. این شرکت مدتها پیش اعلام کرد که بر TCA، ترکیبی که عامل بوی نامطبوع چوبپنبه و میتواند شراب را خراب کند، غلبه کرده است.
برای پرتغال، چوبپنبه چیزی فراتر از یک کسبوکار است؛ بخشی از میراث طبیعی و فرهنگی این کشور به شمار میرود. یافتن شیوههای تازه استفاده از آن، به معنای زنده نگه داشتن این میراث نیز هست.