با رقابت غولهای فناوری و استارتاپهای نسل جدید هوش مصنوعی برای رسیدن به هوش عمومی، پژوهشگران نخبه و مدیران مهندسی معادل ستارههای تراز اول ورزش حرفهای شدهاند.
صنعت نوظهور هوشمصنوعی بازاری برای نیروی کار ایجاد کرده که از زمان حباب داتکام در دره سیلیکون مشابهی نداشته است؛ با این تفاوت که این بار شاید تنها چند صد نفر در جهان در حال حاضر توانایی ساخت سامانههای مرزی هوشمصنوعی در مقیاس بالا را داشته باشند.
آگهی
آگهی
OpenAI، Meta، Google DeepMind، Anthropic، xAI، Safe Superintelligence و شمار فزایندهای از استارتآپهای هوشمصنوعی همگی برای جذب مجموعهای بسیار کوچک از استعدادهای فوقالعاده ماهر با یکدیگر رقابت میکنند.
در نتیجه، طی دو سال گذشته گزارشهایی از مذاکرات بر سر بستههای جبران خدمات ۹ رقمی، اعطای سهامهای کلان و کارزارهای جذب نیرویی منتشر شده که شخصا توسط مدیرانعامل، از جمله Mark Zuckerberg و Sam Altman، هدایت شدهاند.
برخی رقمهایی که در فضای آنلاین دستبهدست میشود محل تردید است یا تایید نشده، بنابراین این گزارش بر چهرههای شاخصی متمرکز است که ارزش استخدامی و تقاضای بازار برای آنها بهطور معتبر در رسانههای بزرگ گزارش شده یا توسط افراد دخیل در مذاکرات بهصورت شخصی تایید شده است.
در ادامه، بدون ترتیب خاصی، به پنج نفر از شناختهشدهترین مهندسان و پژوهشگران هوشمصنوعی در جهان امروز میپردازیم؛ کسانی که سرگذشتشان بازتابدهنده انواع جنگ پیشنهادهای مالی است که این روزها درون صنعت هوشمصنوعی جریان دارد.
Ilya Sutskever
در بخش هوشمصنوعی افراد کمی به اندازه دانشمند رایانهای اسرائیلیـکانادایی Ilya Sutskever مورد احترام هستند.
او بهعنوان همبنیانگذار و مدیر علمی پیشین OpenAI، در پیشبرد پیشرفتهایی که پشت مدلهای GPT قرار دارد نقش کلیدی داشت و از دید بسیاری یکی از معماران فکری اصلی جهش هوشمصنوعی مولد به شمار میرفت.
پیش از پیوستن به OpenAI، در پروژه Google Brain کار میکرد؛ واحدی که پیشدرآمد Google DeepMind امروزی بود و او در آنجا در شکلگیری برخی از دستاوردهای بنیادی سهیم بود؛ دستاوردهایی که انقلاب یادگیری عمیق را کلید زد.
پس از بحران جنجالی حاکمیتی OpenAI در سال ۲۰۲۳ که به برکناری موقت Sam Altman از سمت مدیرعاملی انجامید، Sutskever سرانجام شرکت را ترک کرد و در سال ۲۰۲۴ شرکت Safe Superintelligence (SSI) را همبنیانگذاری کرد.
SSI بلافاصله به یکی از زیر نظرترین استارتآپهای هوشمصنوعی در جهان تبدیل شد و با وجود آنکه هنوز محصول تجاری به بازار عرضه نکرده است، در سال ۲۰۲۵ در معاملات خصوصی حدود ۳۲ میلیارد دلار (۲۷.۵ میلیارد یورو) ارزشگذاری شد.
بعدا گزارش شد که Meta امکان خرید SSI را بررسی کرده و در جریان موج جذب نیروی هوشمصنوعی Mark Zuckerberg در سال ۲۰۲۵، بهطور تهاجمی تلاش کرده است استعدادهای مرتبط با این شرکت را به خدمت بگیرد.
Sutskever همچنین هفته گذشته در جریان شهادتش در دادگاه پرمخاطره میان Elon Musk و شرکت سازنده ChatGPT تایید کرد که ۷ میلیارد دلار (۶ میلیارد یورو) سهام در OpenAI در اختیار دارد؛ موضوعی که او را پس از رئیس شرکت، Greg Brockman، به دومین میلیاردر تازه آشکارشده OpenAI تبدیل کرد؛ Brockman پیشتر در دادگاه گفته بود نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار (۲۵.۸ میلیارد یورو) سهام در اختیار دارد.
ارزش Sutskever از ترکیب بسیار کمیاب اعتبار علمی، تجربه کار روی مدلهای مرزی و توانایی رهبری ناشی میشود. بسیاری از سرمایهگذاران او را از معدود افرادی میدانند که توانایی هدایت یک سازمان پژوهشی در مقیاس هوشعمومی مصنوعی (AGI) را دارد.
Mira Murati
دیگر چهره مهمی که OpenAI را ترک کرد Mira Murati، مدیر ارشد فناوری پیشین این شرکت است که در سال ۲۰۲۴ استعفا داد.
