کارشناسان میگویند حمله به میدانهای گازی، سایتهای هسته ای و تاسیسات آبشیرینکن آلایندههای سمی را وارد هوا، خاک و آب میکند که میتواند سلامت مردم را برای دههها تهدید کند.
مخازن نفتی دود سیاه به هوا میفرستند. لاشهها و آوار در خلیج فارس فرو میروند. موشکها پایگاههای نظامی را میکوبند.
آگهی
آگهی
جنگ علیه ایران ترکیبی سمی از مواد شیمیایی، فلزات سنگین و سایر آلایندهها را آزاد کرده که از کشاورزی گرفته تا آب آشامیدنی و سلامت مردم را تهدید میکند و به گفته کارشناسان خسارتهای زیستمحیطی و خطرهای بهداشتیای بر جا میگذارد که ممکن است دههها ادامه یابد.
کاوه مدنی، دانشمند ایرانی و مدیر موسسه دانشگاه ملل متحد برای آب، محیط زیست و سلامت، گفت: «تمام سوختن میدانهای نفت و گاز در مناطق ساحلی، همه کشتیهایی که آنجا هستند، نفتکشهایی که در آتش میسوزند یا غرق میشوند، همه اینها یعنی آلودگی.»
او افزود: «برای کسی مثل من که برای توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست در آن منطقه جنگیده است، این مثل بازگشت به سالهای بسیار قبل است.»
دوگ ویر، مدیر رصدخانه جنگ و محیط زیست، یک نهاد غیردولتی مستقر در بریتانیا که آسیبهای زیستمحیطی ناشی از درگیریهای مسلحانه را پایش میکند، میگوید ثبت و مستندسازی این خسارتها کاری بسیار دشوار بوده و ارزیابی کامل آن فعلا امکانپذیر نیست.
این گروه از پایش ماهوارهای راه دور و اطلاعات منبعباز برای شناسایی خسارتها و ارزیابی خطرهای زیستمحیطی برای مردم، اکوسیستمها و اراضی کشاورزی استفاده میکند.
ویر میگوید تاکنون بیش از ۴۰۰ رخداد نگرانکننده زیستمحیطی مرتبط با جنگ را ثبت کردهاند، اما به دلیل تاخیر در دریافت تصاویر ماهوارهای و قطع اینترنت در ایران هنوز بخش زیادی از اوضاع نامعلوم است.
آلودگی هوای ایجاد شده میتواند به مشکلات گسترده سلامت منجر شود
شاید ماندگارترین تصاویر این جنگ، آسمانهای تیرهای باشد که بر اثر آتش گرفتن تاسیسات نفتی در پی حملات هوایی ایجاد شده، از جمله دو هفته پیش که باران سیاه در حوالی تهران، پایتخت ایران، بارید.
کارشناسان میگویند دوده ریز میتواند خطر بروز مشکلات ریوی و قلبی را افزایش دهد، مواد شیمیایی سمی خطر سرطان در بلندمدت به همراه دارند و فلزات سنگین ناشی از ریزش این مواد ممکن است خاک و منابع آب را آلوده کنند.
دوده، خاکستر و مواد شیمیایی سمی ناشی از حملات به مخازن سوخت و یک پالایشگاه با قطرههای آب در جو ترکیب شد و به صورت بارانی چرب و اسیدی به زمین بازگشت که باعث صدور هشدار برای ماندن مردم در خانه شد.
به گفته کارشناسان، لاشه و آلودگی ناشی از موشکها و همچنین حملات احتمالی به کارخانههای تولیدی و دیگر زیرساختها نیز میتواند آلودگیهای زیانبار را در سراسر منطقه آزاد کند.
محمد محمود، مسئول سیاستهای اقلیمی و آب خاورمیانه در موسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه ملل متحد و بنیانگذار ابتکار اقلیم و آب، گفت: «اگر به کارخانهای که برای تولید کود یا مواد غذایی آمونیاک تولید میکند حمله شود... این تاسیسات موادی را آزاد میکنند که در صورت انتشار کاملا سمی و زیانبار است.»
دسترسی مداوم به آب آشامیدنی سالم یک نگرانی جدی است
کشورهای منطقه خلیج فارس برای تامین آب شرب به صدها تاسیسات آبشیرینکن متکی هستند و به گفته کارشناسان، آسیب دیدن این تاسیسات یا آلودگی آب میتواند خطرهای جدی برای سلامت و امنیت به همراه داشته باشد.
مدنی، دانشمند ایرانی و مقام سازمان ملل، گفت مردم این منطقه «حتی در دوران صلح هم برای دسترسی به آب آشامیدنی سالم مشکل دارند» و «هر گونه آسیب به زیرساختهای آبی میتواند پیامدهای ماندگاری بر جا بگذارد».
ایران اعلام کرده که یکی از تاسیسات آبشیرینکن این کشور در حمله هوایی امریکا آسیب دیده است و بحرین همسایه، ایران را متهم کرده که یکی از تاسیساتش را هدف قرار داده است. کارشناسان نگرانند هر چه جنگ طولانیتر شود تاسیسات بیشتری در معرض حمله قرار گیرد.
رسیدگی به خسارتهای زیستمحیطی ممکن است دههها طول بکشد
کارشناسان میگویند پس از پایان جنگ و همزمان با بازسازی ایران و دیگر کشورها، رسیدگی به خسارتهای زیستمحیطی احتمالا در اولویت پایینتری قرار خواهد گرفت.
به گفته محمود، تمرکز بر بازسازی زیرساختهای انرژی و آب، کارخانههای تولیدی و تاسیسات تولید غذا خواهد بود. او افزود برخی آلودگیها، به ویژه در خلیج فارس یا دیگر آبراههها، «بعید میدانم به این زودیها به آنها رسیدگی شود و در بعضی موارد اصلا رسیدگی نخواهد شد».
برای مثال در تهران پرجمعیت، شمار زیادی از حملات نه فقط تاسیسات نفتی بلکه ساختمانها و مناطق مسکونی را هدف قرار داده و باعث آزاد شدن آلودگیهای زیانبار ناشی از خرد شدن مصالح ساختمانی شده است.
مردم در معرض گرد و غبار و مواد شیمیایی قرار دارند و این وضعیت ممکن است مدتها پس از آنکه جنگ سرانجام پایان یابد و روند بازسازی شروع شود ادامه پیدا کند.