جشنواره «کونستن فستیوال دزار» در بروکسل بودجهای کم اما جاهطلبی زیاد دارد. هر سال فرانسویزبانان و فلامینگهای بلژیک را در کنار هنرمندان گرد میآورد و آغازی برای فصل جشنوارههای اروپاست.
جشنواره هنرهای معاصر بروکسل (Kunstenfestivaldesarts یا KFDA) که از جمعه این هفته آغاز میشود، امسال با بودجه تولید هنری تنها یک میلیون یورویی بیش از ۱۷۰ اجرای هنرهای نمایشی روی صحنه میبرد؛ رقمی که در فضای امروز تامین مالی هنر تقریبا متناقض به نظر میرسد.
آگهی
آگهی
این جشنواره که هر سال حدود ۳۰ هزار بازدیدکننده را جذب میکند، طبق سنت همیشگی آغازگر فصل اروپایی هنرهای نمایشی است و پیش از جشنواره آوینیون در جنوب فرانسه در ماه ژوئیه و جشنواره بینالمللی ادینبورو در ماه اوت برگزار میشود. با این حال این بخش در سراسر اروپا طی سالهای اخیر با کاهش مستمر بودجه روبهرو بوده است.
دانیل بلانگا گوبای، مدیر مشترک جشنواره، در گفتوگو با یورونیوز کالچر میگوید: «بودجه نسبتا بزرگی است اما در عین حال در مقایسه با جشنوارههای دیگر اروپا مثل آوینیون یا جشنوارههای مشابه، بسیار محدود به حساب میآید، اما به ما امکان میدهد تولید آثار هنرمندانی را پشتیبانی کنیم که اجرای نخستشان در طول جشنواره ما روی صحنه میرود.»
مدل مالی جشنواره بر پایین نگه داشتن هزینه فضاهای اجرا در بروکسل استوار است؛ بسیاری از سالنها را رایگان در اختیار جشنواره میگذارند و تولید آثار هنرمندان نیز از طریق همتولیدیها و شراکت با نهادهای مختلف تامین مالی میشود.
آتشبس میان جوامع فلاندری و والون
برنامه امسال نامهای بزرگی چون بازیگر و کارگردان ایتالیایی رومئو کاستلوتچی، طراح رقص فرانسوی بوریس شارمتز و کارگردان اسپانیایی آنخلیکا لیدل را در خود دارد.
در کنار آنها هنرمندانی هم هستند که برای نخستین بار در اروپا کار خود را ارائه میکنند؛ از جمله طراح رقص تایلندی تاناپول ویروالهاکول و طراحان رقص اندونزیایی لو ووییجه و میو ایشیدا.
برای روی صحنه بردن تولیدات خود، جشنواره با نهادهای بینالمللیای چون جشنواره پاییزی پاریس (Festival d’Automne)، بنیاد هنر شارجه در امارات متحده عربی و مرکز هنرهای نمایشی تایپه (TPAC) در تایوان همکاری میکند.
جشنواره KFDA در طول سالها پیوسته آثار هنرمندانی از سراسر جهان را به نمایش گذاشته است. این تنوع بازتابی از هویت دوگانه جشنواره است که به طور مشترک از سوی جوامع فلاندری و والون بلژیک تامین مالی میشود. این دو منطقه فرانسویزبان و هلندیزبان که سالها با هم اختلاف داشتهاند، برای سه هفته برگزاری جشنواره اختلافات خود را کنار میگذارند.
بلانگا گوبای میگوید: «امسال نمایشهایی روی صحنه خواهیم داشت که به فارسی، اسپانیایی، تایلندی و... اجرا میشوند. همیشه قصد داشتیم این چندصدایی زبانی را روی صحنه حفظ کنیم و هر تولید به طور همزمان به فرانسوی، هلندی و انگلیسی زیرنویس میشود. این کار عظیمی است.»
این جشنواره که امسال سیویکمین دوره خود را برگزار میکند، به ابتکار فری لیزن، کارگردان فلاندری، بنیان گذاشته شد؛ او خواهان رویدادی بینالمللی بود که بتواند شکاف زبانی بلژیک را پر کند.
بلانگا گوبای اضافه میکند: «او میگفت هنرمندان مثل آنتن هستند و به ما کمک میکنند بفهمیم در جهان چه میگذرد.»
دوره امسال بازتابدهنده تنشهای جهانی نیز هست. در اثر Prisoners of Love: Until the Sun of Freedom، باسل عباس و روان ابورحمه شعرها و ترانههای زندانیان فلسطینی را در هم میتنند و مرزهای ساختارهای سرکوبگر اسرائیل را میآزمایند. در همین حال، علیاصغر دشتی و نسیم احمدپور Noli Me Tangere را روی صحنه میبرند؛ اجرایی که در آن غیبت یک بازیگر ایرانی زندانی به حضوری چشمگیر روی صحنه بدل میشود و پرسشهایی درباره تئاتر به عنوان فضایی برای رهایی برمیانگیزد.
به گفته بلانگا گوبای، جاهطلبانهترین تولید جشنواره امسال A Flower of Forgetfulness به کارگردانی آپیچاتپونگ ویراستاکول است که روز جمعه افتتاح میشود. این کارگردان تایلندی که در سال ۲۰۱۰ برنده نخل طلا جشنواره کن شد، این اثر را در کلیسای بریژیتین در مرکز بروکسل به صحنه میبرد.
در برنامه جشنواره آمده است: «یک پرده بزرگ سفید در هوای کلیسای بریژیتین شناور است، گویی نفسی مداوم آن را حمل میکند. روی این پارچه، تصاویر پروجکتشده با چینها و سایهها پدیدار و محو میشوند؛ مثل رویاهایی گذرا.»