یورونیوز به نخستین کارخانه صنعتی جهان که در مقیاس بزرگ e-متانول تولید میکند دسترسی یافته است. سایت کاسو در دانمارک راه را برای گذار انرژی سازگار با اقلیم، حتی در بخشهای سختکاه، هموار میکند.
در مسیر کربنزدایی، برخی صنایع، مانند کشتیرانی دریایی و تولید پلاستیک، با مشکلات جدی روبهرو هستند. ایمتانول میتواند بخشی از این مشکلات را برطرف کند.
بیوگاز حاصل از لجن، برق پایدار از پنلهای خورشیدی، آب از یک چاه؛ اینها موادی هستند که برای سنتز ایمتانول لازم است. همه این مواد در دل یک جنگل صنعتی چشمگیر، ساختهشده از لولههای فولادی درهمتنیده، برجهای تقطیر عظیم و مخازن ذخیرهسازی شگفتانگیزِ تخت، فرآوری میشوند.
اولین نمونه از نوع خود
در حالی که کلاه ایمنیام را روی سرم تنظیم میکنم، کامیونی عظیم وارد محوطه میشود. لارس دیرهولم، مدیرعامل سایت کاسو، توضیح میدهد: «هر روز ۵ تریلی حامل دیاکسیدکربن زیستی دریافت میکنیم.» لارس فقط یکی از آن «مردان آهنین» سرسخت دانمارکی نیست که میتوانند کیلومترها بدون بریده شدن نفس بدوند؛ او همچنین مدیر این مجتمع است و بر افزایش مقیاس تولید در این نخستین کارخانه صنعتی از نوع خود نظارت میکند.
میا آمِلیه یوخیمسم، یکی از کارکنان مستقر در محل، به ما میپیوندد. او میگوید: «در اطراف ما اینجا کشاورزی بسیار زیادی وجود دارد» و اضافه میکند: «ما دیاکسیدکربن را از نیروگاههای بیوگاز میگیریم.» آقای دیرهولم و خانم یوخیمسم مرا به گردش اکتشافی در این جنگل نوآورانه از فولاد و لولهها میبرند.
یک پروژه شاخص اروپایی
اما از ابتدا شروع کنیم: خانم یوخیمسم توضیح میدهد: «اینجا الکترولایزرها قرار دارند. اینجا جایی است که آب به هیدروژن و اکسیژن جدا میشود.» وقتی دیاکسیدکربن زیستی اضافه شود، ایمتانول تولید میشود.
این کارخانه یک پروژه شاخص اروپایی است. یوروپین انرژی (European Energy)، یک شرکت پیشرو جهانی در تولید انرژی پایدار، نشان میدهد که میتوان متانول را در مقیاس صنعتی بزرگ و بدون استفاده از سوختهای فسیلی تولید کرد. این متانول به نوبه خود میتواند برای ساخت پلاستیک یا سوخترسانی به شناورها به کار رود.
آقای دیرهولم میگوید: «ما سوختهای مبتنی بر سوخت فسیلی را با چیزی سبز و تجدیدپذیر جایگزین میکنیم.»
طرحهای بیشتری در راه است
کارخانه کاسو برای تولید سالانه ۴۲ هزار تن ایمتانول ساخته شده است. آقای دیرهولم، مدیرعامل کاسو، میگوید: «در حال حاضر حدود ۱۰۰ تن در روز تولید میکنیم. بنابراین اکنون هر روز دو کامیون حامل ایمتانول اینجا را ترک میکند.»
یوروپین انرژی برنامههای جاهطلبانهای دارد. اگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا بر سر یک چارچوب مقرراتی باثبات به توافق برسند، میتوان کارخانههای ایمتانول بیشتری ساخت. نخستین گام، اجرای «دستورالعمل انرژیهای تجدیدپذیر» اتحادیه اروپا است.
مسیر به سوی کربنزدایی کامل
آقای دیرهولم توضیح میدهد: «بخشی از سوخت مصرفی در حملونقل جادهای ابتدا با چیزی تجدیدپذیر جایگزین میشود. این موضوع تقاضا و همچنین قیمتها را بالا میبرد و به ما امکان میدهد در آینده سرمایهگذاری بیشتری در کارخانههایی مانند این انجام دهیم. و این همان مسیری است که اکنون تا سال ۲۰۵۰ برای کربنزدایی و رسیدن به ۱۰۰ درصد بینیازی از سوختهای فسیلی در پیش داریم.»
