رئیس آژانس بینالمللی انرژی به یورونیوز گفت که حفظ امنیت انرژی قاره اروپا و دستیابی به اهداف اقلیمی به برقرسانی به «همه چیز» وابسته است: از زیرساختهای انرژی تا حملونقل و ساختمانها.
فاتح بیرو، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، در یک پنل یورونیوز در مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت: اروپا باید در سالهای پیش رو «همه چیز» را برقیسازی کند و چشماندازی از قارهای مبتنی بر انرژی پاک به جای سوختهای فسیلی ترسیم کرد.
بیرو گفت: وقتی به امنیت انرژی در اروپا و اهداف اروپا نگاه میکنیم، مثل رسیدن به اهداف اقلیمی و در عین حال مقرونبهصرفه بودن، یک آینده برای اروپا میبینم: تا جایی که میتوانید، همه چیز را برقیسازی کنید؛ حملونقل، صنعت و غیره.
رئیس آژانس پیشنهاد کرد برای رسیدن به این هدف، راهبردی دو بخشی پیگیری شود: نخست سرمایهگذاری گسترده در زیرساخت شبکه و دوم پایین آوردن قیمت انرژی.
بیرو با تاکید بر اهمیت نوسازی شبکههای برق در اروپا گفت: «یکی شبکهها، شبکهها، شبکهها.»
او یادآور شد گلوگاههای مهمی وجود دارد، چون گرفتن مجوزها همچنان دشوار است و این امر توسعه شبکههای عظیم و بههمپیوستهای را که برق را به خانهها، کسبوکارها و کارخانهها میرسانند تضعیف میکند. بیرو این را «مانع اصلی برقیسازی اقتصاد اروپا» خواند.
بیرو گفت: «یک رقم تکاندهنده میدهم. پارسال در اروپا رکورد 80 گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر نصب کردیم. بیش از 400 گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر آماده بود، اما نتوانستیم آن را به شبکه وصل کنیم و به خانهها یا کارخانهها نرسید. این کاملا عجیب است. از نظر اقتصادی اصلا توجیه ندارد.»
او این فشار برای انرژی سبز را به ساختن یک خودروی شیک و کارآمد تشبیه کرد، در حالی که ساختن جادهها فراموش میشود.
اختلالهای شبکه همچنین با خاموشی شبهجزیره ایبری مرتبط بود که در آوریل 2025 برق 60 میلیون نفر را قطع کرد.
«بسته شبکهها»ی اتحادیه اروپا
به شبکه فرسوده برق اروپا در یک مطالعه از اندیشکده انرژی امبر که این هفته منتشر شد پرداخته شده بود؛ این مطالعه نشان داد اتحادیه اروپا در تولید برق پاک مشکلی ندارد — باد و خورشید برای نخستین بار در 2025 بیش از سوختهای فسیلی برق تولید کردند — اما «قدیمی» بودن شبکه یعنی در جابهجایی این برق مشکل وجود دارد.
در پرتو این مسائل، کمیسیون اروپا در پایان سال گذشته از «بسته شبکهها» رونمایی کرد تا شبکه برق فرسوده بلوک را بازآفرینی کند و انتقال برق را در سراسر 27 کشور عضو اتحادیه اروپا افزایش دهد.
بیرو این اقدام را ستود و گفت: امیدوارم این بسته به نتیجه برسد چون میتواند «بسیاری از مشکلات» پیشروی اروپا را باز کند.
کیوانچ زایملر، مدیرعامل هولدینگ سابانجی، یکی از هولدینگهای بزرگ سرمایهگذاری ترکیه که در پنل حضور داشت، با تاکید بر اینکه سرمایهگذاری در شبکه «یک ضرورت» است گفت این تحول باید عمیق باشد و از یک تمثیل خودرویی دیگر استفاده کرد.
او گفت: «باید از مسیر دیجیتالیسازی به بهرهوری هم فکر کنیم. مثل مدیریت ترافیک جادهای است؛ فقط به جادههای بیشتر نیاز ندارید، باید با سامانههای ناوبری هم مشکلات ترافیک را حل کنید.»
