در پی گسترش بیسابقه تب دِنگی در سریلانکا، دولت این کشور ارتش را برای مقابله با این بحران به میدان آورده و از پهپادهای نظامی برای شناسایی کانونهای تکثیر پشههای ناقل این بیماری استفاده میکند؛ اقدامی کمسابقه که نشاندهنده ابعاد نگرانکننده شیوع دنگی در این کشور جنوب آسیاست.
پهپادهای نیروی هوایی سریلانکا این روزها بر فراز مناطق مسکونی، مدارس، ساختمانهای نیمهکاره و سایر نقاط شهری پرواز میکنند تا با تصویربرداری از پشتبامها و محلهای دور از دسترس، آبهای راکدی را که به محل تخمگذاری پشههای ناقل دنگی تبدیل شدهاند، شناسایی کنند. همزمان، نیروهای پلیس و ماموران بهداشت نیز بهصورت میدانی خانهها و ساختمانها را بازرسی میکنند و پس از شناسایی این نقاط، عملیات پاکسازی آغاز میشود.
آگهی
آگهی
این اقدامات پس از آن شدت گرفت که تب دنگی از ابتدای سال جاری تاکنون جان ۵۶ نفر را در سریلانکا گرفته و بیش از ۷۷ هزار نفر را مبتلا کرده است؛ بهگونهای که بیش از یکچهارم این موارد تنها در ماه ژوئیه ثبت شده است.
مقامهای بهداشتی سریلانکا، طوفان شدیدی را که دسامبر گذشته این کشور را درنوردید، عامل اصلی تشدید بحران میدانند. این طوفان با برجا گذاشتن حجم زیادی از زباله، ظروف رهاشده و نقاط تجمع آب، شرایط ایدهآلی برای تکثیر پشههای ناقل بیماری فراهم کرد و اکنون ارتش مامور شده است با کمک فناوری پهپادی، این کانونها را از آسمان شناسایی کند.
در کنار عملیات هوایی، دولت کارزار گستردهای برای حذف محلهای رشد پشهها آغاز کرده است. تنها در ماه جاری نزدیک به ۱۱ هزار کانون تکثیر پشه پاکسازی شده و بیش از چهار هزار ملک نیز به دلیل ایجاد یا نگهداری این محلها جریمه شدهاند.
بیشترین موارد ابتلا در مناطق شهری، بهویژه پایتخت، کلمبو، گزارش شده است؛ جایی که بیمارستانها با افزایش تعداد تختهای بستری و تمدید ساعت کاری کادر درمان تلاش میکنند از فشار فزاینده بیماران بکاهند. مسئولان واحد ملی کنترل دنگی میگویند کارکنان نظام سلامت به مرز توان خود رسیدهاند و حدود ۷۵ درصد بیماران به یکی از سویههای تهاجمیتر ویروس مبتلا هستند. به همین دلیل، از افرادی که علائم خفیف دارند خواسته شده است تا حد امکان در خانه استراحت کنند تا ظرفیت بیمارستانها برای بیماران بدحال حفظ شود.
تب دنگی یک بیماری ویروسی است که از طریق نیش پشههای آئدس به انسان منتقل میشود. این پشهها در آبهای راکد، از جمله زیرگلدانیها، سطلهای بلااستفاده، ظروف رهاشده و هر محل کوچکی که آب در آن جمع شود، تخمگذاری میکنند. بیشتر مبتلایان دچار تب شدید، سردرد، درد عضلات و مفاصل، تهوع و بثورات پوستی میشوند و معمولا طی یک تا دو هفته بهبود مییابند، اما در موارد شدید بیماری میتواند به خونریزی داخلی، شوک و حتی مرگ منجر شود.
یکی از نگرانیهای اصلی پزشکان این است که ویروس دنگی چهار سویه متفاوت دارد و ابتلا به یکی از آنها تنها در برابر همان سویه ایمنی ایجاد میکند. بنابراین اگر فردی بار دیگر به سویه دیگری آلوده شود، احتمال بروز نوع شدید و مرگبار بیماری بهمراتب بیشتر خواهد بود. از سوی دیگر، هنوز واکسن فراگیری که بتواند در برابر هر چهار سویه ویروس محافظت ایجاد کند، در دسترس نیست و درمان نیز عمدتا بر کنترل علائم و مراقبتهای حمایتی استوار است.
بحران دنگی تنها به سریلانکا محدود نیست. با افزایش دمای زمین و تغییرات اقلیمی، پشههای ناقل این بیماری به تدریج از مناطق سنتی گرمسیری فراتر رفته و اکنون در بخشهایی از اروپا و حوزه مدیترانه نیز مشاهده میشوند. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که شمار موارد گزارششده دنگی در جهان از حدود ۵۰۰ هزار مورد در سال ۲۰۰۰ به ۱۴.۴ میلیون مورد در سال ۲۰۲۴ رسیده و این بیماری اکنون یکی از ۱۰ تهدید اصلی سلامت عمومی در جهان به شمار میرود. برآوردها نشان میدهد نزدیک به نیمی از جمعیت جهان در معرض خطر ابتلا به دنگی قرار دارند.
کارشناسان تاکید میکنند که سادهترین و مؤثرترین راه برای شکستن زنجیره انتقال بیماری، از بین بردن آبهای راکد و محلهای تکثیر پشههاست. با این حال، برخی کشورها علاوه بر این اقدامات، از روشهای نوینی مانند استفاده از باکتری طبیعی ولباخیا نیز بهره میبرند؛ باکتریای که توانایی پشهها را در انتقال ویروس دنگی کاهش میدهد، بدون آنکه خود حشرات را از بین ببرد.