او ادامه میدهد: «اما ما همچنین به قطعیت مقرراتی در بلندمدت نیاز داریم؛ اینکه اروپا به این تعهدات و جاهطلبیها پایبند بماند تا بتوانیم در این مسیر به سوی کربنزدایی کامل، به تولید سوختهای انرژی تجدیدپذیر ادامه دهیم.» مقررات دریایی «یوفیول» اتحادیه اروپا در این زمینه کمککننده است.
در مقابل، مذاکرات در «سازمان بینالمللی دریانوردی» (ایمو) از اکتبر ۲۰۲۵ متوقف شده است؛ پس از آنکه دولت ترامپ تهدید کرد در صورت حمایت کشورها از «چارچوب خالصِ صفر»، بر آنها تعرفههای تنبیهی اعمال کند.
کشتیهای غولپیکر و دستهای کوچک
یکی از بزرگترین خریداران «متانول سبز» گروه لجستیکی دانمارکی «ای.پی. مولر-مرسک» است که بخشی از ناوگان خود را به سوختهای پایدار تبدیل میکند. اما ایمتانول فقط برای به حرکت درآوردن کشتیها در اقیانوسهای جهان کاربرد ندارد.
من به بیلوند، مقر دانمارکی «لگو»، غول جهانی اسباببازی، میروم. ایمتانول ماده اولیهای است که برای تولید «ایپیاوام»، یک پلاستیک سازگار با اقلیم، به کار میرود و هماکنون برای ساخت دستهای کوچک، چرخهای ریز و اجزای اتصالدهندهِ فیگورهای لگو استفاده میشود.
راه درازی در پیش است
یوروپین انرژی در کنفرانسهای صنعتی، مدل لگوییِ کارخانه ایمتانول خود را به نمایش میگذارد. من کنود اریک آندرسن را در پایتخت دانمارک، کپنهاگ، میبینم. او در سال ۲۰۰۴ این شرکت را همبنیانگذاری کرده است.
او میگوید: «اروپا قاره بسیار قدرتمندی است، اما ما هنوز حدود ۶۰ درصد از انرژی خود را وارد میکنیم. بنابراین هنوز راه درازی در پیش است تا واردات را با انرژی تولید داخل، عمدتاً از منابع تجدیدپذیر، جایگزین کنیم تا بتوانیم تابآوری داشته باشیم و کاملاً از کشورهای خارجی مستقل شویم.»
آقای آندرسن درباره چگونگی ایجاد بازاری شکوفا برای هیدروژن سبز و ایمتانول ایدههای روشنی دارد: «بخش عمومی در اروپا میتواند با خرید سوخت الکترونیکی برای کشتیهای نظامی و برای صنعت دفاعی، به عنوان مشتری وارد عمل شود.»
نیم میلیون پنل خورشیدی
الکترولیز به مقادیر عظیم برق نیاز دارد. به همین دلیل یوروپین انرژی کارخانه ایمتانول خود را درست کنار یک پارک خورشیدی عظیم ساخته است. کریستیان تیلستد، مدیر یوروپین انرژی، میگوید: «این یکی از بزرگترین پارکهای خورشیدی در شمال اروپا است، با ظرفیتی معادل ۳۰۰ مگاوات.»
نیم میلیون پنل خورشیدی الکترونهای سبزی را که برای تولید ایمتانول نیاز است، تولید میکنند. همه این برق در خود این مجتمع مصرف نمیشود و بخش باقیمانده وارد شبکه برق فشار قوی میشود.
کریستیان تیلستد میگوید: «شبکه ملی ما نوعی بزرگراه انرژی است که به بقیه اروپا متصل است. این الکترونهای سبز میتواند در سراسر اروپا در خانهها یا صنایع استفاده شود. ما در پی گذار ۱۰۰ درصدی به انرژی سبز، هم اینجا در دانمارک و هم در سراسر جهان هستیم. و برای آنکه بتوانیم به این هدف دست پیدا کنیم، باید زیرساختها را، هم در سطح محلی و هم در سطح اروپا، گسترش دهیم.»