مقابله با هزینههای بالای انرژی
بیرو گفت یکی دیگر از مسائل کلیدی در اروپا، هزینه بالای برق است که چالشی بزرگ برای رقابتپذیری صنعت اروپاست.
او به یورونیوز گفت: «قیمت برق در اروپا در مقایسه با رقبایی مثل آمریکا و چین بسیار بالاست؛ اینجا سه تا چهار برابر آن کشورهاست.»
وزیر انرژی رومانی، بوگدان ایوان، راهحل قیمتهای بالای انرژی را دو برابر کردن منابع انرژی در اروپا دانست.
ایوان گفت: «ما در رومانی، با در نظر گرفتن درآمد مردم، در میان کشورهایی هستیم که بالاترین قیمتهای انرژی را میپردازند.»
او گفت این کار باید با تنوعبخشی به منابع انجام شود. ایوان گفت: «میخواهم از منابع اتحادیه اروپا برای تامین مالی انرژی هستهای استفاده کنم. این یکی از بهترین راهها برای فراهم کردن انرژی ارزان و پایه است.» او استدلال کرد اگر اتحادیه اروپا سرمایهگذاری را فقط روی باد و خورشید بیش از حد پررنگ کند «قطعا دچار مشکل میشود».
وزیران انرژی اتحادیه اروپا در آخرین نشست رسمیشان در دسامبر تعهد کردند قیمتهای انرژی را در میان کشورهای عضو همسطح کنند و از شکاف میان کشورها جلوگیری کنند.
آنا بورگ، رئیس و مدیرعامل واتنفال سوئد که او هم از پنلیستها بود، با این نظر موافق بود که تنوعبخشی کلیدی است و انرژی هستهای را نیز یکی از اجزای مهم دانست.
بورگ گفت: «به همه فناوریهای بدون سوخت فسیلی که دستمان برسد نیاز خواهیم داشت، اما مهم است بفهمیم اقتصاد اروپا در بلندمدت فقط وقتی میتواند رقابتپذیر باشد که سوختهای فسیلی را کنار بگذاریم.»
چالش مقررات
به گفته پنلیستها، بازنگری مقررات برای حل همه چالشهای ریشهای که حاکمیت انرژی اروپا را به تاخیر میاندازد، بهویژه برای کاهش قیمتها، محوری است.
بورگ گفت باید به همپوشانی قوانین رسیدگی شود چون اغلب مانع توسعه سریع پروژههای کلیدی میشود.
او گفت: «گاهی وقتی میخواهیم چیزی بسازیم، اول باید طبق یک مقرره مجوز بگیریم و بعد طبق مقررهای دیگر. هر دو درباره یک موضوعاند اما همپوشانی دارند و ممکن است نتایج متفاوتی بدهند.» او خواستار رویکردی جامعتر شد.
نماینده واتنفال گفت آنچه واقعا لازم است «چارچوبهای باثبات مقرراتی و سیاستی» بلندمدت است: «سرمایهگذاریهای (انرژی) برای چند دهه انجام میشوند و بهترین کاری که از منظر اروپایی میتوانیم بکنیم این است که میان کشورها همسویی حفظ کنیم تا سیاستها در داخل اتحادیه اروپا خیلی از هم فاصله نگیرند.»
او گفت فقدان چنین چارچوبهایی و رفتوبرگشتهای مقرراتی موجب نااطمینانی میشود و سرمایهگذاریهای بازار را به خطر میاندازد.
زایملر موافق بود که شرکتها فرایندهای مقرراتی اروپا را طاقتفرسا میدانند. او گفت: «از نظر صدور مجوز، اروپا طولانیترین زمان از صفر تا ساخت یک نیروگاه تجدیدپذیر جدید را دارد.»
او این فرایند را با آمریکا مقایسه کرد که به گفته او تمرکز بیشتری بر اعطای مجوز دارد. او افزود: «در آمریکا برای تسریع این فرایندها انگیزه بیشتری نسبت به اروپا میبینم.» انتظار میرود این مساله نیز در «بسته شبکهها»ی اتحادیه اروپا که دسامبر ارائه شد هدفگذاری شود.