تلیسون اورلن، نویسنده کبکی اهل هیتی که در فهرست اولیه چند جایزه مهم ادبی بوده، اتهام‌های حساب «Balance ton Claude» را رد کرد و در بیانیه‌ای گفت از زمان ورودش به فرانسه هدف حملات نژادپرستانه بوده است.
آیا یک ابزار تشخیص هوش مصنوعی می‌تواند موفقیت یک کتاب پرفروش را که در رقابت برای بزرگ‌ترین جوایز است، متزلزل کند؟ در فرانسه، رمان «این بود یا مردن» نوشته تلیسون اورلیان که به‌عنوان یکی از کشف‌های مهم فصل تازه ادبی معرفی شده و تاکنون بیش از ۳۵ هزار نسخه از آن فروش رفته، اکنون متهم شده‌است که توسط یک هوش مصنوعی نوشته شده‌است.
آگهی
آگهی
در آغاز این جنجال، پیامی بود که روز دوشنبه ۲۱ سپتامبر توسط حساب ناشناسی به نام «بالانس تون کلود» در شبکه اجتماعی X منتشر شد (منبع به زبان فرانسوی). این حساب ناشناس می‌نویسد: «به گفته پانگرام، این رمان تقریبا به‌طور کامل توسط یک هوش مصنوعی نوشته شده‌است» و تاکید می‌کند که چندین بخش از «دست‌نوشته» را آزمایش کرده و «تقریبا همیشه همان نتیجه را به‌دست آورده است: ۱۰۰ درصد هوش مصنوعی».
به گفته گردانندگان این حساب، ابزار آمریکایی پانگرام «به مراتب قابل اعتمادترین تشخیص‌دهنده هوش مصنوعی»«نرخ خطای مثبت آن ۰,۰۰۴۱ درصد»
این اتهام برای نویسنده ۳۸ ساله اهل کبک با اصالت هائیتی حساسیت ویژه‌ای دارد؛ رمانی که در حال ترجمه به بیش از ۲۰ زبان است و در فهرست نخستین انتخاب‌های جوایز گنکور، گنکور دانش‌آموزان، فمینا، مدیسی و رنودو قرار گرفته است.
این اثر داستان سفر یونس، معلم جوان تاریخ و جغرافیای هائیتی، را در سراسر قاره آمریکا روایت می‌کند؛ کسی که به‌دلیل خشونت و ناامنی ناچار به ترک کشورش می‌شود. پیش از این اولین رمان، که زمستان گذشته در کبک منتشر شد و حقوق انتشار آن برای اروپا‌ی فرانسوی‌زبان توسط گراسه خریداری شده، تلیسون اورلیان عمدتا شعر منتشر کرده بود.
از «شایعه» تا «حملات نژادپرستانه»؟
ناشر گراسه ابتدا اعلام کرد که به این «شایعات» توجهی نمی‌کند. این ناشر صبح سه‌شنبه در گفت‌وگو با بی‌اف‌ام‌تی‌وی (منبع به زبان فرانسوی) می‌گوید: «ماجرا در حد فیک‌نیوز است (...) این ابزارهایی که قرار است هوش مصنوعی را تشخیص دهند، خودشان هوش مصنوعی هستند و حتی خیال‌پردازی می‌کنند که انجیل هم به‌صورت مصنوعی نوشته شده‌است».
این ناشر با جلدهای زرد همچنین تاکید کرده‌است که ده‌ها رمان نوشته‌شده با هوش مصنوعی از طریق آمازون عرضه می‌شوند، اما به گفته او «هیچ‌کدام موفقیتی ندارند»«هیچ‌کدام ویژگی منحصربه‌فردی ندارند»«تلیسون دقیقا نقطه مقابل این‌هاست».
سه‌شنبه عصر، گسترش ماجرا باعث شد گراسه برای چندین رسانه از جمله یورونیوز بیانیه‌ای بفرستد و به نویسنده فرصت توضیح بدهد. تلیسون اورلیان در این متن توضیح می‌دهد که «تکرارهایی»«سنت ادبی هائیتی و کارائیب»
او اضافه می‌کند: «می‌توان درباره سبک من بحث کرد، اما تبدیل این شگردها به سند هوش مصنوعی هیچ ربطی به نقد ادبی ندارد».
این نویسنده از خوانندگانی که به کتاب او «در زندگی خود جا می‌دهند»«در جهانی که بعضی‌ها می‌خواهند همیشه قبل از شنیدن آنچه می‌گوییم، بررسی کنند از کجا آمده‌ایم، این استقبال برایم عمیقا تاثیرگذار است».
