نظرسنجیها نشان میدهد بیشتر اروپاییها هنوز انتظار دارند قیمت خواربار امسال باز هم افزایش یابد، هرچند بانک مرکزی اروپا کاهش رشد هزینههای غذا را پیشبینی میکند.
تورم مواد غذایی در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ احتمالا از تورم کلی پیشی میگیرد. دادههای یورواستات نشان میدهد قیمت مواد غذایی و نوشیدنیهای غیرالکلی ۳.۳ درصد افزایش مییابد، در حالی که نرخ تورم کلی ۲.۵ درصد برآورد شده است.
در منطقه یورو، بانک مرکزی اروپا پیشبینی میکند تورم مواد غذایی با کمرنگ شدن اثر افزایشهای قبلی قیمت جهانی کالاهای غذایی و شرایط نامساعد جوی در تابستان، کاهش یابد و تا اواخر ۲۰۲۶ در سطحی اندکی بالاتر از ۲ درصد تثبیت شود.
با این حال، ارزیابی احساس عمومی مصرفکنندگان نشان میدهد فشار قیمتی همچنان برای آنها ملموس و شدید است.
پژوهش مصرفکننده آیانجی نشان میدهد افزایش قیمت مواد غذایی در سال ۲۰۲۶ همچنان یکی از دغدغههای اصلی مصرفکنندگان اتحادیه اروپا است؛ بسیاری انتظار دارند قیمت اقلام خوراکی در فروشگاهها با سرعت بالا به افزایش خود ادامه دهد، بهویژه در کشورهایی که مواد غذایی و نوشیدنیهای غیرالکلی سهم بزرگی از هزینههای خانوار را تشکیل میدهد.
در مورد چشمانداز بهبود قدرت خرید، شمار بدبینها از افراد امیدوار بیشتر است.
پس قیمت مواد غذایی در اروپا در سال ۲۰۲۶ چگونه پیشبینی میشود؟ مصرفکنندگان در کدام کشورها انتظار افزایشهای بیشتری دارند؟ و سهم خوراک در بودجه خانوارها در نقاط مختلف اروپا چه تفاوتی با هم دارد؟
ترس از افزایش قیمت در سه کشور از ۶۰ درصد فراتر میرود
در مجموع ۵۸ درصد پاسخدهندگان گفتهاند با این گزاره کاملا موافق یا موافقند: «انتظار دارم سطح قیمت اقلام خوراکی در کشورم طی ۱۲ ماه آینده سریعتر افزایش یابد.»
تنها ۱۴ درصد شرکتکنندگان در شش کشور با این گزاره مخالف بودند. تیس خیر، اقتصاددان آیانجی، این نتیجه را نشانهای از کاهش فشارهای قیمتی توصیف میکند اما هشدار میدهد بسیاری از خانوارها همچنان بار تورم اخیر مواد غذایی را احساس میکنند.
تیس خیر گفت: «این نشانه آن است که بسیاری از مصرفکنندگان از نظر ذهنی برای تورم حتی بالاتر آماده شدهاند یا خود را آماده میکنند.» او افزود مصرفکنندگان شاید لازم باشد برای مدت طولانیتری کاهش آهنگ تورم را ببینند تا انتظاراتشان تغییر کند.
نظرسنجی آیانجی شش کشور اروپایی آلمان، اسپانیا، هلند، بلژیک، لهستان و رومانی را در بر میگرفت و در هر کشور حدود هزار نفر در آن شرکت کردند.
به جز اسپانیا، نگرانی از افزایش قیمتها در دیگر کشورها بالاتر بود و در برخی موارد بیش از دو سوم پاسخدهندگان را در بر میگرفت. در رومانی، ۷۳ درصد پاسخدهندگان انتظار دارند قیمت اقلام خوراکی طی ۱۲ ماه آینده سریعتر افزایش یابد. این سهم در بلژیک ۶۶ درصد و در هلند ۶۴ درصد است.
در آلمان بیش از نیمی از پاسخدهندگان (۵۷ درصد) انتظار دارند قیمت مواد غذایی سریعتر بالا برود، در حالی که این رقم در لهستان نزدیک به نصف (۴۹ درصد) است.
