ٖایران میگوید پس از حدود دو ماه مذاکره با عمان، دو کشور بر سر مسیر تازه تردد کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تفاهم نزدیک شدهاند. با این حال مقامهای ایرانی همزمان تاکید میکنند که این تفاهم، حتی در صورت نهایی شدن، به معنای بازگشایی فوری تنگه هرمز نیست.
در همین باره اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفت که ایران و عمان بهعنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، در دو ماه گذشته درباره ایجاد یک مسیر امن برای عبور کشتیهای تجاری مذاکره کردهاند و ابعاد فنی، حقوقی، امنیتی و زیستمحیطی این طرح در تهران بررسی شده است.
آگهی
آگهی
به گفته او، دو طرف اکنون بر سر مختصات جغرافیایی مسیر مورد نظر به تفاهم رسیدهاند و متن بیانیه مشترک ایران و عمان نیز در مراحل پایانی بررسی و تدوین قرار دارد.
بقایی مذاکرات را «حرفهای» و «رو به جلو» توصیف کرده، اما در عین حال گفته است انتشار بیانیه مشترک مشروط به این است که «برخی طرفهای ثالث» در روند کار اخلال نکنند.
او مشخص نکرد منظورش از این طرفها کدام کشورهاست، اما مقامهای ایرانی در روزهای اخیر بارها آمریکا را متهم کردهاند که با دخالت در مذاکرات مربوط به تنگه هرمز، رسیدن تهران و مسقط به تفاهم را دشوار کرده است.
خبرگزاری رویترز نیز روز چهارشنبه گزارش داد که ایران و عمان درباره مختصات جغرافیایی مسیر جدید به تفاهم رسیدهاند، اما برخلاف خوشبینی علنی دونالد ترامپ درباره نزدیک بودن توافق، هنوز برخی جزئیات مهم در حال مذاکره است.
توافق درباره مسیر، نه بازگشایی تنگه
مقامهای ایرانی در توضیح مذاکرات فعلی میان دو موضوع تفاوت میگذارند: توافق ایران و عمان درباره نحوه عبور کشتیها و بازگشایی کامل تنگه هرمز.
بقایی گفته تفاهم احتمالی با عمان به خودی خود نمیتواند امنیت تنگه را تضمین کند. از نگاه تهران، تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا و آنچه ایران اقدامات تهدیدآمیز واشنگتن میخواند ادامه داشته باشد، عامل اصلی ناامنی در تنگه نیز از بین نرفته است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران هم همین تفکیک را با صراحت بیشتری مطرح کرده است. او گفت که «تفاهم با عمان به معنای باز شدن تنگه هرمز نیست» و بازگشایی تنگه «الزامات خاص خود را دارد».
غریبآبادی همچنین گفته تهران دخالت کشورهای دیگر در ترتیبات مربوط به تنگه را نمیپذیرد و این تفاهم باید «صرفا بین ایران و عمان» انجام شود.
بر اساس توضیحات او، با اجرای طرح جدید، مسیرهای موقتی که اکنون برای عبور کشتیها استفاده میشوند بسته خواهند شد و بخش قابل توجهی از مسیر ورود و خروج کشتیها از آبهای سرزمینی ایران خواهد گذشت.
جزئیات رسمی مسیر هنوز منتشر نشده است. گزارشهای آسوشیتدپرس و رویترز در روزهای اخیر حاکی از آن است که یکی از طرحهای مورد بحث، واگذاری نقش بیشتری به ایران در مسیر ورود کشتیها به خلیج فارس و نقش عمان در مسیر خروج بوده است. درباره نحوه کنترل تردد و هزینه خدمات دریایی نیز هنوز اختلافهایی گزارش شده است.
دولت آمریکا پیشتر با هر ترتیبی که از نگاه واشنگتن به ایران امکان کنترل تنگه یا دریافت عوارض از کشتیهای عبوری بدهد مخالفت کرده است.
بخشی از تفاهمی که دو ماه پیش امضا شد
مذاکرات فعلی ایران و عمان در واقع پروندهای جدا از تفاهم آتشبس ایران و آمریکا نیست.
در تفاهمنامه ۱۷ ژوئن میان تهران و واشنگتن، بازگشت کشتیرانی تجاری به تنگه هرمز یکی از نخستین مراحل توافق بود. بر اساس متن تفاهمنامه، ایران قرار بود برای مدت ۶۰ روز عبور امن کشتیهای تجاری را بدون دریافت هزینه فراهم کند و آمریکا نیز روند رفع محاصره دریایی ایران را آغاز کند.
در همان متن بهطور مشخص آمده بود که ایران باید با عمان و با مشورت دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس درباره «مدیریت آینده و خدمات دریایی» در تنگه هرمز گفتوگو کند. قرار بود پس از اجرای این بخش و چند تعهد اولیه دیگر، ایران و آمریکا وارد مذاکرات اصلی درباره توافق نهایی، از جمله برنامه هستهای و تحریمها شوند.
اما آن روند دوام نیاورد. حملات و درگیریهای تازه در تنگه هرمز دوباره بالا گرفت و آمریکا ایران را به نقض تفاهم متهم کرد.