تصمیم یک شهردار برای لغو نمایشی درباره پناهجویان جنجال گستردهای در فرانسه برانگیخته و نگرانیها از نفوذ فرهنگی جریان راست افراطی را افزایش داده است.
صدها نفر روز شنبه با وجود گرمای سوزان مقابل تئاتر کاستر در جنوب فرانسه گرد آمدند. آنها نه برای دیدن یک نمایش در صف ایستاده بودند بلکه به لغو یکی از نمایشها اعتراض میکردند.
آگهی
آگهی
دلیل این تجمع، مناقشهای است میان شهردار تازهانتخابشده کاستر و یکی از موفقترین نمایشنامهنویسان معاصر فرانسه.
در ۱۰ ژوئن، الکسی میشالیک با اعلام اینکه اجرای نمایش «پاسپورت» او در فوریه ۲۰۲۷ در کاستر لغو شده است، هم دنیای تئاتر و هم افکار عمومی را غافلگیر کرد.
این نویسنده و کارگردان در اینستاگرام نوشت که این تصمیم «در آخرین لحظه و به درخواست مسئولان تازهانتخابشده حزب تجمع ملی [حزب راست افراطی فرانسه] در شهر» گرفته شده است.
این نمایش که نخستین بار در سال ۲۰۲۴ روی صحنه رفت، داستان عیسی را دنبال میکند؛ جوانی اهل اریتره که در اردوگاه پناهندگان در شمال فرانسه از فراموشی رنج میبرد و برای گرفتن اجازه اقامت سفری را آغاز میکند. این اثر «داستانهای تبعید، هویت، ادغام و تبادل» را روایت میکند؛ مضامینی که چندان به مذاق فلوریان ازما، شهردار کاستر، خوش نیامد.
این مقام منتخب نمایش را از برنامه فرهنگی سالهای ۲۰۲۶-۲۰۲۷ شهر حذف کرد؛ تصمیمی که مدعی شد «کاملا حق» داشته آن را بگیرد.
ازما به خبرگزاری فرانسه گفت: «این تصمیمها در دوره اکثریت قبلی گرفته شده بود و من کاملا آزاد بودم که آنها را برعکس کنم.» این شهردار راست افراطی این نمایش را محکوم کرد چون به گفته او «از مهاجران غیرقانونی دفاع میکند و تصویری نسبتا عجیب از پلیس ارائه میدهد؛ که بدیهی است با آنچه من در کارزار انتخاباتی برای شهرداری بر آن پای میفشردم همخوانی ندارد.»
اقدام ازما در حالی صورت میگیرد که پرسشها درباره نحوه برخورد راست افراطی با فرهنگ در فرانسه رو به افزایش است. در ماههای اخیر، فعالان عرصه نشر و سینما علیه چنگاندازی فزاینده وینسان بولوره، میلیاردر محافظهکار، بر عرصه فرهنگ لب به اعتراض گشودهاند.
اهالی موسیقی نیز نگرانیهای خود را بیان کردهاند و هفته گذشته با انتشار یادداشتی در نشریه فرانسوی «پولیتیس» از «آزادی خلاقیت» دفاع کرده و خواستار «مقاومت در برابر راست افراطی» شدهاند.
انتخابات شهرداری امسال بهویژه این موضوع را در سطح محلی در کانون توجه قرار داد، چرا که حزب تجمع ملی و متحدانش در سال ۲۰۲۶ کنترل ۶۳ شهر دیگر از جمله کاستر را به دست آوردند.
میشالیک در اینستاگرام نوشت: «من فقط نگران “پاسپورت” نیستم. نگران همه آثار، همه هنرمندان و همه برنامهریزان فرهنگی هستم که ممکن است فردا به همین سرنوشت دچار شوند.»
این نمایشنامهنویس حمایت گستردهای دریافت کرده است؛ از جمله از سوی وزیر فرهنگ، کاترین پگار، که آزادی هنری را «سنگبنای جامعه دموکراتیک ما» خوانده است.
او در ۱۶ ژوئن در سخنانی در برابر مجلس ملی گفت: «لغو این نمایش صرفا به این دلیل که موضوع آن با دیدگاههای سیاسی شهردار کاستر همخوان نیست را محکوم میکنم.»
تیاگو رودریگز، مدیر رویداد شاخص و شناختهشده تئاتر فرانسه، جشنواره آوینیون، نیز «همبستگی» خود را با میشالیک اعلام کرد و بار دیگر تاکید کرد که «با هیچ منتخب حزب تجمع ملی همکاری نخواهد کرد».
هرچند «پاسپورت» در کاستر روی صحنه نخواهد رفت، اما اجرای چندساله آن در تئاتر رنسانس پاریس ادامه دارد و این سالن برای کسانی که متولد کاستر هستند یا در آن زندگی میکنند ۵۰ درصد تخفیف در نظر گرفته است.
شهردار سوسیالیست شهر لوم در شمال فرانسه نیز پیشنهاد کرده است این نمایش در دسامبر در آنجا روی صحنه برود. این نمایش حتی در ژانویه برای اجرایی ویژه به جنوب کشور بازخواهد گشت.
کریستف ریمون، رئیس سوسیالیست بخش تارن در جنوب فرانسه، در ایکس نوشت: «نقش یک منتخب این نیست که تعیین کند مردم چه چیزی اجازه دارند ببینند یا به چه چیزی فکر کنند. فرهنگ هرگز نباید گروگان سیاستمداران شود.»