با رواج پرداختهای دیجیتال در ازبکستان، بانکها برای پاسخ به رشد تقاضای مصرفکنندگان خدمات وامدهی، بیمه و محصولات سرمایهگذاری را گسترش میدهند.
پرداختهای دیجیتال در ازبکستان هر چه بیشتر به بخشی معمول از زندگی روزمره تبدیل میشود و با جذب شمار بیشتری از مصرفکنندگان به نظام مالی رسمی، تقاضا برای خدمات فراتر از تراکنشهای پایه را افزایش میدهد.
آگهی
آگهی
بر اساس یک نظرسنجی درباره شمول مالی که بانک مرکزی ازبکستان با حمایت بانک توسعه آسیا انجام داده است، ۷۱.۱۷ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که در سال ۲۰۲۵ دستکم یک پرداخت دیجیتال انجام داده یا دریافت کردهاند؛ این سهم در سال ۲۰۲۱، ۳۹ درصد بود.
این افزایش حاصل چند سال سیاستگذاری با هدف گسترش شمول مالی، تشویق پرداختهای الکترونیکی و معرفی ابزارهای دیجیتال مانند سامانههای احراز هویت از راه دور برای مشتریان بانکی است.
مصاحبههایی که یورونیوز در حاشیه فوروم بینالمللی سرمایهگذاری تاشکند (TIIF) (منبع به زبان انگلیسی) انجام داده، نشان میدهد پذیرش سریع پرداختهای دیجیتال اکنون به بخشهای گستردهتری از نظام مالی، از حوزه وامدهی و بیمه تا محصولات سرمایهگذاری و خدمات بانکی برای کسبوکارها، راه یافته است.
پرداختهای دیجیتال در جریان اصلی اقتصاد جا میافتند
مدیران صنعت ترکیبی از عوامل جمعیتی، فناورانه و مقرراتی را پشت رشد خدمات مالی دیجیتال میدانند.
نیکلای سلزنف، همبنیانگذار و مدیر توسعه کسبوکار شرکت اوزوم که در حوزه تجارت الکترونیک، پرداختهای دیجیتال و خدمات مالی فعال است، میگوید این گسترش افراد بیشتری را وارد نظام بانکی میکند.
سلزنف گفت: «هر روز افراد بیشتری مشتری بانک میشوند و این روند برگشتناپذیر است.»
الیور هیوز، رئیس هیئتمدیره تیبیسی ازبکستان، یک بانک دیجیتال که از طریق اپلیکیشنهای TBC UZ و Payme فعالیت میکند، جمعیت جوان کشور و استفاده گسترده از فناوریهای موبایلی را از عواملی میداند که از گذار به سوی خدمات دیجیتال حمایت میکنند.
این روند وامدهندگان سنتی را هم تحتتاثیر قرار داده است. دیمیتری ساپرونوف، قائممقام رئیس هیئتمدیره بانک ایپوتکا که در سال ۲۰۲۳ به گروه OTP مجارستان پیوست، میگوید تقاضای مشتریان برای خدمات دیجیتال در سالهای اخیر بهطور چشمگیری افزایش یافته و بانکها را وادار کرده است در شیوه ارائه محصولات و تعامل با مشتریان تجدیدنظر کنند.
مقررات و زیرساخت
مدیران میگویند رشد مالی دیجیتال هم به تغییرات مقرراتی و هم به سرمایهگذاری در زیرساختهای دیجیتال تکیه دارد.
بانک مرکزی و دیگر نهادها اقداماتی را برای گسترش شمول مالی و تشویق پرداختهای الکترونیکی به اجرا گذاشتهاند و سامانههای احراز هویت دیجیتال نیز دسترسی از راه دور مصرفکنندگان به محصولات بانکی را آسانتر کرده است.
سلزنف گفت: «محصول شناسه دیجیتال در اینجا یکی از مهمترین ابزارهای توانمندساز برای همه بازیگران صنعت خدمات مالی بود.»
به گفته او، احراز هویت دیجیتال زمان جذب مشتری را از چند روز به چند ثانیه کاهش داده و به موسسات مالی امکان داده است مشتریان را از راه دور شناسایی کنند و دامنه دسترسی به خدمات را گسترش دهند.
همزمان، هیوز معتقد است مقررات همچنان بخش حیاتی توسعه این بخش است، زیرا فعالیت مالی بیشتری به فضای آنلاین منتقل میشود.
هیوز گفت: «مقررات همیشه مهم است، چون پای پول مردم و دادههای مردم در میان است.»
ساپرونوف همچنین بر ضرورت ادامه سرمایهگذاری در فناوریهای بانکی تاکید میکند و میگوید سرعت توسعه، فشار زیادی بر نهادها وارد کرده تا سامانههای خود را نوسازی کنند.
فراتر از پرداختهای روزمره
هرچند تراکنشهای دیجیتال فراگیرتر شدهاند، مدیران میگویند بسیاری از محصولات مالی هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارند.
ساپرونوف میگوید این تحول فقط به محصولات منفرد محدود نمیشود و بر شیوه کار بانکها، ارائه خدمات و تعامل با مشتریان تاثیر گذاشته است.
او گفت: «این تحول همه جنبههای عملیات بانکی را در بر گرفت؛ از محصولات و فرایندها تا دیجیتالی شدن و شبکه شعب، تقریبا همه چیز.»
اظهارات او بازتابدهنده تغییر گستردهتری در این بخش است؛ جایی که بانکها خود را با مشتریانی وفق میدهند که هر چه بیشتر انتظار دارند خدمات از طریق کانالهای دیجیتال در دسترس باشد.
هیوز حوزههایی مانند بیمه، محصولات سرمایهگذاری و خدمات برای کسبوکارهای خرد، کوچک و متوسط را از بخشهایی میداند که میزان استفاده از آنها همچنان نسبتا محدود است.
هیوز گفت: «سطح نفوذ خدمات بانکی هنوز نسبتا پایین است.»
او همچنین معتقد است محصولات سرمایهگذاری خُرد که از طریق اپلیکیشنهای موبایلی عرضه میشوند، تازه در ازبکستان در حال ظهور هستند.
حوزههایی که هنوز نیاز به توسعه دارند
با وجود رشد سریع پرداختهای دیجیتال، مدیران چند حوزه را شناسایی میکنند که هنوز به توسعه بیشتر نیاز دارند.
سلزنف همچنین بر اهمیت حفظ همزمان زیرساختهای دیجیتال و فیزیکی، از جمله پایانههای پرداخت و نقاط دسترسی به پول نقد، تاکید میکند؛ زیرا مصرفکنندگان همچنان میان پول نقد و تراکنشهای دیجیتال جابهجا میشوند.
ساپرونوف فناوری را یکی از چالشهای اصلی این بخش توصیف میکند و میگوید تقاضا برای خدمات دیجیتال سریعتر از زیرساختهای برخی بخشهای صنعت رشد میکند.
او گفت: «چالشها به فناوری مربوط میشود؛ چون کشور بسیار سریع در حال توسعه است و از نظر فناوری، بخش بانکی هنوز نسبتا توسعهنیافته است.»