همزمان با آغاز رایزنیهای تازه در دوحه پس از امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه، مقامهای آمریکایی و قطری از دیدار فرستادگان واشنگتن با میانجیگران قطر خبر دادهاند. با این حال، تهران و دوحه تاکید کردند که فعلا هیچ مذاکره مستقیمی در کار نیست.
فرستادگان ایالات متحده روز سهشنبه ۳۰ ژوئن (۹ تیر ۱۴۰۵) در دوحه با میانجیگران قطری دیدار کردند تا درباره مذاکرات با ایران گفتوگو کنند. این خبر را مقامهای قطر پس از آن اعلام کردند که تهران و واشنگتن در ماه جاری بر سر یک تفاهمنامه برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه به توافق رسیدند.
آگهی
آگهی
با این حال، ایران اعلام کرد که هیاتی را اواخر این هفته به دوحه اعزام خواهد کرد، اما ادعای دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، مبنی بر برگزاری مذاکرات مستقیم را رد کرد.
قطر نیز اعلام کرد که هیچ نشست سطح بالا یا مذاکره مستقیمی میان دو دشمن دیرینه در دوحه برنامهریزی نشده است.
چه کسانی با یکدیگر دیدار میکنند؟
ترامپ روز دوشنبه در شبکه اجتماعی خود نوشت که ایران درخواست برگزاری دور تازهای از مذاکرات در قطر را برای روز بعد ارائه کرده است.
او نوشت: «این مذاکرات فردا در دوحه برگزار خواهد شد.»
پس از انتشار این پیام، سخنگوی او در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز اعلام کرد که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ، «برای شرکت در نشستهای سطح بالا در این هفته راهی دوحه خواهند شد.»
در مقابل، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، روز سهشنبه تائید کرد که ویتکاف و کوشنر در دوحه حضور دارند، اما گفت: «آنها برای مذاکره با ایرانیها به اینجا نیامدهاند.»
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
او افزود: «آنها برای دیدار با میانجیگران و مقامهای قطری در دوحه حضور دارند و گفتوگوها درباره همه مسائل منطقهای خواهد بود؛ از جمله، البته، مذاکرات با ایران و همچنین موضوع لبنان.»
از سوی دیگر، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه اعلام کرد که هیاتی از کارشناسان اواخر این هفته برای گفتوگو درباره تفاهمنامه به دوحه و نه برای مذاکره مستقیم با آمریکا سفر خواهد کرد.
او گفت: «ما هنوز وارد مرحله مذاکره درباره یک توافق نهایی نشدهایم.»
بقایی همچنین تاکید کرد: «ما اساسا برنامهای برای دیدار با طرفهای آمریکایی در هیچ سطحی در این چند روز آینده نداشتیم که بخواهیم از آن منصرف شویم.»
چه موضوعاتی روی میز مذاکرات قرار دارد؟
یکی از مهمترین موضوعاتی که باید در چارچوب این تفاهمنامه حلوفصل شود، مساله کنترل ایران بر تنگه راهبردی هرمز است؛ توافقی که بازگشایی این آبراه را نیز پیشبینی کرده است.
رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز پس از آنکه روز شنبه یک شناور هنگام عبور از این مسیر هدف حمله قرار گرفت، در پایان هفته گذشته کاهش یافت.
یک مقام آمریکایی گفت مذاکرات قرار است «در همه حوزههای مربوط به تفاهمنامه» ادامه یابد.
ایران همچنین بهتازگی با عمان درباره آنچه «مدیریت آینده کشتیهای عبوری از تنگه هرمز» خوانده، گفتوگو کرده است.
یکی دیگر از موضوعات مهم برای تهران، آزادسازی داراییهای مسدودشده این کشور در نتیجه تحریمهای شدید آمریکا است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، روز دوشنبه اعلام کرد که اقدامات لازم برای آزادسازی این داراییها «در حال انجام است.» او گفت از مجموع ۱۲ میلیارد دلار دارایی مسدودشده ایران، قرار است ۶ میلیارد دلار آزاد و به کشور بازگردانده شود.
بقایی نیز روز سهشنبه اعلام کرد که احتمالا فردا گفتوگوهایی با طرف قطری درباره بند مربوط به آزادسازی داراییهای محدودشده ایران برگزار خواهد شد و همچنین مقدمات لازم برای گفتگو در مورد بند ۱۱ نیز تمهید شده است.
کاهش تنشها
از زمان امضای توافق میان ایران و آمریکا، دو طرف بهصورت پراکنده در منطقه خلیج فارس به تبادل آتش پرداختهاند.
اجرای ادعای ایران درباره اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز، بارها موجب تشدید تنشها شده است. آخرین مورد بامداد یکشنبه ۷ تیر رخ داد؛ زمانی که فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرد در واکنش به «ادامه تجاوزهای ایران علیه کشتیرانی تجاری»، ۱۰ هدف نظامی ایران را هدف حمله قرار داده است.
ایران نیز اعلام کرد که در پاسخ، پایگاههای نظامی آمریکا در کویت و بحرین را هدف حمله قرار داده است؛ اقدامی که هر دو کشور آن را محکوم کردند.
با این حال، به نظر میرسد این تبادل حملات در روزهای منتهی به نشستهای دوحه کاهش یافته است. در جبهه لبنان نیز، درگیریها میان اسرائیل و حزبالله در روزهای اخیر نسبتا فروکش کرده است.
تهران تاکید کرده که هرگونه توافق باید شامل پایان درگیری موازی در لبنان و همچنین خروج نیروهای اسرائیلی از بخشهایی از جنوب لبنان باشد که همچنان در اشغال آنها قرار دارد.
فروکش کردن نسبی درگیریها در لبنان نیز از چند روز پس از اعلام توافق ایران و آمریکا آغاز شده است.