در همین بیانیه، تیم‌های گراسه اعلام می‌کنند که «اعتماد مطلق»«در برابر هر ماشین یا تلاشی برای اندازه‌گیری، استانداردسازی یا خاموش کردن نوشتارهایی که برای همیشه آزادند».
تلیسون اورلیان که یورونیوز با او تماس گرفته است، نخواسته به درخواست‌های ما پاسخ دهد. او اما در گفت‌وگو با لیبراسیون (منبع به زبان فرانسوی) گفته‌است که از زمان ورودش به فرانسه هدف «حملات نژادپرستانه متعدد»
هوش مصنوعی در برابر زبانی «کریولیزه»
پیش از آنکه رسانه‌های بزرگ وارد ماجرا شوند، این بحث در شبکه اجتماعی X اوج گرفت. پس از نخستین پست «بالانس تون کلود»، بسیاری از کاربران، حتی به زبان انگلیسی، اتهام‌های این حساب ناشناس را به‌عنوان واقعیت بازنشر کردند؛ شماری از آن‌ها تا آنجا پیش رفتند که به تمسخر (منبع به زبان فرانسوی) محافل نقد ادبی پرداختند که به‌زعم آن‌ها «فریب خورده و سبکی را ستوده‌اند که نه‌تنها با هوش مصنوعی نوشته شده، بلکه اساسا متوسط و تکراری است».
کاربران دیگری هم متن بیانیه واکنش تلیسون اورلیان را در پانگرام قرار دادند و ادعا کردند (منبع به زبان فرانسوی) که این متن نیز «۱۰۰ درصد هوش مصنوعی»
این اتهام‌ها واکنش‌های شکاکانه‌ای هم برانگیخته است.
ژروم کولومبن، روزنامه‌نگار، در X می‌نویسد: «نمی‌فهمم استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن کتاب در سال ۲۰۲۶ چه مشکلی می‌تواند داشته باشد. بیشتر، استفاده نکردن از آن احمقانه است». او در همان پست تاکید می‌کند: «نویسندگان پشت‌پرده (گوست‌رایترها) همیشه وجود داشته‌اند. چیزی که در نهایت مهم است، مسئولیت نویسنده است».
در سوی دیگر، فرانسوا نگرونی (منبع به زبان فرانسوی)، نویسنده‌ای که آشکارا از هوش مصنوعی برای نوشتن کتاب‌های مربوط به هوانوردی استفاده می‌کند، توضیح می‌دهد که تشخیص‌دهنده‌های هوش مصنوعی یک متن را با «شناسایی منظم‌های آماری: توزیع واژه‌ها، ساختار نحوی، ریتم جمله‌ها، پیش‌بینی‌پذیری واژگان» تحلیل می‌کنند. او سپس می‌نویسد که تلیسون اورلیان «در قالب‌های»«جا نمی‌گیرد».
او می‌گوید: «او به فرانسه‌ای می‌نویسد که نقد ادبی به‌طور یکدست آن را “کریولیزه”، آمیخته با کریول هائیتی، اسپانیایی و پرتغالی، و آکنده از شفاهیت، گزین‌گویه‌ها و ریتم‌هایی که از جاهای دیگر می‌آیند، توصیف کرده است»«نمی‌داند»«تماما یا تا حدی با کمک یک هوش مصنوعی نوشته شده است یا نه».
کریستف بوتری (منبع به زبان فرانسوی) در پاسخ به او می‌گوید که «ممکن»«پژوهش‌هایی که سوگیری نسبت به گویندگان غیر بومی را نشان می‌دهند، مربوط به تشخیص‌دهنده‌ها و نسخه‌های دیگر و عمدتا زبان انگلیسی هستند؛ این داده‌ها اجازه نمی‌دهند نتیجه بگیریم که پانگرام ۴ در اینجا فرانسه هائیتی را با متن تولیدشده اشتباه گرفته است».
