کارشناسان میگویند فعال نگهداشتن مغز در تمام عمر، با یادگیری مهارتهای جدید یا مطالعه، میتواند بروز بیماری آلزایمر را به تعویق بیندازد.
یک مطالعه جدید نشان میدهد یادگیری مادامالعمر و فعالیتهای محرک ذهن میتواند به تعویق افتادن بیماری آلزایمر و کند شدن روند افت شناختی کمک کند.
آگهی
آگهی
پژوهشگران دریافتند افرادی که به طور منظم در فعالیتهای محرک ذهنی مانند مطالعه، نوشتن، یادگیری یک زبان دیگر، شطرنج بازی کردن، حل معما یا رفتن به موزهها شرکت میکردند کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل بودند.
آندریا زامیت، عصبروانشناس مرکز پزشکی دانشگاه راش در شیکاگو و سرپرست این مطالعه، توضیح داد: «این فعالیتها مغز و شیوه فکر کردن شما را کش میآورند؛ در واقع شما از سامانههای شناختی مختلف خود استفاده میکنید.»
پژوهشگران میگویند حتی برای کسانی که به گفته زامیت در سالهای پیشین زندگی سراغ فعالیتهای غنیکننده شناختی نرفتهاند، هنوز هم برای شروع دیر نشده است. میانسالی میتواند بازه زمانی بهویژه مهمی برای حفاظت از سلامت مغز باشد.
دانشمندان از یادگیری موسیقی گرفته تا پرندهنگری و بازیهای تقویت مغز، طیفی گسترده از راهها را برای تیز نگه داشتن ذهن بررسی میکنند.
زامیت گفت: «موضوع فقط یک فعالیت نیست، مهم این است که فعالیتهای معناداری پیدا کنید که ممکن است به آنها علاقه زیادی داشته باشید و به جای امتحان کردن سطحی، به آنها پایبند بمانید.»
سلامت جسمی نیز برای سلامت مغز حیاتی است. به همین دلیل کارشناسان توصیه میکنند هم ورزشهای پرتحرکی انجام دهید که باعث عرق کردن میشود و هم فشار خون را کنترل کنید، خواب خوبی داشته باشید و حتی در سالهای بالاتر زندگی واکسن بزنید.
این مطالعه چگونه انجام شد؟
در مطالعه زامیت درباره یادگیری مادامالعمر، نزدیک به دو هزار فرد سالخورده در بازه سنی ۵۳ تا ۱۰۰ سال که در آغاز بدون زوال عقل بودند وارد پژوهش شدند و به مدت هشت سال تحت پیگیری قرار گرفتند.
پژوهشگران از آنان درباره سطح تحصیلات و دیگر فعالیتهای محرک ذهن در دوران جوانی، میانسالی و سالمندی سوال کردند و مجموعهای از آزمایشهای عصبشناختی را روی آنها انجام دادند.
در برخی از آنها بعدتر بیماری آلزایمر تشخیص داده شد، اما به گزارش این تیم در نشریه Neurology. در افرادی که بالاترین سطح یادگیری مادامالعمر را گزارش کرده بودند، این بیماری حدود پنج سال دیرتر از کسانی که کمترین سطح را داشتند بروز کرد.
همچنین سطوح بالاتر فعالیت ذهنی در میانسالی و سالهای بعدی زندگی با کندتر بودن سرعت افت شناختی همراه بود.
پژوهشگران همچنین نتایج کالبدشکافی ۹۴۸ شرکتکنندهای را که در طول مطالعه فوت کردند بررسی کردند. حتی وقتی مغز آنها نشانههای معمول بیماری آلزایمر را نشان میداد، کسانی که زندگی شناختی «غنیتری» داشتند از حافظه و تواناییهای فکری بهتری برخوردار بودند و پیش از مرگ افت کندتری را تجربه کردند.
دانشمندان این پدیده را «ذخیره شناختی» مینامند. این مفهوم حاکی از آن است که یادگیری ارتباطات عصبی بین بخشهای مختلف مغز را تقویت میکند و به مغز کمک میکند در برابر آسیبهای ناشی از پیری یا بیماری مقاومتر بماند و تا حدی آنها را جبران کند.
مطالعه دانشگاه راش نمیتواند رابطه علت و معلولی را اثبات کند بلکه فقط ارتباط میان تحریک شناختی و خطر زوال عقل را نشان میدهد. پژوهشهای دیگر نیز سرنخهای مشابهی ارائه کردهاند، از جمله آنهایی که سلامت مغز را با نواختن ساز موسیقی مرتبط میدانند.
مطالعات جداگانه دیگری نیز در حال بررسی «آموزش سرعت» برای مغز هستند؛ با استفاده از برنامههای آنلاین که از کاربران میخواهند همزمان با افزایش عوامل حواسپرتی، تصاویر روی صفحه را با سرعت شناسایی کنند.
این تحقیقات در حالی انجام میشود که پیامدهای زوال عقل در سراسر جهان همچنان رو به افزایش است. بیش از ۵۷ میلیون نفر در جهان با این بیماری زندگی میکنند و برآورد میشود حدود ۹ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر از آنها در اروپا باشند. انتظار میرود این رقم در دهههای آینده باز هم افزایش یابد.
به گفته انجمن بینالمللی آلزایمر، هر سال بیش از ۱۰ میلیون مورد جدید زوال عقل در جهان تشخیص داده میشود؛ یعنی به طور متوسط در هر ۳.۲ ثانیه یک مورد جدید.