از اوایل فوریه تا اوایل آوریل، قیمت گاز خانگی در پایتختهای اتحادیه اروپا زیر تاثیر تنشهای خاورمیانه بالا رفت اما میانگین قیمت برق کاهش یافت و شکاف در بازار انرژی اروپا را آشکار کرد.
پس از بحران اخیر خاورمیانه، قیمت سوخت جهش کرد. به طور میانگین بهای بنزین و گازوئیل برای مصرفکنندگان در شماری از کشورهای اروپایی به شکل قابل توجهی افزایش یافت.
آگهی
آگهی
با این حال چنین افزایشی در مورد قیمت برق خانگی رخ نداد، در حالی که قیمت گاز طبیعی در مقایسه با سوخت فقط افزایش محدودی را تجربه کرد.
ایوانیس کوراس، تحلیلگر ارشد بازار انرژی در شرکت VaasaETT، به یورونیوز بیزنس گفت: «تنش ژیوپلیتیک ادامهدار در خاورمیانه در اصل به معنای شوک عرضه سوخت است. در نتیجه، تاثیر مستقیم بر عرضه گاز اروپا و به تبع آن بر قیمت خردهفروشی گاز نسبت به بازارهای برق پررنگتر است.»
پس از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه و واکنشهای تهران، قیمت انرژی خانگی چه تغییری کرد؟ در میان پایتختهای اروپایی، در کدام کشورها قیمت برق و گاز خانگی بیش از بقیه افزایش یافت؟
براساس شاخص قیمت انرژی خانگی (HEPI) که توسط انرژیکنترل اتریش، MEKH و VaasaETT تهیه میشود، متوسط بهای برق مصرفکنندگان نهایی خانگی در پایتختهای اتحادیه اروپا بین 2 فوریه 2026 تا 1 آوریل 2026 به طور میانگین 3.1 درصد کاهش یافته است.
در این بازه زمانی، قیمت از 26.13 سنت یورو به ازای هر کیلوواتساعت (c€/kWh) به 25.31 c€/kWh کاهش یافت.
پایتخت استونی، تالین، با کاهش 19 درصدی بیشترین افت را ثبت کرد و پس از آن کپنهاگ (15.9 درصد)، استکهلم (15.2 درصد) و لیوبلیانا (15 درصد) قرار دارند.
در هلسینکی (11.9 درصد)، ریگا (11.6 درصد) و مادرید (10.9 درصد) نیز کاهشهایی بیش از 10 درصد به ثبت رسید.
کوراس توضیح داد که فصل بهار معمولا دورهای گذار است که پس از فصل گرمایش زمستانی و پیش از اوج تقاضا برای سرمایش در تابستان قرار دارد و با افزایش تولید از منابع تجدیدپذیر و سطح تقاضای نسبتا ملایم مشخص میشود.
کوراس گفت: «این پویایی فصلی باعث میشود بازارهایی مانند کشورهای شمال اروپا و شبهجزیره ایبری از کاهش قیمتها بهرهمند شوند و در عمل درجهای از جدا شدن از فشارهای قیمتی وابسته به سوخت را نشان میدهد.»
در کشورهایی مانند اسپانیا، بریتانیا و قبرس نیز مداخلههای دولتی از طریق ابزارهای مالی، از جمله کاهش مالیات انرژی یا مالیات بر ارزش افزوده، اثر فشار قیمتها بر خانوارها را تعدیل کرده است.
در مقابل، رم با افزایش 7.9 درصدی بیشترین رشد قیمت را ثبت کرد. در دوبلین (5.7 درصد)، لیسبون (5.4 درصد) و آتن (3.3 درصد) نیز رشد قیمت بیش از 3 درصد بود.
در چندین پایتخت اروپایی نیز قیمت برق خانگی ثابت ماند یا تنها اندکی تغییر کرد.
کوراس تاکید کرد که بازارهایی با سهم بالاتر تولید برق از نیروگاههای گازسوز، به ویژه آنهایی که در آنها گاز اغلب قیمت حاشیهای برق را تعیین میکند (مانند ایتالیا، ایرلند و یونان)، معمولا با افزایش شدیدتر قیمت برق در بازارهای عمدهفروشی و در نتیجه با رشد بیشتر قبض مصرفکنندگان نهایی روبهرو میشوند.