چرا سهم افراد نگران در اسپانیا کمتر است؟
اسپانیا کمترین سهم را دارد؛ تنها حدود دو نفر از هر پنج نفر (۳۹ درصد) در این کشور چنین انتظاری دارند.
اقتصاد اسپانیا در سال ۲۰۲۵ معادل ۲.۸ درصد رشد کرد که بهطور قابل توجهی بالاتر از متوسط ۱.۵ درصدی منطقه یورو بود. کاهش قیمت انرژی و فروکش کردن تورم به حفظ اعتماد مصرفکننده و تشویق به خرجکرد کمک کرده است.
دادههای وبسایت کاریابی ایندید نیز نشان میدهد اسپانیا از نظر تعداد آگهیهای شغلی در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا در رتبه دوم قرار دارد؛ تعداد آگهیها تا اواخر ۲۰۲۵ حدود ۵۴ درصد بالاتر از سطح پیش از همهگیری بود.
برآوردهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (اوایسیدی) نیز اسپانیا را در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا در صدر قرار میدهد؛ رشد تولید ناخالص داخلی واقعی این کشور ۲.۲ درصد پیشبینی شده، در حالی که این رقم در منطقه یورو و بریتانیا هر دو ۱.۲ درصد است.
اوایسیدی انتظار دارد ایجاد شغل قوی و رشد دستمزد واقعی همچنان به حمایت از مصرف بخش خصوصی در اسپانیا ادامه دهد.
تردید مصرفکنندگان
آیا مصرفکنندگان اروپایی به بهبود قدرت خرید امیدوارند؟ نه چندان.
در شش کشور مورد بررسی، ۳۹ درصد پاسخدهندگان با گزاره «انتظار دارم قدرت خریدم در سال ۲۰۲۶ نسبت به امسال افزایش یابد» مخالفت کردند؛ سهمی بسیار بالاتر از ۲۹ درصدی که با آن موافق بودند.
تیس خیر، اقتصاددان آیانجی، گفت: «حتی با این که دستمزدهای واقعی تا حد زیادی جبران شده، مصرفکنندگان در آستانه سال ۲۰۲۶ نسبت به قدرت خرید خود همچنان بدبین هستند.»
آلمان بالاترین سطح بدبینی را نشان میدهد؛ بیش از نیمی از پاسخدهندگان (۵۳ درصد) در این کشور با این گزاره مخالفت کردهاند و بلژیک با ۵۰ درصد در رتبه بعد قرار دارد.
سهم پاسخدهندگان بدبین در سایر کشورها کمتر است: ۴۰ درصد در هلند، ۳۶ درصد در لهستان و ۳۴ درصد در رومانی.
اسپانیا بار دیگر استثنا است؛ تنها ۱۸ درصد پاسخدهندگان در این کشور انتظار بهبود قدرت خرید را ندارند، در حالی که بیش از نیمی از آنها (۵۲ درصد) با این گزاره موافقند که نشاندهنده چشمانداز خوشبینانهتر است.
تیس خیر یادآور شد که مصرفکنندگان اسپانیایی بهمراتب خوشبینترند؛ موضوعی که احتمالا بازتابدهنده بهبود نسبتا قوی دستمزد واقعی در چند سال گذشته است.
تورم مواد غذایی و سهم آنها در هزینه خانوار
بین تورم سالانه متوسط مواد غذایی و نوشیدنیهای غیرالکلی و سهم آنها در هزینه خانوار، رابطهای مستقیم وجود دارد؛ هر چه یکی بالا میرود، دیگری هم تمایل به افزایش دارد. این رابطه کامل نیست، اما نسبتا قوی است.
این بدان معنا است که برخی کشورها ضربه شدیدتری میخورند، چون هم با تورم بالاتر مواد غذایی روبهرو هستند و هم خانوارها سهم بزرگتری از بودجه خود را صرف خوراک میکنند.
برای مثال در رومانی، تورم مواد غذایی در سال ۲۰۲۵ به ۶.۸ درصد رسید و خانوارها ۲۳.۱ درصد از بودجه خود را صرف مواد غذایی و نوشیدنیها کردند.
این الگو به طور کلی در چندین کشور اروپای شرقی و بالکان هم دیده میشود.