باتریها برای استفاده کارامد از برق خورشیدی و بادی حیاتی هستند. ظرفیت باتری در کشورهای اروپایی بسیار متفاوت است و چند کشور بهدنبال افزایش جدی آن در طرحهای خود هستند.
بیشتر کشورها در پی آن هستند که منابع انرژی خود را متنوع کنند و وابستگی خود به سوختهای فسیلی را کاهش دهند. باتریها در این گذار به انرژیهای تجدیدپذیر نقشی محوری دارند زیرا تعیین میکنند یک سامانه ذخیرهسازی چه مقدار برق میتواند در خود نگه دارد و وارد شبکه برق کند.
آگهی
آگهی
برخی کشورها در سالهای اخیر ظرفیتهای باتری را وارد مدار کردهاند و بسیاری دیگر نیز با تعهد به سرمایهگذاری برای گسترش این ظرفیتها، برنامههای خود را برای آینده آشکار کردهاند و عملا صف پروژههایشان را نشان دادهاند.
کدام کشورها در حال حاضر بیشترین ظرفیت عملیاتی باتری را در اروپا دارند؟ و اگر صف پروژهها را هم در نظر بگیریم، چه کشورهایی به عنوان پیشتاز ظاهر میشوند؟
بر اساس گزارشهای «مرور برق اروپا» و «مرور برق ترکیه ۲۰۲۶» امبر، آلمان با ۲.۸ گیگاوات (گیگاوات) در صدر اروپا از نظر ظرفیت عملیاتی باتری قرار دارد و پس از آن ایتالیا با ۲ گیگاوات است.
گروه دوم کشورها ظرفیتی بین ۰.۵ تا ۱ گیگاوات دارند: ایرلند با ۰.۹۲ گیگاوات، سوئد با ۰.۷۵ گیگاوات، بلغارستان با ۰.۵۶ گیگاوات و فرانسه با ۰.۵۲ گیگاوات.
رومانی با ۰.۴۹ گیگاوات، بلژیک با ۰.۴۷ گیگاوات، فنلاند با ۰.۳۹ گیگاوات، هلند با ۰.۳۹ گیگاوات و ترکیه با ۰.۲۱ گیگاوات ردههای زیر ۰.۵ گیگاوات را تکمیل میکنند.
هیچ کشوری با جاهطلبی باتری ترکیه برابری نمیکند
اما اگر صف پروژهها نیز لحاظ شود، تصویر کاملا متفاوتی شکل میگیرد و ترکیه به عنوان بلندپروازانهترین کشور اروپا در توسعه باتریها خودنمایی میکند.
صف پروژهها به صورت مجموع این دستهها محاسبه میشود: پروژههای در حال ساخت، دارای مجوز و اعلامشده.
صف پروژههای ترکیه با ۳۲.۸ گیگاوات بیش از سه برابر نزدیکترین رقیبان آن است: آلمان با ۱۰.۵ گیگاوات، لهستان با ۱۰.۴ گیگاوات و ایتالیا با ۱۰.۲ گیگاوات.
اوفوک آلپارسلان، مدیر منطقهای امبر و نویسنده گزارش «مرور برق ترکیه ۲۰۲۶»، در گفتوگو با یورونیوز بیزنس گفت: «در ترکیه نقطه اصلی موفقیت این سیاست زمانی بود که رگولاتور ظرفیت نامحدود شبکه را برای پروژههای بادی و خورشیدی همراه با سامانههای ذخیرهسازی باز کرد و همین تصمیم موجی از علاقه سرمایهگذاران را به دنبال داشت.»
البته صف پروژهها به معنای تحقق قطعی نیست، اما اگر این برنامههای سرمایهگذاری عملی شود، نقش تعیینکنندهای در شکل دادن به ظرفیت نهایی مورد انتظار خواهد داشت. در آن صورت ترکیه با مجموع ظرفیت باتری ۳۲.۹۷ گیگاوات به رهبر اروپا تبدیل میشود.
پس از آن آلمان با ۱۳.۲۶ گیگاوات، ایتالیا با ۱۲.۱۵ گیگاوات و لهستان با ۱۰.۴۲ گیگاوات قرار میگیرند که هر یک تقریبا معادل یکسوم ظرفیت ترکیه خواهد بود.
به گفته امبر، رومانی، اسپانیا، هلند و بلژیک نیز شاهد افزایش قابل توجه ظرفیت باتری خواهند بود، هرچند این افزایش در مقایسه با چهار کشور اول هنوز نسبتا محدود است.