تغییر قیمت گاز
در همین دوره، بهای گاز مصرفی خانوارها در پایتختهای اتحادیه اروپا به طور متوسط 6.8 درصد افزایش یافت و از 10.67 c€/kWh به 11.40 c€/kWh رسید.
به جز چند شهر، قیمت گاز خانگی برای مصرفکنندگان نهایی افزایش قابل توجهی را تجربه کرد. در بروکسل (28.8 درصد)، برلین (28.6 درصد) و آتن (21.3 درصد) جهش قیمت بیش از 20 درصد بود.
در وین (16.9 درصد)، آمستردام (14.8 درصد) و رم (10.9 درصد) نیز میزان افزایش از 10 درصد فراتر رفت.
افزایش قیمت گاز در بخارست (8.9 درصد)، ریگا (8.7 درصد)، لندن (8.6 درصد)، پاریس (7.9 درصد) و تالین (7.2 درصد) نیز چشمگیر بود و در همه این شهرها از متوسط اتحادیه اروپا بالاتر رفت.
در مقابل، مادرید با کاهش 7.9 درصدی بیشترین افت قیمت گاز را ثبت کرد و پس از آن لیوبلیانا (4 درصد) و ورشو (3.5 درصد) قرار گرفتند.
کوراس گفت: «دوگانگی حرکت قیمت برق و گاز در ماه آوریل یک «جدایی ساختاری» قابل توجه در بازارهای اروپایی را برجسته میکند؛ شکافی که ناشی از تفاوت در ترکیب سوخت و میزان مداخله دولتهاست.»
کوراس افزود: «در حالی که قیمت گاز عمدتا تحت تاثیر محدودیتهای عرضه جهانی و ریسکهای ژیوپلیتیک بود، بازارهای برق علاوه بر این عوامل از روندهای تولید داخلی و سیاستها نیز تاثیر پذیرفتند.»
پس از بحران ایران چه کسانی بیشترین بهای انرژی را میپردازند؟
در اوایل آوریل، قیمت برق خانگی در پایتختهای اروپایی تفاوت زیادی با یکدیگر دارد. خانوارهای ساکن برن (c€39.1)، بروکسل (c€39)، دوبلین (c€38.5)، برلین (c€38.4)، پراگ (c€36.3) و لندن (c€35.8) در مقایسه اسمی، بیشترین مبلغ را به ازای هر کیلوواتساعت میپردازند.
میانگین قیمت در پایتختهای اتحادیه اروپا c€25.3 است. کییف (c€8.5)، بوداپست (c€9.6)، پودگوریتسا (c€11.3) و بلگراد (c€11.6) ارزانترین برق خانگی را در اختیار مشترکان قرار میدهند.
این رقم در پاریس c€27.2 و در مادرید c€21.9 است.
تفاوت قیمت گاز در پایتختها نیز از نظر اسمی چشمگیر است؛ از c€1.6 در کییف تا c€35.8 در استکهلم متغیر است، در حالی که میانگین اتحادیه اروپا c€11.4 اعلام شده است.
پس از پایتخت سوئد، شهرهای آمستردام (c€20.3)، برن (c€15.7)، وین (c€15.1)، رم (c€14.9) و لیسبون (c€14.1) در ردههای بالای جدول قرار دارند.
پس از کییف، شهرهای بوداپست (c€2.7)، بلگراد (c€4.6) و زاگرب (c€4.6) ارزانترین گاز را برای ساکنان خود فراهم میکنند.
علاوه بر رم، قیمت گاز در پاریس (c€13.8) و برلین (c€13.2) نیز بالاتر از میانگین اتحادیه اروپاست، در حالی که لندن (c€8.7) و مادرید (c€8.6) زیر این میانگین قرار دارند.
سهم مالیاتها و هزینههای انتقال و توزیع در قبوض انرژی از کشوری به کشور دیگر تفاوت زیادی دارد و دولتها میتوانند آن را متناسب با شرایط تغییر دهند.