شمار مهاجرانی که در یک دهه گذشته تابعیت کشورهای اتحادیه اروپا را دریافت کردهاند بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
بر اساس دادههای یورواستات این رقم از ۷۶۲ هزار نفر در سال ۲۰۱۴ به ۱.۲ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ رسیده که نشاندهنده افزایشی ۵۴ درصدی است. این رقم نسبت به سال ۲۰۲۳ نیز نزدیک به ۱۲ درصد رشد داشته است.
آگهی
آگهی
بخش عمده دریافتکنندگان تابعیت (۸۸ درصد) را اتباع غیراروپایی تشکیل میدهند. همچنین حدود ۱۱ درصد نیز پس از مهاجرت از یکی دیگر از ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا، تابعیت جدیدی گرفتهاند.
در میان کشورهایی که بیشترین تابعیت را اعطا میکنند آلمان با فاصله در صدر قرار دارد. این کشور در سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۳۰۰ هزار نفر یعنی حدود یکچهارم کل اتحادیه اروپا تابعیت اعطا کرده است. اسپانیا با حدود ۲۵۰ هزار مورد در رتبه دوم و پس از آن ایتالیا با ۲۱۷ هزار مورد قرار دارد.
با این حال اگر نرخ اعطای تابعیت را در نظر بگیریم سوئد در جایگاه نخست قرار دارد؛ بهطوری که به ازای هر ۱۰۰ مهاجر به ۷.۵ مورد تابعیت اعطا شده است. پس از آن ایتالیا با نرخ ۴.۱ قرار دارد و اسپانیا و هلند نیز با نرخ ۳.۹ در رتبههای بعدی هستند. در مقابل، لیتوانی، بلغارستان و استونی پایینترین نرخ را در اتحادیه اروپا ثبت کردهاند.
کدام ملیتها بیشترین سهم را از دریافت تابعیت کشورهای اروپایی داشتهاند؟
شهروندان سوریه در سال ۲۰۲۴ با دریافت بیش از ۱۱۰ هزار گذرنامه در اتحادیه اروپا بزرگترین گروه دریافتکنندگان تابعیت اروپا بودند. پس از آن مراکشیها با ۹۷ هزار مورد در رتبه دوم قرار دارند. آلبانیاییها با ۴۸ هزار و شهروندان ترکیه با اندکی بیش از ۴۰ هزار مورد در رتبههای بعدی هستند.
رومانیاییها با حدود ۴۰ هزار مورد در جایگاه پنجم قرار دارند، آنها بزرگترین گروه دریافتکننده تابعیت از میان شهروندان اتحادیه اروپا محسوب میشوند. پس از آنها شهروندان ونزوئلا، اوکراین، هند، روسیه و برزیل قرار دارند.
چگونه میتوان تابعیت یکی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا را دریافت کرد؟
قانون یا مسیر واحدی در میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای دریافت تابعیت وجود ندارد. مدت اقامت مورد نیاز برای دریافت تابعیت در کشورهای مختلف بهطور متوسط حدود پنج سال است اما در این زمینه تفاوتها و استثناهای قابلتوجهی وجود دارد.
برای مثال در اسپانیا اغلب افراد باید ۱۰ سال در این کشور اقامت داشته باشند تا بتوانند برای تابعیت اقدام کنند. با این حال برای اتباع کشورهای آمریکای لاتین از جمله آرژانتین، مکزیک، برزیل و کاستاریکا این مدت تنها دو سال است؛ شرایطی که باعث شده اسپانیا برای اتباع برخی از کشورها به یکی از سریعترین مسیرهای اخذ تابعیت در جهان تبدیل شود.این تسهیلات همچنین شامل شهروندان پرتغال، آندورا، فیلیپین و گینه استوایی نیز میشود.
سوئد نیز بر پایه ملاحظات جغرافیایی، مسیر کوتاهتری برای اعطای تابعیت در نظر گرفته است؛ بهطوری که شهروندان کشورهای شمال اروپا میتوانند تنها پس از دو سال اقامت پیوسته تابعیت دریافت کنند، این مدت برای سایر متقاضیان معمولا پنج سال است.
کدام کشور اروپایی سادهترین مسیر دریافت تابعیت را دارد؟
لهستان که یکی از سریعترین اقتصادهای در حال رشد اتحادیه اروپا بهشمار میرود، مسیر نسبتا کوتاهی برای دریافت تابعیت ارائه میدهد؛ بهطوری که متقاضیان در صورت داشتن درآمد پایدار، پس از سه سال اقامت مداوم میتوانند برای دریافت تابعیت اقدام کنند.
در مالت این بازه زمانی حتی میتواند به حدود ۱۴ ماه کاهش پیدا کند اما این گزینه تنها برای افرادی است که قصد دارند دستکم ۶۰۰ هزار یورو در اقتصاد این کشور سرمایهگذاری کنند. برای بیشتر متقاضیان، روند معمول دریافت تابعیت همچنان حدود پنج سال طول میکشد.
قوانین دریافت تابعیت در آلمان در ماههای اخیر سختگیرانهتر شده است؛ همچنین طرح اعطای سریع تابعیت به نیروهای متخصص موسوم به «Turboeinbürgerung» نیز در اکتبر ۲۰۲۵ لغو شد. در حال حاضر متقاضیان باید دستکم پنج سال در این کشور اقامت داشته باشند و علاوه بر آن شرایط دیگری از جمله تسلط به زبان آلمانی در سطح «B1»، قبولی در آزمون شهروندی و اثبات ثبات مالی را نیز داشته باشند.
در بریتانیا نیز چارچوبی مشابه وجود دارد. متقاضیان باید دستکم پنج سال در این کشور زندگی کرده باشند هرچند دولت در حال بررسی افزایش این مدت به ۱۰ سال است. همچنین قبولی در آزمون «زندگی در بریتانیا» که موضوعاتی مانند تاریخ، فرهنگ، نظام سیاسی و قوانین را دربر میگیرد الزامی است. اثبات مهارت در زبان انگلیسی و نداشتن سابقه کیفری جدی نیز از دیگر شروط است.
با وجود اینکه ایتالیا دومین نرخ بالای اعطای تابعیت در اتحادیه اروپا را دارد روند دریافت تابعیت در این کشور پیچیدهتر است. اتباع غیراروپایی معمولا باید ۱۰ سال منتظر بمانند تا بتوانند برای دریافت تابعیت درخواست دهند. این زمان برای شهروندان اتحادیه اروپا چهار سال است.
پس از ارائه درخواست در ایتالیا بررسی پرونده تابعیت ممکن است تا ۲۴ ماه و در برخی موارد تا ۳۶ ماه طول بکشد.