این مهندس و مدیر تجاری آلبانیاییـآمریکایی در جریان عرضه ChatGPT، DALL-E و GPT-4 نقش محوری داشت و به یکی از چهرههای عمومی انقلاب هوشمصنوعی تبدیل شد. او پیش از آن نیز بهعنوان مدیر ارشد محصول در Tesla فعالیت میکرد.
Murati پس از خروج از OpenAI استارتآپ Thinking Machines Lab را راهاندازی کرد؛ شرکتی که خیلی زود پژوهشگران سابق OpenAI را به خود جذب کرد و به یکی از بازیگران مهم تازهوارد در زیستبوم استارتآپهای هوشمصنوعی تبدیل شد.
همانند SSI متعلق به Sutskever، این شرکت هنوز محصولی عرضه نکرده است، اما بنا بر گزارشها اندکی پس از راهاندازی ارزشی بیش از ۵ میلیارد دلار (۴.۳ میلیارد یورو) پیدا کرد. تمرکز آن بهجای ساخت سامانههای کاملا خودکار هوشمصنوعی، بر همکاری انسان و هوشمصنوعی است.
تنها هفته گذشته، Thinking Machines Lab پیشنمایشی از «مدلهای تعامل» خود ارائه کرد؛ سامانههایی که بناست کاربران بتوانند آنها را صرفا با صحبت کردن به طور کامل کنترل کنند و از جمله بهصورت بومی به صفحه نمایش کاربر دسترسی داشته باشند؛ قابلیتی که به گفته شرکت تجربه کاربری را بسیار روان و یکپارچه میکند.
Meta همچنین بهطور تهاجمی کوشید پژوهشگران طراز اولی را که با Murati و Thinking Machines Lab همکاری دارند جذب کند؛ استارتآپی که موفق شده مهندسانی را گرد هم بیاورد که پیشتر روی ChatGPT، Character.ai، Mistral، PyTorch و نیز دیگر مدلها و چارچوبهای هوشمصنوعی کار کردهاند.
ارزش راهبردی Murati از این واقعیت ناشی میشود که او به یکی از معدود مدیرانی تبدیل شده است که میتواند در مقیاس بزرگ پژوهشگران ردهبالا را جذب کند.
در بخش هوشمصنوعی، همین قدرت جذب نیرو اکنون خود به یک مزیت رقابتی تبدیل شده است؛ بهویژه با توجه به اینکه شرکتها درمییابند استعدادهای نخبه این حوزه هر چه بیشتر در شمار نسبتا اندکی از آزمایشگاههای پیشرو متمرکز میشود.
Alexandr Wang
بر خلاف Sutskever و Murati که هر دو کار خود را در OpenAI آغاز کردند و سپس برای راهاندازی استارتآپهای خود از آن جدا شدند، مهندس چینیـآمریکایی نسل دوم، Alexandr Wang، ابتدا بهعنوان بنیانگذار مطرح شد و بعد به Meta پیوست.
Wang در سال ۲۰۱۶ شرکت Scale AI را راهاندازی کرد؛ شرکتی که از طریق برچسبگذاری دادهها، ارزیابی و ابزارهای سنجش مدل، زیرساخت حیاتی سامانههای یادگیری ماشین را فراهم میکند.
Scale AI با همکاری دولتها، شرکتهای بزرگ و آزمایشگاههای پیشروی هوشمصنوعی در زیستبوم هوشمصنوعی مولد جا افتاد. گفته میشود Meta در سال ۲۰۲۵، ۴۹ درصد از سهام بدون حق رای این شرکت را به ارزش ۱۴.۳ میلیارد دلار (۱۲.۳ میلیارد یورو) خریداری کرد؛ معاملهای که ارزش Scale AI را به ۲۹ میلیارد دلار (۲۵ میلیارد یورو) رساند.
Alexandr Wang همزمان در واحد Meta Superintelligence Labs، بخش هوشمصنوعی شرکت Mark Zuckerberg، در جایگاه رهبری منصوب شد.
اسناد منتسب به این معامله که گفته میشود درز کردهاند حاکی از آن است که بسته جبران خدمات او از بزرگترینها در تاریخ دره سیلیکون است: یک میلیون دلار (۸۶۰ هزار یورو) حقوق پایه، پاداشهای چندمیلیوندلاری و بین ۱۰۰ میلیون دلار (۸۶ میلیون یورو) تا ۱۵۰ میلیون دلار (۱۲۹ میلیون یورو) سهام که طی پنج سال آزاد میشود.
این اقدام بهطور گسترده بهعنوان بخشی از تلاش Zuckerberg برای شتاب دادن به توانمندیهای هوشمصنوعی Meta پس از عقب افتادن این شرکت از OpenAI در نگاه افکار عمومی تعبیر شد.
بر خلاف پژوهشگران صرفا دانشگاهی، ارزش Wang در درک عملیاتی او از چگونگی ساخت و مقیاسپذیر کردن سامانههای مرزی هوشمصنوعی است. تخصص او از زیرساخت و مجموعهدادهها تا خطوط ارزیابی و اجرای سازمانی را در بر میگیرد.
