اگر در ماههای اخیر سری به اینستاگرام، تیکتاک یا یوتیوب زده باشید، احتمالا یک ماده غذایی را بارها دیدهاید: پنیر کاتیج. از صبحانه ورزشکاران گرفته تا بستنی، پنکیک، پیتزا و حتی دسرهای پرپروتئین، این پنیر تقریبا همه جا دیده میشود. اما چه اتفاقی افتاده است؟ آیا پنیر کاتیج واقعا یک «ابرغذا» است؟
پنیر کاتیج (Cottage Cheese) از دلمه شیر تهیه میشود و برخلاف بسیاری از پنیرهای سفت، فرآیند رسیدن یا کهنه شدن را طی نمیکند. نتیجه، پنیری نرم با بافت دانهدانه و طعمی ملایم است که معمولا چربی و کالری نسبتا کمی دارد و در عین حال سرشار از پروتئین است.
اگرچه این پنیر دهههاست در کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی مصرف میشود، اما محبوبیت آن در سالهای اخیر به لطف شبکههای اجتماعی و افزایش توجه به رژیمهای پرپروتئین دوباره اوج گرفته است.
چرا ورزشکاران به پنیر کاتیج علاقه پیدا کردهاند؟
مهمترین دلیل، میزان بالای پروتئین آن است.
هر ۱۰۰ گرم پنیر کاتیج معمولا حدود ۱۰ تا ۱۲ گرم پروتئین دارد، در حالی که کالری آن نسبتا پایین است. همین ویژگی باعث شده افرادی که به دنبال عضلهسازی یا کاهش وزن هستند، آن را به برنامه غذایی خود اضافه کنند.
اما فقط مقدار پروتئین مهم نیست. بخش عمده پروتئین موجود در پنیر کاتیج از نوع کازئین است؛ پروتئینی که آهستهتر از پروتئین وی (Whey) هضم میشود و اسیدهای آمینه را در مدت زمان طولانیتری در اختیار بدن قرار میدهد.
به همین دلیل، بسیاری از متخصصان تغذیه ورزشی مصرف آن را بهویژه در وعده شام یا پیش از خواب مناسب میدانند؛ زمانی که بدن برای چند ساعت بدون دریافت غذا میماند و همچنان به پروتئین برای حفظ و ترمیم عضلات نیاز دارد.
از سوی دیگر، پروتئین بالا باعث افزایش احساس سیری نیز میشود و به همین دلیل پنیر کاتیج در بسیاری از رژیمهای کاهش وزن هم جایگاه ویژهای پیدا کرده است.
پنیر کاتیج یا ماست یونانی؛ کدام انتخاب بهتری است؟
محبوبیت دوباره پنیر کاتیج باعث شده بسیاری آن را با ماست یونانی مقایسه کنند؛ ماده غذایی دیگری که سالهاست در رژیم ورزشکاران جایگاه ثابتی دارد.
واقعیت این است که هیچکدام برنده مطلق نیستند.
پنیر کاتیج معمولا پروتئین بیشتری دارد و به دلیل وجود کازئین، دیرتر هضم میشود. این ویژگی آن را به گزینهای مناسب برای وعدههای اصلی یا پیش از خواب تبدیل میکند.
در مقابل، ماست یونانی علاوه بر پروتئین، منبع خوبی از باکتریهای مفید (پروبیوتیکها) است که میتوانند به سلامت دستگاه گوارش کمک کنند؛ البته به شرط آنکه از نوع ساده و بدون شکر افزوده باشد.
از نظر چربی و کالری نیز تفاوت این دو محصول به نوع و برند آنها بستگی دارد، اما در هر دو گروه میتوان نمونههای کمچرب یا پرچرب پیدا کرد.
بنابراین انتخاب میان این دو، بیش از هر چیز به هدف تغذیهای، ذائقه و نیاز هر فرد بستگی دارد.
آیا پنیر کاتیج واقعا یک «ابرغذا» است؟
هیچ ماده غذایی به تنهایی نمیتواند سلامت یا تناسب اندام را تضمین کند. متخصصان تغذیه تأکید میکنند که عضلهسازی یا کاهش وزن، حاصل ترکیب یک رژیم غذایی متعادل، دریافت کافی پروتئین، فعالیت بدنی منظم، خواب مناسب و سبک زندگی سالم است.
پنیر کاتیج فقط یکی از گزینههای مناسب برای تأمین بخشی از پروتئین روزانه است نه بیشتر.
آیا همه باید پنیر کاتیج بخورند؟
برخی انواع پنیر کاتیج ممکن است سدیم نسبتا بالایی داشته باشند و برای افرادی که باید مصرف نمک را محدود کنند، انتخاب ایدهآلی نباشند. همچنین کسانی که به پروتئین شیر حساسیت دارند یا دچار عدم تحمل لاکتوز هستند، ممکن است نتوانند آن را بهخوبی مصرف کنند. هرچند میزان لاکتوز در برخی محصولات کمتر از شیر معمولی است.
به همین دلیل، مانند هر ماده غذایی دیگر، بهتر است برچسب تغذیهای محصول بررسی شود و انتخاب آن با توجه به نیازهای فردی انجام گیرد.
چرا پنیر کاتیج دوباره ترند شده است؟
افزایش محبوبیت رژیمهای پرپروتئین، رشد فرهنگ تناسب اندام، استقبال از غذاهای کمفرآوری و میلیونها ویدئوی آشپزی در شبکههای اجتماعی، همگی در بازگشت پنیر کاتیج به سفره بسیاری از مردم نقش داشتهاند.
در سالهای اخیر، کاربران شبکههای اجتماعی دستور تهیه انواع غذاهای پرپروتئین با پنیر کاتیج را به اشتراک گذاشتهاند، از بستنی و نان گرفته تا سس، دسر و اسموتی. همین موج باعث شد محصولی که سالها در قفسه فروشگاهها حضور داشت، دوباره به یکی از پرفروشترین مواد غذایی در برخی بازارها تبدیل شود.
پنیر کاتیج غذای جادویی نیست و قرار نیست بهتنهایی باعث عضلهسازی یا کاهش وزن شود. اما ترکیب پروتئین بالا، کالری نسبتا پایین، کازئین دیرجذب و کاربردهای متنوع در آشپزی توضیح میدهد که چرا این پنیر قدیمی دوباره به یکی از محبوبترین مواد غذایی در میان ورزشکاران و علاقهمندان به تغذیه سالم تبدیل شده است.
شاید راز محبوبیت دوباره پنیر کاتیج، نه در معجزهآسا بودن آن، بلکه در این واقعیت ساده باشد که با نیازهای سبک زندگی امروز، رژیمهای پرپروتئین، غذاهای سریع و توجه بیشتر به سلامت همخوانی پیدا کرده است.