«فقط من این حس را دارم یا واقعا در این چند روز زشتترین آدم دنیا میشوم؟» این جمله آغاز یکی از ویدئوهای پربازدید تیکتاک است که میلیونها بار دیده شده و هزاران زن در بخش نظرات آن نوشتهاند که تجربهای مشابه دارند.
کاربران شبکههای اجتماعی نامی هم برای این پدیده انتخاب کردهاند؛ «لوتئال آگلیز» (Luteal Uglies)، اصطلاحی غیرپزشکی که به تغییرات ظاهری و روحی برخی زنان در روزهای منتهی به آغاز قاعدگی، پریود یا همان عادت ماهیانه اشاره دارد و معادل فارسی آن میتواند «احساس زشت شدن پیش از قاعدگی» باشد.
آگهی
آگهی
این اصطلاح در ماههای اخیر به یکی از ترندهای پرمخاطب شبکههای اجتماعی تبدیل شده، اما آیا واقعا چنین تغییری وجود دارد یا صرفا برداشت کاربران از بدن خود است؟ متخصصان میگویند پاسخ، جایی میان این دو قرار دارد؛ تغییرات هورمونی در این دوره واقعی هستند، اما شدت و نوع علائم در همه زنان یکسان نیست و نباید تجربه افراد در فضای مجازی به همه تعمیم داده شود.
فاز لوتئال؛ دورهای که هورمونها تغییر میکنند
فاز لوتئال نیمه دوم چرخه قاعدگی را تشکیل میدهد و از زمان تخمکگذاری تا آغاز خونریزی ماهانه ادامه دارد. در این دوره، سطح هورمون استروژن کاهش مییابد و همزمان تغییرات هورمونی، بهویژه افزایش نسبی اثر پروژسترون، بر بخشهای مختلف بدن تاثیر میگذارد.
به گفته دکتر لوئیز نیوسون، پزشک عمومی و متخصص هورمونهای زنان، این تغییرات میتوانند روی پوست، خواب، خلقوخو و حتی ظاهر بدن اثر بگذارند. او توضیح میدهد که هورمونها در سلامت پوست و تولید کلاژن نقش دارند؛ بنابراین برخی زنان در این روزها خشکی پوست، کدر شدن چهره، بروز جوش، نفخ یا تغییر در شکل و حساسیت سینهها را تجربه میکنند.
دکتر هلن اونیل، استاد ژنتیک تولیدمثل و مولکولی در کالج دانشگاهی لندن، نیز میگوید کاهش استروژن در روزهای پیش از قاعدگی و تغییرات هورمونی مرتبط با آن میتواند تولید چربی پوست را افزایش دهد. همچنین بدن تمایل بیشتری به نگه داشتن مایعات پیدا میکند؛ موضوعی که ممکن است باعث پف صورت، نفخ عمومی بدن و تورم یا درد سینهها شود.
«انگار مغزم با سرعت کمتری کار میکند»
برای بسیاری از زنان، تغییرات این دوره تنها به ظاهر محدود نمیشود.
النا اسپاون، زن ۲۵ سالهای که در لندن در حوزه خدمات و بازیگری فعالیت میکند، به بیبیسی میگوید در نیمه دوم چرخه قاعدگی احساس میکند پوستش خستهتر و کدرتر شده، بدنش بهشدت دچار نفخ میشود و سینههایش دردناکتر از همیشه هستند.
اما آنچه بیش از همه او را آزار میدهد، تغییرات ذهنی و روانی است.
او میگوید در این دوره احساس بیحالی میکند، انگیزهاش را از دست میدهد و تصور میکند مغزش «در حرکت آهسته» کار میکند. به گفته او، فراموشکارتر میشود، اشتباهات بیشتری مرتکب میشود و تمایلش به حضور در جمع یا فعالیتهای اجتماعی کاهش پیدا میکند.
تغییراتی که روابط شخصی را هم تحت تاثیر قرار میدهد
این تغییرات گاهی از محیط کار فراتر میروند و روابط عاطفی و اجتماعی را نیز تحت تاثیر قرار میدهند.
هنریتا، روزنامهنگار ۳۰ ساله، میگوید در روزهای فاز لوتئال زودرنجتر از همیشه میشود و گاهی بدون دلیل مشخص از رفتار شریک زندگیاش ناراحت میشود. او میگوید حتی روابطش با دوستانش نیز در این دوره تغییر میکند؛ یا بیش از اندازه درباره احساساتش صحبت میکند و بعد پشیمان میشود، یا ترجیح میدهد کاملا از دیگران فاصله بگیرد.