با بزرگتر و پرهزینهتر شدن آموزش و مدیریت سامانههای هوشمصنوعی، چنین دانش جامع و چندلایهای بیش از پیش اهمیت پیدا میکند.
Demis Hassabis
همانند Wang، Demis Hassabis نیز مسیر خود در حوزه هوشمصنوعی را بهعنوان بنیانگذار آغاز کرد و سپس به یکی از غولهای بزرگ فناوری پیوست.
این مهندس بریتانیایی با ریشههای یونانی، قبرسی، چینی و سنگاپوری سالها صرف کرد تا DeepMind را به یکی از برجستهترین سازمانهای پژوهشی هوشمصنوعی در جهان تبدیل کند؛ شرکتی که با دستاوردهایی چون AlphaGo، مدلی که در بازی رومیزی باستانی چینی گو به مهارت انسانی فائق آمد، و AlphaFold که ساختار پروتئینها را پیشبینی میکند، شهرت یافت.
در سال ۲۰۲۴، نسخه دوم این مدل یعنی AlphaFold2 چالشی ۵۰ ساله را با پیشبینی دقیق ساختار سهبعدی پروتئینها حل کرد؛ دستاوردی که جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ را برای Hassabis به همراه داشت.
DeepMind در ابتدا در لندن تاسیس شد و در سال ۲۰۱۴ توسط Google خریداری شد؛ اقدامی که به ایجاد واحد Google DeepMind انجامید؛ بخشی که امروز نیز بهعنوان هسته اصلی فعالیتهای هوشمصنوعی این غول فناوری فعالیت میکند.
رقم نهایی این خرید هرگز بهطور رسمی اعلام نشد، اما گزارشها حاکی است که Google بین ۴۰۰ میلیون دلار (۳۴۴ میلیون یورو) تا ۶۵۰ میلیون دلار (۵۵۹ میلیون یورو) برای آن پرداخت کرده است؛ آن هم در زمانی که هوشمصنوعی هنوز در صنعت فناوری مفهومی دور و مبهم به شمار میرفت.
حقوق پایه Hassabis بهطور عمومی اعلام نشده است، اما بهعنوان مدیرعامل Google DeepMind، مجموع دریافتی سالانه او میلیونها دلار برآورد میشود.
گفته میشود او پاداشهای عملکردی مشخصی نیز دریافت کرده است؛ از جمله پاداش قابل توجه ۳ میلیون دلاری (۲.۵۸ میلیون یورو) برای دستاوردهایش در پروژه هوشمصنوعی Gemini. ثروت خالص Hassabis حدود ۶۰۰ میلیون دلار (۵۱۶ میلیون یورو) برآورد میشود.
پس از آنکه عرضه ChatGPT رقابت تسلیحاتی هوشمصنوعی را شدت بخشید، Google بخش بیشتری از فعالیتهای هوشمصنوعی خود را زیر چتر Google DeepMind و تحت رهبری Hassabis متمرکز کرد. این شرکت ناگهان خود را در رقابتی تهاجمیتر با OpenAI، Anthropic و Meta دید؛ هم برای جذب استعداد و هم برای جلب توجه افکار عمومی.
Hassabis به دلیل آنکه جایگاه بنیانگذار، اعتبار علمی طراز اول و توانایی رهبری سازمانی را در خود جمع کرده، نقش بیهمتایی در این منظومه ایفا میکند.
در شرایطی که توقعها از نظر جبران خدمات در صنعت هوشمصنوعی بهسرعت بالا میرود، حفظ پژوهشگران هستهای DeepMind به یکی از اولویتهای راهبردی Google تبدیل شده است.
Andrej Karpathy
Andrej Karpathy بهعنوان یکی دیگر از همبنیانگذاران OpenAI این فهرست را تکمیل میکند.
او پس از کمک به راهاندازی این شرکت بزرگ هوشمصنوعی، به Tesla رفت و از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۲ ریاست واحد هوشمصنوعی را بر عهده داشت؛ جایی که توسعه سامانههای رانندگی خودکار مبتنی بر شبکه عصبی را هدایت میکرد.
Karpathy بعدتر برای مدت کوتاهی به OpenAI بازگشت و سپس در سال ۲۰۲۴ شرکت Eureka Labs را تاسیس کرد.
این شرکت که بر ابتکارهای آموزشی و استارتآپی مستقل متمرکز است، هنوز ارزشگذاری خصوصی اعلامشدهای ندارد.
با این حال، ثروت خالص Karpathy به دلیل سمتهای پیشینش بین ۵۰ میلیون دلار (۴۳ میلیون یورو) تا ۱۵۰ میلیون دلار (۱۲۹ میلیون یورو) برآورد میشود.
هرچند نام او مانند برخی پژوهشگران آزمایشگاههای مرزی با بزرگترین شایعات مربوط به دستمزدهای نجومی گره نخورده است، Karpathy همچنان به دلیل تواناییاش در شکلدهی به جوامع توسعهدهندگان و جذب استعدادها، و نیز نفوذ تاریخیاش بر فرهنگ مهندسی، از چهرههای راهبردی بسیار ارزشمند در هوشمصنوعی محسوب میشود.