یک پژوهش جدید نشان میدهد افرادی که بیشتر در معرض آلودگی هوا قرار دارند ممکن است با خطر بالاتر ابتلا به بیماری آلزایمر روبهرو شوند.
یک پژوهش جدید نشان میدهد افرادی که بیشتر در معرض آلودگی هوا قرار دارند بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری آلزایمر هستند.
آگهی
آگهی
قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا یکی از عوامل خطر شناختهشده برای بیماری آلزایمر و شماری از بیماریهای مزمن شایع مانند پرفشاری خون، سکته مغزی و افسردگی است.
این بیماریهای مزمن خود با آلزایمر هم مرتبطاند و پیشتر مشخص نبود آلودگی هوا ابتدا باعث بروز این بیماریها میشود و آنها در ادامه به زوالعقل منجر میشوند یا اینکه این بیماریها ممکن است آسیب مغزی ناشی از آلودگی هوا را تشدید کنند.
پژوهش تازهای که در PLOS Medicine منتشر شده نشان داد قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا با افزایش خطر ابتلا به آلزایمر همراه است.
گروه پژوهشی دانشگاه اموری در ایالات متحده آمریکا دادههای بیش از ۲۷ میلیون نفر ۶۵ ساله و بالاتر را در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۸ تحلیل کرد؛ در طول این مدت حدود ۳ میلیون نفر به آلزایمر مبتلا شدند.
همزمان بار سه بیماری همراه شایع یعنی پرفشاری خون، سکته مغزی و افسردگی را هم بررسی کردند تا ببینند در آغاز بروز آلزایمر نقشی دارند یا نه.
پژوهشگران این نتایج را با میزان ذرات معلق ریز در هوا (PM₂.₅) که شرکتکنندگان بر اساس محل سکونتشان در معرض آن بودند مقایسه کردند.
ذرات معلق ریز خطرناکاند چون میتوانند تا عمق ریه و جریان خون نفوذ کنند. از منابع رایج آنها میتوان به انتشار آلاینده از خودروها، نیروگاهها، فعالیتهای صنعتی، آتشسوزی جنگلها و سوزاندن چوب یا سوختهای فسیلی در منازل اشاره کرد.
به گفته نویسندگان، این پژوهش نشان داد آلودگی هوا بیشتر از راه اثرهای مستقیم بر مغز تاثیر میگذارد تا از طریق دیگر بیماریهای مزمن.
ارتباط میان آلودگی هوا و آلزایمر در میان افرادی که سابقه سکته مغزی داشتند قویتر بود.
نویسندگان این مطالعه گفتند: «یافتههای ما نشان میدهد افرادی که سابقه سکته مغزی دارند ممکن است به طور ویژه نسبت به اثرهای زیانبار آلودگی هوا بر سلامت مغز آسیبپذیر باشند و این موضوع تلاقی مهمی میان عوامل خطر محیطی و عروقی را نشان میدهد.»
همچنین ثابت شده است قرار گرفتن طولانیمدت در معرض ذرات معلق خطر ابتلا به بیماریهای مزمن از جمله بیماریهای قلبیعروقی، پرفشاری خون و اختلالهای سلامت روان را افزایش میدهد.
این مطالعه محدودیتهایی هم داشت. سطح آلودگی هوا بر اساس کد پستی سنجیده شد نه نشانی دقیق محل سکونت. فقط آلودگی هوای بیرون اندازهگیری شد، بنابراین منابع احتمالی دیگر ذرات معلق مانند پختوپز، سیستمهای گرمایشی و موارد مشابه در نظر گرفته نشد.
مارک دالاس از دانشگاه ردینگ که در این پژوهش مشارکت نداشت گفت: «از آنجا که این تحقیق بر تخمینهای کلی آلودگی و پروندههای پزشکی تکیه دارد، محدودیتهای مهمی وجود دارد، اما یافتهها با شواهد روبهافزایشی همخوان است که نشان میدهد آلودگی هوا یک عامل خطر قابل تغییر برای زوالعقل است.»
او افزود در مجموع این مطالعه یک ایده ساده را تقویت میکند: هوایی که مردم در طول سالها تنفس میکنند میتواند بر چگونگی پیر شدن مغز تاثیر بگذارد.
مقابله با آلودگی هوا
در بسیاری از کشورهای جهان هدفهایی برای کاهش سطح آلودگی هوا تعیین شده است، اما اکثر آنها برای رسیدن به مقادیر مطلوب تا سال ۲۰۳۰ با دشواری روبهرو خواهند بود.
هدفهای جهانی مربوط به ذرات معلق بر اساس دستورالعملهای جهانی کیفیت هوای سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۱ تعریف شده است.
نقشه راه ۲۰۲۵ سازمان جهانی بهداشت که به تصویب مجمع جهانی بهداشت رسیده، کاهش ۵۰ درصدی مرگومیر ناشی از آلودگی هوا را که عمدتا به ذرات معلق ریز مربوط میشود تا سال ۲۰۴۰ نسبت به خط پایه سال ۲۰۱۵ هدفگذاری کرده است.
شیونا اسکیلز، مدیر بخش پژوهش در موسسه تحقیقاتی آلزایمر بریتانیا که در این تحقیق نقشی نداشت، گفت: «نتایج این مطالعه انجامشده در آمریکا پیامدهایی جهانی دارد. آلودگی هوا چالشی است که باید به طور جمعی با آن مقابله کنیم. تعیین هدفهای قویتر و مبتنی بر سلامت برای کیفیت هوا و کاهش مواجهه با آلودگی میتواند از مغز ما در کنار ریههایمان محافظت کند و خطر کلی زوالعقل را پایین بیاورد.»
آلزایمر در سراسر جهان رو به افزایش است
بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، بیش از ۵۵ میلیون نفر در جهان با زوالعقل زندگی میکنند و بیماری آلزایمر تا ۷۰ درصد این موارد را تشکیل میدهد.
در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۲.۱ میلیون نفر در اروپا با زوالعقل زندگی میکنند و زنان به طور نامتناسبی بیشتر درگیرند و حدود ۶۶ درصد موارد را تشکیل میدهند.
با توجه به پیر شدن جمعیتها انتظار میرود این ارقام در سراسر جهان افزایش یابد.