اقتصاد چین سال گذشته همسو با اهداف رسمی رشد کرد اما اقتصاددانان هشدار میدهند اتکا به صادرات به تنهایی ممکن است برای تداوم رشد در سال ۲۰۲۶ کافی نباشد.
چین در سال ۲۰۲۵ به هدف رسمی رشد خود رسید؛ به لطف صادرات قوی، با وجود تعرفههای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا. اما کند شدن رشد فصلی و ضعف تقاضای مصرفکننده تردیدهایی درباره استحکام بنیادی اقتصاد برانگیخته است.
دولت روز دوشنبه گفت رشد در سهماهه پایانی سال به ۴.۵ درصد کند شد؛ کندترین رشد فصلی از اواخر ۲۰۲۲، زمانی که چین شروع به تسهیل محدودیتهای سختگیرانه همهگیری کووید-۱۹ کرد.
اقتصاد چین، دومین اقتصاد بزرگ جهان، در سهماهه پیشین با نرخ سالانه ۴.۸ درصد رشد کرده بود.
رهبران چین پس از رکود بازار مسکن و سرایت اختلالات ناشی از همهگیری به سراسر اقتصاد، در تلاش بودهاند رشد را تندتر کنند.
همانطور که انتظار میرفت، رشد سالانه پارسال با هدف رسمی دولت برای رشد «حدود ۵ درصد» همسو بود.
در مقیاس فصلی، اقتصاد در ماههای اکتبر تا دسامبر ۱.۲ درصد رشد کرد.
صادرات قوی ضعف هزینهکرد مصرفکننده و سرمایهگذاری بنگاهها را تا حدی جبران کرد و به مازاد تجاری بیسابقه ۱.۲ تریلیون دلار (۱.۰۳۲ تریلیون یورو) انجامید.
براساس دادههای دولتی، اقتصاد چین در سال ۲۰۲۴ با نرخ سالانه ۵ درصد و در ۲۰۲۳ با ۵.۲ درصد رشد کرد.
اهداف رسمی بلندپروازانه رشد نیز در چند سال گذشته روندی کاهشی داشته و از ۶ تا ۶.۵ درصد در ۲۰۱۹ به «حدود ۵ درصد» در ۲۰۲۵ رسیده است.
برای ۲۰۲۶ انتظار میرود رشد سالانه آهستهتری رقم بخورد. دویچه بانک پیشبینی میکند اقتصاد چین در ۲۰۲۶ حدود ۴.۵ درصد رشد کند.
کشورهای دیگر به اعمال تعرفه میاندیشند
پس از بازگشت ترامپ به قدرت در اوایل پارسال و آغاز افزایش عمومی تعرفهها، بهویژه بر واردات از چین، صادرات چین به آمریکا آسیب دید.
این افت با ارسال محموله به سایر نقاط جهان جبران شد. جهش واردات کالاهای چینی باعث شده برخی دولتها برای حمایت از صنایع داخلی دست به اقدام بزنند و در مواردی حقوق ورودی را بالا ببرند.
ترامپ و شی جینپینگ، رهبر چین، بر تمدید آتشبس در جنگ تعرفهای فرساینده خود توافق کردند که به کاهش فشار بر صادرات چین هم کمک کرد. با این حال صادرات چین به آمریکا پارسال ۲۰ درصد افت کرد.
لین سونگ، اقتصاددان ارشد چین بزرگ در آیانجی، در یادداشتی نوشت: «سوال کلیدی این است که این موتور رشد تا چه مدت میتواند محرک اصلی بماند.»
او افزود: «اگر اقتصادهای بیشتری شروع به افزایش تعرفه بر چین کنند، همانطور که مکزیک کرده و اتحادیه اروپا تهدید کرده است، در نهایت فشار شدیدتری دیده خواهد شد.»
رهبران چین بارها تقویت تقاضای داخلی را یکی از محورهای سیاستی برجسته کردهاند، اما اثر آن تاکنون محدود بوده است.
طرحهای تعویض لوازم خانگی
برای نمونه، طرح تعویض خودرو برای جایگزینی خودروهای قدیمی با مدلهای کممصرفتر در ماههای اخیر از نفس افتاده است.
چی لو، استراتژیست ارشد بازار در آسیا-اقیانوسیه در مدیریت دارایی بیانپی پاریبا، گفت: «ثباتیافتن، نه لزوما بهبود، بازار مسکن داخلی کلید احیای اعتماد عمومی و در نتیجه رشد مصرف خانوار و سرمایهگذاری بخش خصوصی است.»
چین برای لوازم خانگی مانند یخچال، ماشین لباسشویی و تلویزیون نیز یارانه تعویض ارائه کرده است.
ویهنگ چن، استراتژیست سرمایهگذاری جهانی در بانک خصوصی جیپی مورگان، در یادداشتی اخیر نوشت: «هرچند سیاستهای عمده محرک مصرف در ۲۰۲۵، از جمله چنین یارانههایی، در ۲۰۶۶ ادامه مییابد، ممکن است از شدت آنها کاسته شود.»
سرمایهگذاری در هوش مصنوعی و دیگر فناوریهای پیشرفته همچنان از اولویتهای اصلی حزب کمونیست حاکم است، در مسیر تقویت خوداتکایی و رقابت با آمریکا.
چالشهای کسبوکارهای کوچک
در همین حال بسیاری از شهروندان عادی و کسبوکارهای کوچک در چین با دوران سخت و ابهام نگرانکننده درباره شغل و درآمد دستوپنجه نرم میکنند.
لیو فنگیون، مالک ۵۳ ساله یک رستوران نودل در شهرستانی کوچک در استان گوییژو در جنوبغربی چین، گفت این روزها کسبوکار بسیار دشوار شده است.
او میگوید برخی مشتریانش به او گفتهاند: «الان پول درآوردن سخت است» و «صبحانه را در خانه درست کردن ارزانتر است».
لیو گفت: «همه میگویند: وضعیت کلی الان خوب نیست، دیگر چه انتظاری دارید؟ مردم دیگر پولی ندارند. حالا هیچ کاری آسان نیست.»
کانگ یی، رئیس اداره ملی آمار چین، روز دوشنبه به خبرنگاران گفت: «اقتصاد چین در ۲۰۲۵ با وجود فشارهای متعدد، به پیشرفت باثبات ادامه داد» و «در مقابله با ریسکها پایههای محکمی دارد».
برخی اقتصاددانان و تحلیلگران معتقدند رشد واقعی اقتصاد چین در ۲۰۲۵ کندتر از آن چیزی بوده که آمار رسمی نشان میدهد.
گروه رودیم، یک اندیشکده، ماه گذشته گفت انتظار داشت اقتصاد چین پارسال تنها ۲.۵ تا ۳ درصد رشد کند.
نیل توماس، پژوهشگر مرکز تحلیل چین در انستیتوی سیاستگذاری انجمن آسیا، گفت: «اقتصاد قوی و باثبات برای ثبات اجتماعی حیاتی تلقی میشود که اولویتی اصلی برای رهبران چین است. هرچند چین احتمالا حتی با نرخهای رشد پایینتر هم میتواند ثبات اجتماعی را حفظ کند، پکن میخواهد اقتصاد به رشد ادامه دهد.»
او گفت: «چین احتمالا باید رشد سالانهای حدود ۴ تا ۵ درصد را حفظ کند تا سال ۲۰۳۵ به هدف نرم ۲۰ هزار دلار تولید ناخالص داخلی سرانه برسد.»