رسانههای آمریکایی اعلام کردهاند که امارات و عربستان از زمان آغاز جنگ خاورمیانه در نهم اسفند ۱۴۰۴، چندین بار ایران را هدف حمله قرار دادهاند، اما به دلایلی این بمبارانها را رسانهای نکردهاند.
گزارشها حاکی است که دستکم دو کشور عربی حاشیه خلیج فارس از زمان آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، بهصورت «محرمانه» ایران را هدف حمله قرار دادهاند. به گفته این گزارشها، این حملات «پنهانی» با هدف جلوگیری از گسترش درگیری به سراسر منطقه انجام شده است.
آگهی
آگهی
روزنامه والاستریت ژورنال روز دوشنبه ۱۱ مه (۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵) به نقل از منابع «آگاه» اعلام کرد که امارات عربی متحده چندین تاسیسات ایرانی، از جمله یک پالایشگاه نفت را در اوایل ماه آوریل هدف حمله قرار داده است.
تا اینکه خبرگزاری رویترز روز سهشنبه به نقل از «دو منبع رسمی غربی و دو مقام ایرانی» گزارش داد که عربستان سعودی نیز از اواخر مارس «در موارد متعدد» ایران را بمباران کرده است.
«مسئله اصلی، نه توان نظامی بلکه اراده سیاسی این دو کشور است»
تا کنون نه از سوی آمریکا و کشورهای حوزه خلیج فارس که نام آنها مطرح شده و نه از طرف مقامهای ایرانی، هیچ تاییدیه یا تکذیبیه رسمی درباره این تشدید احتمالی تنشها در خاورمیانه منتشر نشده است. در صورت تایید، این نخستین بار خواهد بود که این کشورها مستقیما دست به اقدام نظامی علیه ایران زدهاند.
ورونیکا هینمن، کارشناس درگیریهای بینالمللی در دانشگاه پورتسموث بریتانیا در گفتگو با فرانس۲۴ اعلام کرد که معتقد است «در مورد بمبارانهای انجام شده از سوی امارات، تصاویری وجود دارد که به نظر میرسد مشارکت نظامی آن را تایید میکند.»
تحلیلگران مستقل در شبکههای اجتماعی تصاویری از جنگندههای میراژ ساخت فرانسه و پهپادهای چینی وینگ لونگ که در اختیار امارات قرار دارد، را هنگام پرواز بر فراز ایران شناسایی کردهاند.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
شاهین مدرس، متخصص مسائل ایران و درگیریهای خاورمیانه در مؤسسه بینالمللی مطالعات امنیتی ورونا نیز در گفتگو با فرانس۲۴ تاکید کرد: «برای ارزیابی اعتبار ادعاهای مربوط به حملات امارات و عربستان، ابتدا باید پرسید آیا آنها از نظر نظامی توان انجام چنین اقداماتی را دارند یا نه.»
به گفته این کارشناس، پاسخ روشن است. او میگوید «این دو کشور مدرنترین و نوسازیشدهترین نیروهای هوایی منطقه را در اختیار دارند. بدون تردید، آنها توانایی انجام حملات دقیق علیه تأسیسات ایرانی را دارند.»
اما مسئله اصلی، نه توان نظامی بلکه اراده سیاسی این دو کشور است. به نوشته والاستریت ژورنال، عربستان و امارات درست پیش از آغاز جنگ حتی حاضر نبودند به آمریکا اجازه دهند از حریم هوایی آنها برای حمله به تهران استفاده کند، زیرا هر دو کشور تلاش داشتند از ورود مستقیم به این درگیری و گرفتار شدن در پیامدهای آن دور بمانند.
پیامی به خود تهران
ایران در جریان جنگ اخیر، با استفاده از پهپادها و موشکهای خود، به به طور خاص این دو کشور حوزه خلیج فارس را هدف قرار داد تا هزینه جنگ را برای همه طرفها افزایش دهد.
به گفته ورونیکا هینمن، «اگرچه عربستان نیز هدف حملات قرار گرفته، اما هیچ کشوری به اندازه امارات زیر ضرب نرفته است.»
والاستریت ژورنال هم گزارش داده «ایران بیش از ۲۸۰۰ پهپاد و موشک به سمت امارات شلیک کرده که حتی از حملات ایران علیه اسرائیل نیز بیشتر بوده است.»