او از احساس ناامیدی، بیارزشی، مرور مکرر خاطرات ناخوشایند گذشته و حتی دشواری در پیدا کردن کلمات ساده هنگام صحبت کردن نیز سخن میگوید؛ علائمی که گاهی انجام وظایف شغلی را برایش دشوار میکند.
شارلوت دادز، کارآفرین ۳۶ ساله و مادر دو فرزند نیز میگوید نفخ، جوشهای صورت و کاهش تمرکز، اعتمادبهنفس او را در ملاقات با مشتریان تحت تاثیر قرار میدهد. به گفته او، وقتی کسبوکار شخصی دارید، برنامه کاری به خاطر تغییرات هورمونی متوقف نمیشود.
متخصصان: تجربه زنان واقعی است، اما برای همه یکسان نیست
به گفته دکتر نیوسون، سالها بسیاری از زنان تصور میکردند این علائم بخشی اجتنابناپذیر از زندگی است و باید آن را تحمل کنند. او معتقد است این تغییرات میتوانند بر توانایی کار کردن، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی برخی زنان اثر قابل توجهی بگذارند و نباید صرفا با این جمله که «این فقط سندرم پیش از قاعدگی است» نادیده گرفته شوند.
در عین حال، متخصصان بر این نکته تاکید دارند که همه زنان چنین تجربهای ندارند و شدت علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت است. به همین دلیل، احساس تغییر در ظاهر یا خلقوخو در روزهای منتهی به قاعدگی نباید به عنوان یک قاعده همگانی یا معیار تشخیص بیماری تلقی شود.
آیا توصیههای تیکتاک قابل اعتماد هستند؟
همزمان با افزایش محبوبیت این موضوع در شبکههای اجتماعی، کاربران توصیههای متعددی برای مقابله با علائم ارائه میکنند؛ از پوشیدن لباسهای گشاد و پرهیز از نگاه کردن به آینه گرفته تا خوردن شکلات، فاصله گرفتن از همسر یا حتی نوشیدن الکل.
اما متخصصان هشدار میدهند که بسیاری از این توصیهها پشتوانه علمی ندارند و برخی از آنها حتی ممکن است نتیجه معکوس داشته باشند.
به گفته دکتر اونیل، نخستین گام این است که زنان بدانند فاز لوتئال مرحلهای طبیعی، قابل پیشبینی و موقتی از چرخه قاعدگی است. او میگوید تغذیه مناسب، نوشیدن آب کافی، کاهش مصرف نمک برای کمک به کاهش احتباس مایعات، محدود کردن مصرف الکل و حفظ فعالیت بدنی میتواند در کاهش برخی علائم موثر باشد.
دکتر نیوسون نیز توصیه میکند مصرف غذاهای فراوریشده و نوشیدنیهای الکلی کاهش یابد، زیرا این عوامل ممکن است التهاب بدن را تشدید کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
متخصصان تاکید میکنند اگر علائم این دوره به اندازهای شدید باشد که زندگی روزمره، روابط اجتماعی یا عملکرد شغلی را مختل کند، مراجعه به پزشک ضروری است.
به گفته دکتر نیوسون، زنان نباید تصور کنند که مجبورند این وضعیت را بدون دریافت کمک تحمل کنند. اگر فردی احساس کند نگرانیهایش جدی گرفته نشده یا پاسخ مناسبی دریافت نکرده است، میتواند نظر پزشک دیگری را نیز جویا شود، زیرا این علائم همیشه خودبهخود برطرف نمیشوند و در برخی موارد ممکن است نیاز به ارزیابی دقیقتر و درمان متناسب با شرایط فرد وجود داشته باشد.
در نهایت، کارشناسان بر یک نکته اتفاق نظر دارند؛ آنچه کاربران شبکههای اجتماعی «لوتئال آگلیز» یا «احساس زشت شدن پیش از قاعدگی» مینامند، برای بسیاری از زنان تجربهای واقعی است، اما شدت، نوع و پیامدهای آن در افراد مختلف تفاوت دارد. آگاهی بیشتر درباره چرخه قاعدگی، شناخت بهتر تغییرات طبیعی بدن و مراجعه به پزشک در صورت شدید بودن علائم، میتواند جایگزین مطمئنتری برای توصیههای غیرعلمی و فراگیر فضای مجازی باشد.