نشریه نیویورک تایمز به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داده است که تهران و مسقط به توافقی برای بازگشایی تردد دریایی در تنگه هرمز نزدیک شدهاند. توافقی که اجرایش ممکن است به بهای سنگینی برای آمریکا تمام شود: رسمیت یافتن کنترل ایران بر آبراهی بینالمللی که پیش از جنگ، مسیر آزاد رفتوآمد شناورها بود.
بر اساس طرحی که مقامهای آگاه آن را برای نیویورک تایمز توصیف کردهاند، شناورهای عازم خلیج فارس از کانالی تحت کنترل ایران و نزدیک به سواحل این کشور عبور خواهند کرد و کشتیهای خروجی از خلیج فارس از مسیر سواحل عمان تردد خواهند نمود.
آگهی
آگهی
مقامهای ایرانی میگویند اگرچه «عوارض عبور» دریافت نمیشود، اما توافق شامل یک «هزینه خدمات» برای پوشش تاثیرات محیطزیستی، تامین امنیت نفتکشها و نیروهای اجرایی است که بهطور مساوی میان ایران و عمان تقسیم خواهد شد.
با این حال یک مقام آمریکایی این ادعا را «نادرست» خوانده و تاکید کرده است مسیرهای موقت نیازی به مجوز ایران یا پرداخت هیچ هزینهای ندارند.
برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، این توافق میتواند حادترین بحران سیاسی او را با ازسرگیری جریان تردد کشتیها برطرف کند. اما مقامهای ایرانی تصریح کردهاند که تنگه هرمز تا زمان لغو محاصره دریایی بنادر ایران در خلیج فارس از سوی آمریکا و بازگشت به طرح ۱۴ مادهای یادداشت تفاهم اسلامآباد همچنان مسدود یا تحت کنترل خواهد ماند.
ناظران میگویند اگر ایران در نهایت کنترل مستمر خود بر این مسیر را تثبیت کند، این بازگشایی با هزینههای سنگین ژئوپلیتیک همراه خواهد بود.
مقامهای ایرانی میگویند هدف از طراحی این توافق، تثبیت قدرت کنترل ایران بر تنگه و حفظ اهرم استراتژیکی است که پیش از جنگ از آن استفاده نمیکردند.
چنین محدودیتهایی مستقیما هدف تعیینشده توسط مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، را نقض میکند. وی در ماههای اخیر بارها تاکید کرده بود که تنگه هرمز باید به وضعیت آبراه آزاد پیش از حملات ۲۸ فوریه آمریکا و اسرائیل بازگردد.
آقای روبیو پیشتر در نشست مقامهای جنوب شرق آسیا هشدار داده بود: ««اگر در خاورمیانه بدعتی بگذاریم که یک کشور بتواند درباره کنترل یک آبراه بینالمللی تصمیم بگیرد، عوارض بگیرد و در صورت عدم پرداخت کشتیها را منفجر کند، الگویی بسیار خطرناک ایجاد کردهایم که در دیگر نقاط جهان نیز تکرار خواهد شد.»
وی افزوده بود: «آنچه در خطر است تنها مسئله تنگه هرمز نیست، بلکه اصل بنیادی آزادی کشتیرانی و قواعد ۱۵۰ ساله تجارت بینالملل است.»
مسئله هستهای و تردیدها در پنتاگون
دونالد ترامپ که از این توافق به عنوان بخشی از بازگشت به مذاکرات یاد کرده است، اعلام نموده که گام اول بازگشایی تنگه و گام دوم خلع سلاح هستهای خواهد بود.
این توافق مهلتی ۶۰ روزه به ایران و عمان میدهد تا جزئیات را نهایی کنند؛ زمانی که واشنگتن امیدوار است طی آن گفتگوها درباره ذخیره ۱۱ تنی اورانیوم غنیشده ایران، از جمله نیم تن اورانیوم با غلظت نزدیک به رده تسلیحاتی، از سر گرفته شود.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
آمریکا خواستار رقیقسازی یا خروج این اورانیوم است. با این حال، مقامهای آگاه به روزنامه نیویورک تایمز گفتهاند که مذاکرات هستهای ممکن است تا پاییز یا پس از آن طول بکشد.
در داخل پنتاگون نیز برخی مقامهای ارشد نسبت به این طرح عمانی-ایرانی ابراز تردید کرده و آن را به منزله «تسلیم در برابر ایران» میدانند.
آنها اشاره کردهاند که در مسیر عمان نیز مینهای متعددی وجود دارد و کشتیها برای عبور امن همچنان مجبور به هماهنگی با ایران هستند.