سالهاست که در دالان باشگاههای ورزشی و آزمایشگاههای تغذیه، شایعهای اسرارآمیز دهانبهدهان میچرخد؛ اینکه یک ترکیب کاملا طبیعی و در دسترس میتواند رکوردها را جابهجا کند.
با این حال شواهد علمی درباره تاثیرگذاری این معجون تا پیش از این دستکم ضدونقیض بود؛ برخی مطالعات از معجزه بیچونوچرای آن میگفتند و برخی دیگر آن را فراتر از یک نوشیدنی معمولی یا نوعی تلقین روانی نمیدانستند.
آگهی
آگهی
در واقع اینکه مصرف آب چغندر یا همان آب لبو میتواند باعث شود ورزشکاران رکوردها را جابهجا کنند، شایعهای قوی ولی اثباتنشده بود.
اکنون، یک کلانپژوهش جدید که نتایج ۳۳ مطالعه مستقل را در سال ۲۰۲۶ ترکیب کرده، پرده از این معمای دیرینه برداشته و قویترین سند علمی را برای اثبات کارایی این فرمول پنهان ارائه داده است.
این بازنگری علمی گسترده، دادههای بیش از ۵۰۰ ورزشکار حرفهای و آماتور را زیر ذرهبین قرار داده است. نتایج قطعی است: مصرف آب لبو پیش از تمرین، تغییری ملموس و قابل اندازهگیری در توانایی بدن برای تحمل تمرینات شدید ایجاد میکند.
اما راز این معجون ارگانیک در چیست و چگونه کار میکند؟
رمز موفقیت این مایع سرخرنگ در ترکیبی طبیعی به نام «نیترات رژیمی» نهفته است. ریشه چغندر و سبزیجات برگسبز سرشار از این ماده هستند.
وقتی این غذاها را مصرف میکنید، بدن شما در یک زنجیره بیولوژیک، نیترات را به مولکولی حیاتی به نام اکسید نیتریک تبدیل میکند.
این مولکول که در پزشکی برای درمان نارساییهای شدید تنفسی کاربرد دارد، در بدن ورزشکاران نقشی شاهکار ایفا میکند. وقتی رگهای خونی در معرض اکسید نیتریک قرار میگیرند، شل و گشاد میشوند.
با عریضتر شدن این شاهراهها، جریان خون بیشتری به ماهیچههای در حال فعالیت میرسد و اکسیژن و مواد مغذی با سرعت و حجم بالاتری تزریق میشوند.
افزون بر این، دانشمندان دریافتهاند که این ماده کارایی «میتوکندریها» (موتورخانههای سلولی) را بهینهسازی میکند؛ یعنی عضلات میتوانند با مصرف اکسیژن کمتر، همان میزان انرژی همیشگی را تولید کنند.
زمانبندی مرگبار؛ فرمول طلایی دو ساعت قبل از مسابقه
بر اساس اسناد این پژوهش، بیشترین میزان اثربخشی زمانی رخ میدهد که ورزشکاران فرمول دقیقی را رعایت کنند. اما این استراتژی چطور کار میکند؟
مصرف ۷۰ تا ۱۴۰ میلیلیتر آب لبوی غلیظشده یا ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیلیتر آب لبوی استاندارد. رسیدن به این حجم از نیترات از طریق خوردن خود سبزیجات، نیازمند مصرف حجم عظیمی از چغندر پخته است که عملا ممکن نیست.
محققان میگویند پنجره طلایی و بهترین زمان مصرف، دقیقا حدود دو تا دو و نیم ساعت پیش از شروع تمرین یا مسابقه است.
این زمان به دستگاه گوارش فرصت کافی میدهد تا مایع را پردازش کرده و نیترات را به اکسید نیتریک تبدیل کند.
جالب اینجاست که مصرف این نوشیدنی در فاصله ۳ ساعت قبل از مسابقه، ثبات و کارایی لازم را برای حفظ قدرت عضلانی نشان نداده است.
دادهها همچنین فاش کردهاند که این معجزه روی ورزشکاران آماتور و معمولی بسیار بیشتر از نخبههای المپیکی جواب میدهد؛ چرا که بدن ورزشکاران حرفهای پیش از این تا بالاترین حد ممکن بهینهسازی شده و فضای کمی برای جهشهای ناگهانی دارد.
این بررسی نشان داد که آب لبو هم در استارتهای انفجاری و کوتاهمدت (مانند دو سرعت و فوتبال) و هم در ورزشهای استقامتی (مانند دو ماراتن) قدرت خروجی عضلات را افزایش داده و آستانه خستگی را به تاخیر میاندازد؛ تفاوتی ناچیز که در دقایق پایانی یک مسابقه سرنوشتساز، مرز بین برد و باخت را تعیین میکند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
از پیست مسابقه تا تخت بیمارستان؛ امیدی برای بیماران ریوی
اما جذابترین بخش این معمای بیولوژیک در سال ۲۰۲۶، خروج آن از دنیای ورزش و ورود به تالارهای پزشکی است.
یک بررسی علمی جدید روی بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه، عارضهای که تنفس را به شدت محدود و حرکت عادی را طاقتفرسا میکند، نشان داد که آب لبو بنبستهای حرکتی این بیماران را میشکند.
آب لبو موفق شد فشار خون این بیماران را کاهش دهد و هزینه اکسیژن مصرفی برای فعالیتهای بدنی را پایین بیاورد. در نتیجه، بیمارانی که این معجون را مصرف کردند، توانستند مسافتهای طولانیتری را پیادهروی کنند و در تستهای ظرفیت جسمانی، بسیار بیشتر از قبل دوام بیاورند.
بهبود نحوه انتقال و مصرف اکسیژن در بدن، فقط برای برنده شدن در مسابقات نیست؛ برای افرادی که با محدودیتهای جسمی روزمره دستوپنجه نرم میکنند، این اکسیر سرخ به معنای بازپسگیری توانایی حرکتی و بهبود کیفیت زندگی است.