هواشناسان هشدار دادهاند که بخشهایی از اروپا پس از تابستانی سوزان وارد «فصل سیلابهای ناگهانی» میشوند.
تابستان سوزان اروپا نمونهای هولناک از تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی بود.
آگهی
آگهی
کمیسیون اروپا در ماه ژوئن این توصیف را به کار برد؛ زمانی که بخش بزرگی از قاره زیر سومین موج گرمای سال میسوخت.
ماههای ژوئیه و اوت هم چندان از شدت گرما نکاستند و موجهای گرمای شدیدی به همراه آوردند که به گفته دانشمندان بدون سوزاندن سوختهای فسیلی عملا غیرممکن بود.
دمای سوزان و بارش اندک، بخشهای گستردهای از اروپا را دچار خشکسالی کرد و زمینه را برای آتشسوزیهای مرگبار در اسپانیا، پرتغال، فرانسه، یونان و ترکیه فراهم آورد؛ حریقهایی که هزاران هکتار را سوزاند و به بزرگترین عملیات تخلیه از زمان جنگ جهانی دوم انجامید.
اما در حالی که سپتامبر در راه است، آیا بالاخره هوا رو به خنکی میرود؟
چشمانداز هوای اروپا در ماه سپتامبر
دادههای سامانه جهانی پیشبینی هواشناسی WFY24 (منبع به زبان انگلیسی) نشان میدهد که هفته نخست سپتامبر در سراسر مدیترانه همچنان هوا گرم خواهد بود و میانگین بیشینه دمای روزانه در رم حدود ۳۵ درجه، در آتن ۳۴ درجه و در مادرید ۳۳ درجه سانتیگراد است.
این ارقام حدود ۶ تا ۸ درجه بالاتر از میانگین دمایی فصل در اوایل سپتامبر است و نشان میدهد تابستانهای بسیار گرم اروپا رو به گسترشاند.
در مقابل، شمال اروپا شرایط «خنک و ناپایدار» بیشتری را تجربه میکند و بیشینه دما در برلین تنها ۲۱ درجه و در لندن ۲۰ درجه سانتیگراد است. بارانهای شدید و رعدوبرقها در بخشهایی از بریتانیا، آلمان و فرانسه موج گرما را شکسته و خاک تشنه را سیراب کردهاند.
با این حال، مدیترانه با تندترین افزایش بارش روبهرو خواهد شد.
یوآنا ورگینی، بنیانگذار WFY24، به یورونیوز ارث میگوید: «سپتامبر و اکتبر فصل سیلابهای ناگهانی در مدیترانه است؛ در این زمان پس از سه ماه گرما، دمای آب دریا در گرمترین حد سالانه قرار دارد و نخستین ناوههای هوای سرد از بالا وارد میشوند.»
به گفته او، این تضاد دمایی سامانه مخرب جوی را شکل میدهد که در اسپانیا با نام «دانا» (Depresión Aislada en Niveles) شناخته میشود؛ یک فشار کمِ جداافتاده در ارتفاع بالاتر یا همان «قطره سرد».
ورگینی اضافه میکند: «همین سامانه بود که سیلابهای مرگبار والنسیا در اکتبر ۲۰۲۴ و تکرار رخدادها در جنوا را رقم زد. تابستان داغ آن را تغذیه میکند، چون دریا سوخت این سامانه است و در طول تابستان انرژی ذخیره کرده است.»
در والنسیا هر سال میزان بارش از میانگین ۱۸ میلیمتر در ماه اوت به ۴۷ میلیمتر در سپتامبر میرسد. وضعیت در پالما (از ۲۱ تا ۵۵ میلیمتر) و پالرمو (از ۱۵ تا ۴۲ میلیمتر) نیز مشابه است، در حالی که شهرهای شمال اروپا مانند برلین، ورشو و استکهلم معمولا در سپتامبر کمی باران کمتری نسبت به اوت دریافت میکنند. البته این ارقام بر پایه میانگینهای متعارف فصلی است و به معنای پیشبینی هوا نیست.
آیا پدیده ال نینو امسال سپتامبر اروپا را تحت تاثیر قرار میدهد؟
این روزها گزارشهای رسانهای درباره وضعیت هوا زیر سایه پدیده ال نینو قرار گرفته است؛ پدیدهای که کارشناسان هشدار میدهند ممکن است امسال «قویترین نمونه در دوران معاصر» باشد.
سازمان جهانی هواشناسی (WMO) هشدار میدهد این پدیده جوی که هنگام گرم شدن غیرعادی دمای آب در بخش شرقی اقیانوس آرام رخ میدهد، همچنان «به طور پیوسته در حال تشدید» است و انتظار میرود در چند ماه آینده «الگوهای اقلیمی» را تحت سلطه خود درآورد.
رخدادهای ال نینو دمای میانگین جهانی را بالا میبرد و زمینه را برای دورههای بیشترِ هوای بسیار نامساعد فراهم میکند. با این حال، این اثرات عمدتا در مناطق حارهای احساس میشود.
در دورههای پیشین ال نینو، آمریکای جنوبی، جنوب ایالات متحده، شرق آفریقا و آسیای مرکزی با افزایش خطر سیلاب روبهرو شدهاند، در حالی که در بخشهایی از استرالیا، شمال آمریکای جنوبی و برخی کشورهای آسیایی مانند اندونزی، خشکسالی و خطر آتشسوزی جنگلها بیشتر شده است.
با وجود گزارشهایی که تابستان سوزان اروپا را به ال نینوی امسال پیوند میدهند، کارشناسان بار دیگر تاکید کردهاند که مقصر اصلی تغییرات اقلیمی است.
استیون بلچر، استاد دانشگاه و رئیس بخش علم و فناوری در اداره هواشناسی بریتانیا، میگوید: «امسال در سراسر اروپا موجهای گرمایی را تجربه کردهایم که ما را به یاد پیامدهای تغییرات اقلیمی میاندازد.»
او میافزاید: «این ال نینوی قدرتمند یادآور آن است که نوسانهای طبیعی در سامانه اقلیم هم فعالاند و فشارهای تغییرات اقلیمی را تشدید میکنند.»
در اروپا تاثیرات ال نینو بسیار غیرمستقیمتر و معمولا کمدامنهتر است.
به گفته اداره هواشناسی بریتانیا، تاثیر ال نینو ممکن است در پاییز پیش رو و اوایل زمستان، احتمال «شرایط بارانیتر و توفانیتر» را در شمال غرب اروپا افزایش دهد.
کمیسیون اروپا نیز اعلام کرده است که ال نینو میتواند دمای هوا در پاییز اروپا را «گرمتر از حد معمول» کند و این گرما تا بهار آینده روی هم انباشته شود. به همین دلیل دانشمندان بیم آن دارند که سال ۲۰۲۷ به گرمترین سال ثبتشده در سطح جهان تبدیل شود.