با وجود عقب نشینی از بعضی تعهدها، کنفرانس اقلیمی سازمان ملل نشانه هایی از امید برای نشست کوپ۳۱ نمایان کرد.
کنفرانس تغییرات اقلیمی بن (SB64) امروز (۱۸ ژوئن) به کار خود پایان داد و زمینه را برای برگزاری کوپ۳۱ در نوامبر در ترکیه فراهم کرد.
آگهی
آگهی
این نشستها فضای حیاتیای در اختیار دولتهای عضو کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات اقلیمی قرار میدهد تا گردهم بیایند و درباره اقدام اقلیمی تصمیمهای سیاسی بگیرند، هدفگذاری کنند، پیشنویس توافقها را تدوین کنند و پیشرفت به سوی تعهدات موجود را ارزیابی کنند.
سایمون استیل، دبیر اجرایی تغییرات اقلیمی سازمان ملل، در نشست پایانی روز پنجشنبه گفت: «شکافهای قابل توجهی همچنان باقی است و کار بسیار زیادی برای دوره بین نشستها پیش رویمان مانده است... اما ما شاهد جدیت در پرداختن به مسائل کلیدی و اراده برای یافتن راهحلها بودهایم.»
آیا هدفگذاری جهانی برقیسازی میتواند به کنارگذاشتن سوختهای فسیلی کمک کند؟
کوپ۳۰ سال گذشته در برزیل هنگامی که با متنی نهایی به پایان رسید که از ارائه هرگونه نقشهراه برای کنارگذاشتن تدریجی سوختهای فسیلی خودداری میکرد، با انتقادهایی روبهرو شد.
با این حال، در حاشیه گفتوگوهای رسمی بن یک ایده تازه مطرح شد که میتواند مکمل کارهای در دست انجام برای تدوین نقشهراههای ملی گذار از سوختهای فسیلی باشد. ترکیه، که همراه با استرالیا میزبان مشترک کوپ۳۱ خواهد بود، پیشنهاد کرد برای دستیابی به یک هدف جهانی برقیسازی تلاش شود. بر اساس این پیشنهاد سهم برقی که نیاز نهایی انرژی را تامین میکند، از کمی بیش از ۲۰ درصد کنونی به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ افزایش یابد.
اوزلم قاطیسوز، هماهنگکننده سیاستهای ترکیه در شبکه اقدام برای اقلیم اروپا (CAN Europe)، با استقبال محتاطانه از این ایده گفت که این هدف باید بر پایه انرژیهای تجدیدپذیر و دستاوردهای بهرهوری استوار باشد، «نه بر پایه طولانیتر کردن عمر مصرف سوختهای فسیلی از طریق زیرساختهای جدید یا راهحلهای فریبنده».
استیل تایید کرد که ریاست کوپ۳۱ از این گفتوگوها برای اعلام اهداف جدید «برای برقیسازی، تابآوری و بهرهوری شهرها و همچنین پسماند» در چارچوب دستور کار گستردهتر اقدام خود استفاده کردهاست؛ دستورکاری که او آن را موازی با مذاکرات رسمی و به همان اندازه حیاتی توصیف کرد.
در شرایطی که این گفتوگوها در سایه بحران انرژی ناشی از جنگ ایران برگزار شد، انتظار میرود در نشست کوپ نه تنها به خطرهای اقلیمی سوختهای فسیلی، بلکه به پیامدهای اقتصادی و خطرهای مرتبط با امنیت ملی نیز پرداختهشود.
گذار عادلانه در کانون اجرای اقدام اقلیمی در مقیاس گسترده قرار دارد
نشانه امیدبخش دیگری نیز دیده شد؛ در حوزه موسوم به «گذار عادلانه» پیشرفت قابل توجهی به دست آمد.
هدف از آن این است که منافع فاصلهگرفتن از سوختهای فسیلی به شکل عادلانه تقسیم شود و هزینهها بیش از همه بر دوش کارگران، جوامع و کشورهایی نیفتد که کمترین توان را برای جذب این شوکها دارند.
مذاکرهکنندگان در زمینه اجراییکردن «سازوکار بلم-آنتالیا» (BAM) نیز پیشرفت داشتند؛ چارچوبی که برای کمک به کشورها در گنجاندن اصول گذار عادلانه در برنامههای ملی اقلیمیشان طراحی شدهاست و از آموزشهای مجدد نیروی کار و تنوعبخشی اقتصادی گرفته تا شیوه رساندن منابع مالی اقلیمی به سطح محلی را در بر میگیرد. انتظار میرود این سازوکار یکی از دستاوردهای اصلی کوپ۳۱ در نوامبر باشد.
جیمز تریندر، هماهنگکننده سیاست بینالمللی اقلیم در شبکه اقدام برای اقلیم اروپا، میگوید: «بن نشان داد که گذار عادلانه موضوعی حاشیهای نیست، بلکه در مرکز این پرسش قرار دارد که آیا اقدام اقلیمی میتواند با سرعت و مقیاس مورد نیاز و بدون آنکه کسی عقب بماند اجرا شود یا نه.»
او از اتحادیه اروپا میخواهد برای تضمین شکلگیری یک سازوکار قوی برای گذار عادلانه در کوپ۳۱ کمک کند و این سازوکار را نه صندوقی اقلیمی تازه، بلکه ابزاری برای اطمینان از آن توصیف میکند که منابع مالی موجود به نقاط درست برسد.
گفتوگوها درباره تامین مالی سازگاری با اقلیم متوقف شد
در همین حال، گفتوگوها در بن درباره اجرای توافق کوپ۳۰ برای سهبرابرکردن تامین مالی بینالمللی سازگاری با اقلیم عملا متوقف شد و خطر آن را افزایش داد که جدالهای سیاسی حلنشده به کوپ۳۱ کشیدهشود.
شبکه اقدام برای اقلیم اروپا میگوید غیبت ایالات متحده از اتاقهای مذاکره ظاهرا سایر کشورهای ثروتمند را جسور کردهاست تا تعهدات مالی خود را کاهش دهند.
اسون هارملینگ، رئیس بخش اقلیم در شبکه اقدام برای اقلیم اروپا، میگوید: «تامین مالی اقلیمی ژستی اختیاری از سر حسن نیت نیست، بلکه خودِ پایه و اساس همکاری جهانی در زمینه اقلیم است. کاهش بودجههای اقلیمی و توسعهای، همانطور که اکنون در برخی کشورهای عضو اتحادیه اروپا شاهد آن هستیم، دقیقا پیام غلطی میفرستد.»
استیل همچنین در برابر هرگونه عقبنشینی از تعهدات موجود موضع گرفت و به نمایندگان گفت: «همه طرفها باید با آسودگی و اطمینان تعهدات جهانی موجودمان را تکرار کنند، بدون آنکه تنها تعهداتی را که در لحظه از نظر تاکتیکی به کارشان میآید برگزینند.» او بهطور مشخص به تعهدها در زمینه زیان و خسارت، تامین مالی اقلیمی و سهبرابرکردن بودجه سازگاری اشاره کرد.
او همچنین به دولتها هشدار داد برای یافتن زمینه مشترک منتظر دور بعدی گفتوگوهای رسمی نمانند و گفت: «از شما میخواهم وزرایتان را هرچه زودتر، در هفتهها و ماههای پیش رو، وارد کار کنید، بهویژه در مورد دشوارترین مسائل.»