آندریاس کریگ، متخصص مسائل امنیتی خاورمیانه در کینگز کالج لندن معتقد است که اگر گزارشهای رسانههای آمریکایی تایید شود، هدف از این اقدام «بازتنظیم بازدارندگی و ایجاد یک سابقه» خواهد بود؛ به این معنا که اگر ایران بتواند برای زیرساختهای کشورهای خلیج فارس هزینه ایجاد کند، کشورهای خلیج فارس نیز قادر خواهند بود در داخل ایران هزینه تحمیل کنند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
به گفته کارشناسان، اقدام امارات در استفاده از نیروی نظامی برای ارسال پیام به تهران چندان غافلگیرکننده نیست. شاهین مدرس میگوید امارات در مقایسه با دیگر بازیگران منطقه موضعی تهاجمیتر اتخاذ کرده، بهطور رسمی بر حق دفاع از خود تاکید داشته و در حوزه عملیاتی نیز به اسرائیل نزدیکتر شده است. اسرائیل نیز برای کمک به ابوظبی در مقابله با حملات ایران، سامانههای دفاع هوایی و نیرو اعزام کرده است.
به گفته آندریاس کریگ، در مقابل، عربستان سعودی «رویکردی بسیار محتاطانهتر» در پیش گرفته و مسیرهای دیپلماتیک از طریق پاکستان، عمان و قطر را ترجیح داده تا بهروشنی نشان دهد که به هیچ وجه تمایلی به پیوستن به جنگ در کنار اسرائیل ندارد.
چرا در همان موقع رسانهای نشد؟
حفظ محرمانه بودن این حملات اهمیت زیادی داشته است. ورونیکا هینمن میگوید: «هدف اصلی این است که این حملات تا حد ممکن باعث افزایش تنشها نشود.»
به گفته آندریاس کریگ، عربستان سعودی با علنی نکردن این حملات «نمیخواست ایران را علنا تحقیر کند؛ زیرا چنین اقدامی میتوانست تهران را به واکنش نظامی مستقیم وادار کند.» به گفته او، این حملات بیشتر «پیامی برای مقامهای ایرانی است تا افکار عمومی این کشور.»
این کارشناس معتقد است امارات عربی متحده بیش از همه نیاز دارد این حملات محرمانه باقی بماند. امکان انکارپذیری برای این کشور حیاتی است، زیرا «امارات نمیخواهد این حملات به تقویت روایت ایران منجر شود که امارات را شریک عرب اسرائیل معرفی میکند.»
دشواری در تفکیک میان دفاع از خود و ورود مستقیم به جنگ
ایران اکنون با یک معادله دشوار روبهرو است. اگر پس از پایان آتشبس با آمریکا درگیریها دوباره آغاز شود، تهران باید در محاسبات خود این احتمال را در نظر بگیرد که «اکنون احتمال واکنش مستقیم از سوی کشورهای خلیج فارس نیز وجود دارد.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
با این حال، این اقدام برای عربستان و امارات نیز بدون هزینه و خطر نیست. آندریاس کریگ میگوید اگرچه این دو کشور میخواهند همچنان خود را خارج از جنگ نشان دهند، اما از زمانی که حملاتی در داخل خاک ایران انجام داده باشند، تفکیک میان دفاع از خود و ورود مستقیم به جنگ دشوارتر شده است.
به گفته او، این مسئله برای امارات حساستر است، زیرا تهران ابوظبی را به دلیل مواضع دیپلماتیک تهاجمیتر، تهدیدی جدیتر میبیند.
به گفته شاهین مدرس، این تحولات میتواند نشانه شکلگیری رویکردی تازه در کشورهای حوزه خلیج فارس باشد؛ رویکردی که بر اساس آن این کشورها میخواهند بیش از گذشته امنیت خود را مستقلتر تامین کنند و کمتر به حمایت مستقیم آمریکا متکی باشند.
به این ترتیب، هرچند واشنگتن ممکن است در کوتاهمدت از مشارکت نظامی بیشتر کشورهای منطقه علیه ایران استقبال کند، اما در بلندمدت این روند میتواند نشانه فاصله گرفتن تدریجی این کشورها از وابستگی امنیتی به آمریکا باشد.