دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز دوشنبه گفت که به درخواست رهبران کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس حملات برنامهریزیشده به ایران را «دو سه روز» به تعویق انداخته است. این اظهارات احتمال حملات قریبالوقوع به ایران را بیشازپیش افزایش میدهد. ایران چگونه به این حملات پاسخ خواهد داد؟
علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا شامگاه دوشنبه در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا مبنی بر تعویق حملات به ایران، گفت که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به هرگونه حمله آمریکا و اسرائیل سریع، قاطع، پرقدرت و گسترده پاسخ خواهند داد.
آگهی
آگهی
اما این پاسخ چگونه خواهد بود؟ ایران در واکنش به حملات اخیر آمریکا و اسرائیل، علاوه بر اهدافی در اسرائیل، به منافع آمریکا و دیگر اهداف در کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس حمله کرد.
نیویورکتایمز در گزارشی در گفتگو با حمیدرضا عزیزی، کارشناس سیاست خارجی ایران و مسائل امنیتی در خاورمیانه و علی آلفونه، پژوهشگر ارشد موسسه کشورهای عربی خلیج فارس به بررسی چگونگی پاسخ احتمالی ایران پرداخت.
ایران انتظار چه حملاتی را دارد؟
به گفته آقای عزیزی، ایران در جریان دور نخست جنگ خود را برای یک درگیری طولانی حدودا سهماهه آماده کرده بود و در نتیجه استفاده از موشکهای خود را محدود کرد تا بتواند حملات چندهفتهای علیه اسرائیل و دیگر اهداف منطقهای را ادامه دهد.
به گفته این کارشناس، رهبران ایران انتظار دارند اگر جنگ دوباره آغاز شود، درگیری «کوتاه، اما بسیار شدید»، شامل حملات سنگین و هماهنگشده علیه زیرساختهای انرژی ایران باشد.
ایران چگونه ممکن است تلافی کند؟
حمیدرضا عزیزی گفت که ایران در هر دور تازه درگیریها ممکن است با هدف «مقابله موثر با دشمن و تغییر محاسبات طرف مقابل»، روزانه دهها یا صدها موشک شلیک کند.
به گزارش نیویورکتایمز، این وضعیت باعث میشود کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس خود را برای حملات شدیدتر به زیرساختهای انرژی خود آماده کنند. حمله به میدانهای نفتی، پالایشگاهها و بنادر خلیج فارس یکی از موثرترین راههایی است که ایران میتواند از طریق آن به اقتصاد جهانی فشار وارد کند و دونالد ترامپ را تحت فشار بگذارد.
اگر خسارات به اندازه کافی گسترده باشد، این حملات میتواند کشورهایی مانند امارات متحده عربی، کویت و عربستان سعودی را بیشازپیش وارد جنگی کند که بسیاری از رهبران خلیج فارس تلاش کردهاند از آن دور بمانند.
مقامات ایرانی و تحلیلگران همسو با حکومت در هفتههای اخیر تهدیدهایی را علیه امارات مطرح کردهاند. این موضوع ریشه در این نگاه دارد که امارات با میزبانی از تاسیسات نظامی آمریکا، امکان حمله به ایران را فراهم کرده است.
همچنین اخیرا گزارشهایی از حملات مخفیانه عربستان سعودی و امارات به ایران در جریان حملات آمریکا و اسرائیل، منتشر شده است.
مهدی خراتیان، تحلیلگر نزدیک به نیروهای امنیتی ایران اخیرا در مصاحبهای گفت: «در صورت آغاز مجدد جنگ قطعا باید امارات را به عهد شترسواری برگردانیم. لازم باشد ابوظبی را اشغال کنیم.»
علی آلفونه این اظهارات را اغراقآمیز دانست، اما گفت که این سخنان «بازتابدهنده جریانهای مهم فکری» در رهبری سپاه پاسداران است.
آقای آلفونه گزارشها درباره احتمال امضای یک پیمان عدم تعرض میان عربستان سعودی و ایران را «کاملا غیرواقعبینانه» دانست و گفت: «تهدید تلافیجویی ایران علیه تولیدکنندگان بزرگ نفت همچنان یکی از معدود عواملی است که رفتار آمریکا در قبال ایران را مهار میکند.»
ایران چه اهرمهای دیگری در اختیار دارد؟
به گزارش نیویورکتایمز، ایران میتواند برای اعمال کنترل بر تنگه بابالمندب تلاش کند. این آبراه باریک متصلکننده دریای سرخ به خلیج عدن است و یکدهم تجارت جهانی از آن عبور میکند. این آبراه در مجاورت مناطق تحت کنترل حوثیها قرار دارد.
ایران در درگیریهای اخیر از کنترل خود بر تنگه هرمز برای اعمال فشار عظیم بر اقتصاد جهانی استفاده کرد. به گفته آقای عزیزی، اگر حکومت ایران احساس کند کنترلش بر این تنگه در معرض خطر است، ممکن است بخواهد «آمریکا را وادار کند به جای یک جبهه دریایی، روی دو جبهه دریایی تمرکز کند.»
آقای خراتیان در همان مصاحبه گفت که اگر آمریکا زیرساختهای اقتصادی ایران را هدف قرار دهد، ایران با محدود کردن تردد در تنگه بابالمندب تلافی خواهد کرد.
چنین اقدامی اگرچه فشار بر اقتصاد جهانی را حفظ میکند، اما اجرای آن پیچیده است. شبهنظامیان حوثی وعده دادهاند که در صورت وقوع جنگ منطقهای، از ایران دفاع کنند. با این حال، در دور پیشین درگیریها واکنش محتاطانهای نشان دادند.
به گفته تحلیلگران، این رفتار به محاسبات این گروه درباره میزان ذخایر نظامی محدود خود و تواناییاش برای استفاده از این ذخایر مربوط است.