مقامهای طرابلس ۱۰۰ هزار قرص با تصویر رهبر پیشین لیبی را در یک ون رنو مستر ارسالی از اروپا توقیف کردند و همزمان، بازرسان بنغازی محمولهای از قرصهای کاپتاگون با منشا سوریه را کشف کردند؛ کشوری که رژیم اسد زمانی این تجارت میلیارددلاری را صنعتی کرد.
نیروهای امنیتی دولت طرابلس حدود 100 هزار قرص اکستازی به شکل چهره رهبر پیشین لیبی، معمر قذافی، را کشف و ضبط کردهاند؛ همزمان، در شرق رقیبمحور کشور در عملیات جداگانهای محمولهای از قرصهای کپتاگون کشف شد؛ ماده مخدری که سالها گزینه محبوب رژیم دیکتاتور برکنار شده سوریه، بشار اسد، بود.
آگهی
آگهی
به گزارش خبرگزاری دولتی لیبی (لانا)، این قرصها در طرابلس روز شنبه توسط نهاد بازدارندگی برای مبارزه با تروریسم و جرایم سازمانیافته، معروف به «رادا»، توقیف شد و بر روی آنها نیمتنه قذافی با پوشش مخصوص و شناختهشده او حک شده بود.
رادا اعلام کرد که بازرسان اطلاعاتی درباره یک شبکه مجرمانه دریافت کردهاند که این قرصها را از طریق یکی از کشورهای اروپایی که نام آن فاش نشده توزیع میکرد. این محموله از راه دریا و از طریق بندری نامعلوم، درون یک خودروی ون رنو مَستر، وارد کشور شده بود.
گزارشها حاکی است که مظنونان بازداشت و به دفتر دادستانی عمومی معرفی شدهاند.
مقامهای لیبیایی این قرصها را اکستازی شناسایی کردند؛ مادهای که معمولا با امدیامای مرتبط است؛ محرک محبوب مهمانیهای شبانه که به ایجاد احساس سرخوشی و گرمی عاطفی معروف است.
با آن که طرابلس ارزش تقریبی خیابانی این قرصها را اعلام نکرد، بر اساس دادههای موجود و منابع غیررسمی، 100 هزار قرص میتواند در گستره منطقه مدیترانه بین 500 هزار تا 1.5 میلیون واحد پولی ارزش داشته باشد.
در عملیات جداگانهای در بنغازی، شهری که تحت کنترل نیروهای همپیمان با مارشال خلیفه حفتر و جناح مسلح او موسوم به ارتش ملی لیبی است، اداره آگاهی جنایی این هفته اعلام کرد که تعداد نامشخصی قرص کپتاگون ضبط کرده و برآورد میکند که سوریه احتمالا مبدأ تولید آنها بوده است.
کپتاگون محرکی ارزان و بسیار اعتیادآور از نوع آمفتامین است که در طول جنگ داخلی سوریه بازارهای خاورمیانه را اشباع کرد و به سرعت به یکی از منابع عمده درآمد برای نظام اسد تبدیل شد.
کارشناسان اندیشکده نیو لاینز تخمین زدهاند که تجارت کپتاگون سوریه در اوج خود سالانه تا 10 میلیارد دلار (8.6 میلیارد یورو) درآمد ایجاد میکرده و شبکههای نزدیک به خانواده اسد حدود 2.4 میلیارد دلار (2 میلیارد یورو) در سال از این تجارت به دست میآوردند.
کل درآمد رژیم از این تجارت که حدود سالهای 2018 تا 2019 صنعتی شد، همچنان به طور دقیق قابل محاسبه نیست.
چندین دولت از جمله آمریکا و بریتانیا برادر اسد، ماهر، و شبکهای از همپیمانانش را به خاطر نقش احتمالی در نظارت بر تولید و صادرات این ماده مخدر از تاسیسات تحت کنترل رژیم در لاذقیه و کوههای قلمون در همکاری با حزبالله تحریم کردهاند.
ارتباطی قدیمی برای تجارت مواد مخدر بین لاذقیه و بنغازی وجود دارد. در دسامبر 2018، مقامهای یونانی یک کشتی حامل بیش از 3 میلیون قرص کپتاگون را که از لاذقیه راهی بندر بنغازی در شرق لیبی بود، توقیف کردند و گزارشهای دیگری نیز از ورود کانتینرهای حامل میلیونها قرص از سوریه به بنغازی حکایت داشت.
اکستازی با چهره قذافی
قرصهای به شکل قذافی پیشتر نیز در لیبی دیده شده است. در اوت 2025، مقامهای بنغازی مقدار نامشخصی قرص از نوع کپتاگون با تصویر قذافی را ضبط کردند.
کارشناسان پزشکی قانونی این قرصها را مواد مخدر از نوع امدیامای تشخیص دادند و بازرسان اعلام کردند که منبع تولید آنها احتمالا سوریه بوده است. امدیامای و کپتاگون هر دو محرکهای مبتنی بر آمفتامین هستند.
در کشف جداگانه دیگری در همان ماه، مقامهای بنغازی اعلام کردند که در میان یک محموله بزرگتر شامل 1 هزار و 355 قرص مختلف، 45 قرص اکستازی به شکل صورت قذافی پیدا کردهاند.
هنوز مشخص نیست مجموعههای مختلف قرصهای قذافی به یک شبکه تولید یا قاچاق مشترک مرتبط هستند یا نه.
قذافی که 42 سال لیبی را به عنوان «رهبر برادرانه» کشور اداره کرد، در اکتبر 2011 پس از یک خیزش مردمی که با حملات هوایی ناتو در جریان بهار عربی حمایت میشد، توسط نیروهای شورشی دستگیر و کشته شد.
15 سال بعد، تصویر قذافی در بخشهایی از کشور بار دیگر پررنگتر شده و اغلب روی پوشاک و در تجمعات عمومی برای گرامیداشت سالگرد انقلاب 1 سپتامبر 1969 او دیده میشود.
دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل (UNODC) در ارزیابی سال 2026 خود اعلام کرد که به دلیل چندپارگی سیاسی و کنترل ضعیف مرزها، لیبی به طور فزایندهای به یک گذرگاه منطقهای مهم برای مواد مخدر صنعتی تبدیل شده است.
پس از سقوط اسد در دسامبر 2024، مقامهای جدید سوریه به رهبری رئیس موقت، احمد الشرع، چندین مرکز بزرگ تولید و انبار کپتاگون را از بین بردند؛ از جمله تاسیساتی که در پایگاههای سابق رژیم اسد کشف شده بود.
با این حال، بخشی از تولید و تجارت پس از خرد شدن شبکهها همچنان ادامه دارد و عمدتا به وفاداران اسد با ارتباطات نزدیک به حزبالله در لبنان همسایه گره خورده است. کارشناسان سازمان ملل در اواخر 2025 گزارش دادند که ذخایر قابل توجهی از این قرصها همچنان در گستره منطقه در گردش است.