باید یادآور شد که در شبکه‌های اجتماعی، پیش‌تر هم شماری از خوانندگان احتمال استفاده از هوش مصنوعی را مطرح کرده بودند. از جمله کاربری به نام آلفالیر در سایت بابلیو (منبع به زبان فرانسوی). این کاربر روز ۱۲ سپتامبر می‌نویسد: «افسوس که کل کتاب با… هوش مصنوعی نوشته شده. این کار ظاهرا زیباست، اما درون‌تهی است». او در ادامه می‌نویسد: «راوی نوعی سایه است که از مرحله‌ای به مرحله دیگر و از مرزی به مرز دیگر می‌گذرد، بی‌آنکه چیزی دقیق یا عمیق ارائه کند»«ناهمخوانی‌های بزرگ»
در فیس‌بوک (منبع به زبان فرانسوی)، نویسنده فابریس کولن از «تیک‌های سبکی دست‌کم بازدارنده»</em، «گزین‌گویه‌های پایان فصل»«استعاره‌های دلپذیر اما به‌غایت مشکوک»«تیک‌های نوشتاری‌ای است که به متن لطمه می‌زنند»
«بالانس تون کلود» خواستار آرام شدن فضا می‌شود
سه‌شنبه، حساب تا آن زمان کم‌طرفدار «بالانس تون کلود» به‌طور استثنایی دیده شد و اکنون بیش از ۶۶۰۰ دنبال‌کننده دارد.
دیرهنگام در همان شب، به‌گزارش رادیو فرانسه، پنج نفری که گفته می‌شود پشت این نام پنهان شده‌اند، آخرین پیامی منتشر کردند و خواستار شدند که «در حملات علیه تلیسون اورلیان کمی آرامش رعایت شود»«احتمالی غیر صفر (...) وجود دارد که او با حسن نیت عمل کرده باشد».
این جمع سپس تلاش کرد روش خود را توضیح دهد و اعلام کرد این کتاب را «گزارش کرده‌اند»«موفقیت»«شایستگی»
به‌گفته آن‌ها، «روشنفکران پاریسی هنوز به‌احتمال زیاد توانایی‌های هوش مصنوعی را دست‌کم می‌گیرند»«به‌ندرت از مدل‌های زبانی بزرگ»«ال‌ال‌ام‌ها»«عبارت‌های قالبی»
«واگذاری اختراع به ماشین چه سودی برای خالق دارد؟»
گیولرم پرتویس، کتابفروش مستقل اهل لیون، می‌گوید این جنجال را از دور دنبال می‌کند و جانب هیچ‌یک را نمی‌گیرد.
مدیر کتابفروشی «لوئل کاکودیلات» در گفت‌وگو با یورونیوز می‌گوید: «بدیهی است احتمالا نوشتن یک کتاب با درخواست از یک هوش مصنوعی مولد را فاجعه‌بار می‌دانم»«در نقطه مقابل تصور من از آفرینش ادبی است که کاری یگانه و نوآورانه بر روی زبان و فرم است».
او با اشاره به این‌که به‌نظرش ماشین «با اتکا به داده‌های متوسط موجود، الگوهای کلی می‌سازد»</em، می‌پرسد: «هوش مصنوعی در چه چیزی می‌تواند به اختراع کمک کند؟ و واگذاری اختراع به ماشین چه سودی برای خالق دارد؟»
این کتابفروش با وجود این، سخنانش را تعدیل می‌کند و از نویسندگانی یاد می‌کند که «برای آماده‌سازی مستندات و تسریع تحقیقات پیش از نوشتن، زمانی که باید به داده‌های پیچیده دسترسی پیدا کنند، از هوش مصنوعی کمک می‌گیرند».
او می‌گوید: «این از نظر من تنها کاربرد واقعی هوش مصنوعی است (...) توانایی‌اش برای بیرون کشیدن نتایجی تقریبا فوری از میان میلیون‌ها داده‌ای که بررسی آن‌ها برای ما سال‌ها طول می‌کشد».
اکنون پرسش این است که آیا ماجرای «بالانس تون کلود» روند نامزدی رمان «این بود یا مردن» برای جوایز بزرگ ادبی را متوقف خواهد کرد یا برعکس، خوانندگانی را که هنوز آن را نخوانده‌اند ترغیب می‌کند تا خودشان قضاوت کنند؟
پیامدهای این بحث بر اعتبار رمان احتمالا به‌سرعت قابل اندازه‌گیری خواهد بود. جوایز گنکور و رنودو روز سه‌شنبه ۳ نوامبر، یک روز پس از اعلام جایزه مدیسی، معرفی خواهند شد. چهارشنبه ۴ نوامبر نوبت هیات داوران جایزه فمینا است که برنده خود را اعلام کند. در نهایت، رنودوی دانش‌آموزان و گنکور دانش‌آموزان به‌ترتیب روزهای سه‌شنبه ۱۷ و پنج‌شنبه ۲۶ نوامبر اهدا خواهند شد.