وزارت امور خارجه قطر روز سهشنبه اعلام کرد فرستادگان دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، برای گفتگو با میانجیگران درباره «تمامی مسائل منطقهای» وارد دوحه شدهاند. این در حالی است که تهران با تأیید اعزام هیئت خود به قطر در هفته جاری، توافق برای دیدار با همتایان آمریکایی خود را «در هر سطحی» رد کرد.
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، و جرد کوشنر، مشاور ارشد و داماد دونالد ترامپ، روز سهشنبه وارد دوحه شدند تا با میانجیهای قطری دیدار کنند
آگهی
آگهی
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، با اعلام این خبر گفت: «استیو ویتکاف و جرد کوشنر برای دیدار با میانجیها و مقامهای قطری در دوحه حضور دارند.»
او افزود: «این گفتوگوها همه موضوعات منطقه را در بر میگیرد؛ از جمله، مذاکرات با ایران و همچنین لبنان.» با این حال تاکید کرد که ویتکاف و کوشنر «برای مذاکره با هیئت ایرانی به دوحه نیامدهاند.»
این در حالی است که ایران نیز روز دوشنبه اعلام کرد هیئتهایی را در طول هفته جاری به قطر اعزام خواهد کرد، اما همزمان تاکید کرد که پس از درگیریهای اخیر در خلیج فارس، با برگزاری هیچگونه مذاکرهای با آمریکا «در هیچ سطحی» موافقت نکرده است.
به گفته مقامهای ایرانی، هیئتهای فنی تهران در دوحه صرفا با مقامهای قطری درباره جزئیات تفاهمنامه اولیه ایران و آمریکا رایزنی خواهند کرد. آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران و رفع تحریمهای صادرات نفت، از مهمترین محورهای این گفتوگوها اعلام شده است.
انتقاد مخالفان از منتقدان توافق
همزمان با آغاز اجرای تفاهمنامه، مخالفتها در داخل ایران نیز ادامه دارد. مسعود پزشکیان روز سهشنبه در دیدار با اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، منتقدان توافق را متهم کرد که همسو با «عملیات روانی رسانههای معاند» حرکت میکنند و تلاش دارند دستاورد مذاکرات را زیر سؤال ببرند.
رئیسجمهور ایران با تاکید بر اینکه روند مذاکرات از ابتدا تا پایان با اطلاع و هماهنگی رهبر جمهوری اسلامی پیش رفته، گفت متن نهایی توافق پس از بررسیهای کارشناسی و امنیتی در نهادهای مسئول، در شورای عالی امنیت ملی نیز با حمایت قاطع اعضا روبهرو شده است.
اظهارات آقای پزشکیان در شرایطی مطرح میشود که در روزهای اخیر برخی جریانهای اصولگرا و حامی حکومت مدعی شدهاند تصویب تفاهمنامه از سوی دولت، محمدباقر قالیباف، رئیس هیئت مذاکرهکننده، و حتی شماری از فرماندهان ارشد سپاه، بدون موافقت مجتبی خامنهای انجام شده است.
در تازهترین نمونه از این مخالفتها نیز نزدیک به سهچهارم اعضای مجلس خبرگان با انتشار بیانیهای، بازگشایی تنگه هرمز را «خلاف تعهدات مسئولان» و «یک خطای راهبردی» توصیف کردند؛ موضعی که ساعاتی بعد با واکنش منفی دبیرخانه مجلس خبرگان روبهرو شد.
این در حالی است که هشت نفر از ۱۲ روحانی حاضر در دیدار روز سهشنبه مسعود پزشکیان با جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، خود از اعضای مجلس خبرگان رهبری هستند.
اظهارات ضد و نقیض ترامپ
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر گفته بود جمهوری اسلامی خواستار برگزاری نشستی با مقامهای آمریکایی شده و قرار است این دیدار روز سهشنبه در دوحه برگزار شود. او بعدتر لحن خود را تعدیل کرد و گفت: «این نشست شاید مهم باشد و شاید هم نباشد؛ باید ببینیم چه اتفاقی میافتد.»
در روزهای اخیر تنشها در تنگه هرمز، که پیش از آغاز جنگ حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکرد، دوباره شدت گرفته بود. ایران و آمریکا طی چهار روز حملات متقابلی انجام دادند، اما از روز دوشنبه به نظر میرسد دو طرف حملات خود را متوقف کردهاند.
استیو ویتکاف، سرمایهگذار حوزه املاک، از زمان آغاز دومین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، مسئولیت هدایت مذاکرات خاورمیانه را بر عهده داشته و نقش محوری در گفتوگوهای آتشبس غزه و همچنین دستیابی به تفاهمنامه اولیه میان ایران و آمریکا در ۱۷ ژوئن ایفا کرده است.
جرد کوشنر نیز به عنوان مشاور ارشد ترامپ در پروندههای منطقهای فعالیت میکند و این نقش را در ادامه مسئولیت خود در پیشبرد توافقهای ابراهیم در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ بر عهده گرفته است.
در صورت برگزاری هرگونه گفتوگو میان ایران و آمریکا در قطر، انتظار میرود این مذاکرات در سطح کارشناسی و فنی باشد. با این حال هنوز مشخص نیست آیا دو طرف در روز سهشنبه یا روزهای آینده ناچار به برگزاری نشست مشترک خواهند شد یا خیر، و همچنین معلوم نیست مذاکرات به صورت مستقیم انجام خواهد شد یا از طریق میانجیهای قطری و پاکستانی.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
فوریت این رایزنیها تا حد زیادی به وضعیت تنگه هرمز مربوط میشود. ایران همچنان بر این موضع پافشاری میکند که از این پس مدیریت این آبراه را بر اساس برداشت خود از تفاهمنامه با آمریکا اعمال خواهد کرد؛ موضعی که همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف میان تهران و واشینگتن به شمار میرود.