دلایل پشت گسترش چشمگیر
دکتر بئاتریس پیترویچ، تحلیلگر ارشد انرژی در امبر و نویسنده گزارش «مرور برق اروپا ۲۰۲۶»، تاکید کرد که کاهش قیمت باتریها موتور اصلی گسترش سریع سامانههای ذخیرهسازی باتری در سراسر اروپا است.
او در گفتوگو با یورونیوز بیزنس گفت: «هزینه باتریهای مقیاس شبکه در سال ۲۰۲۵ به پایینترین سطح تاریخی خود رسید؛ ۴۵ درصد کمتر از سال ۲۰۲۴، که ادامه روند کاهش تقریبا ۲۰ درصدی سالانه هزینهها در دهه گذشته است. با بهبود اقتصاد باتری، این پروژهها هر چه بیشتر بدون نیاز به یارانه هم سودآور میشوند.»
پیترویچ همچنین یادآور شد که در حالی که فناوری و اقتصاد اکنون تا حد زیادی مهیا است، اندازه ناوگان باتریهای عملیاتی و در راه در کشورهای مختلف اروپایی در نهایت به تصمیمهای سیاستی بستگی دارد.
او گفت: «چارچوبهای باثبات سیاستی ظرفیتهای بالقوه باتری را آزاد میکند، زیرا به معنای جریانهای درآمدی قابل پیشبینی است که به توسعهدهندگان پروژه امکان میدهد سرمایه جذب کنند.»
پیترویچ توضیح داد که چند کشور عضو اتحادیه اروپا از جمله بلغارستان، ایتالیا و اسپانیا همین حالا نشان میدهند سیاستهای مناسب چگونه میتواند روند استقرار این فناوری را تسریع کند.
او افزود: «آلمان همچنین نشان میدهد که چگونه عدم قطعیت سیاستی میتواند سرعت پیشرفت را کند کند. پیشنهاد اعطای امتیاز به گاز در مناقصههای تامین توان پشتیبان و ابهام در مورد تغییرات احتمالی در تعرفههای شبکه، ریسک تضعیف اعتماد سرمایهگذاران را به همراه دارد.»
فرانسه در توسعه باتری عقب مانده است
ظرفیت فرانسه بیش از دو برابر خواهد شد و به ۱.۱۲ گیگاوات میرسد. با این حال فرانسه همچنان در میان کشورهای انتهای جدول باقی میماند و در فهرست ۱۶ کشور مورد بررسی، از پایین در رده دوم قرار میگیرد.
انرژی هستهای محور اصلی سبد انرژی فرانسه است و این موضوع میتواند تا حدی توضیح دهد چرا جاهطلبی این کشور در حوزه باتری محدود مانده است. در حالی که انرژی هستهای ۱۲ درصد از سبد انرژی اتحادیه اروپا را تشکیل میدهد، فرانسه با سهم ۴۰ درصدی در این زمینه پیشتاز این بلوک است. طبق دادههای امبر، در سال ۲۰۲۵ انرژی هستهای ۶۹ درصد از تولید برق فرانسه را به خود اختصاص داده است.
آیا صف پروژههای ترکیه قابل اجرا است؟
آلپارسلان یادآور شد زمانی که یک پروژه نیروگاهی تایید و پیشمجوز دریافت میکند، تنها ظرفیت شبکه برای آن تضمین میشود. هرچند تامین ظرفیت شبکه یکی از بزرگترین موانع نصبهای جدید است، اما به خودی خود تضمین نمیکند که پروژه وارد مدار شود.
او در گفتوگو با یورونیوز بیزنس گفت: «سرمایهگذاران مشتاق تکمیل این پروژهها هستند. تصمیم دولت [ترکیه] درباره تمدید مهلتها تعیین میکند چه میزان از ظرفیت برنامهریزیشده در نهایت محقق شود.»
او افزود: «اگر این پروژهها پس از تمدید مهلتها هم به سرانجام نرسند، با اشغال ظرفیت موجود شبکه عملا راه را بر نصب نیروگاههای بادی و خورشیدی جدید میبندند.»
تا اواخر سال ۲۰۲۵ مجموع ظرفیت نصبشده باد و خورشید در ترکیه به ۴۰ گیگاوات رسید. بنابراین صف پروژههای باتری به حجم ۳۳ گیگاوات معادل ۸۳ درصد ظرفیت موجود باد و خورشید این کشور است.
با این حال گزارش یادآور میشود که اگرچه به طور متوسط در جهان هر باتری حدود ۲.۵ ساعت ذخیرهسازی دارد، در بیشتر پروژههای ترکیه مدت ذخیرهسازی کوتاه و حدود یک ساعت است.