در طول یک دهه گذشته، پیشبینیهای جسورانهای درباره آینده روابط جنسی و تولیدمثل مطرح شده است. یکی از سادهترین آنها این است که انسانها همچنان تا سالیان سال به برقراری رابطه جنسی ادامه خواهند داد، اما با هدفی متفاوت: آنها دیگر برای بچهدار شدن لزوما نیازی به این کار نخواهند داشت.
این بدان معنا نیست که تولیدمثل منسوخ میشود، بلکه فناوری روشهای انجام آن را تغییر خواهد داد.
آگهی
آگهی
ما در آستانه دورانی هستیم که روشهای ایمنتر و آسانتری برای تولید انسان پدیدار میشوند؛ تحولی که میتواند به معنای پایان رابطه جنسی به سبک سنتی برای خلق فرزند باشد.
گامتزایی آزمایشگاهی: وقتی پوست تبدیل به نطفه میشود
تا حدود یک قرن پیش، انسانها همیشه جنین و نوزاد را به روشی قدیمی و تا حد زیادی تصادفی خلق میکردند. سپس لقاح مصنوعی و ۴۵ سال پیش، روش «آیویاف» وارد میدان شد. حالا اما دانشمندان میگویند تحول بزرگ بعدی که بازی را به کلی تغییر خواهد داد، «گامتزایی آزمایشگاهی» (In Vitro Gametogenesis) است.
در این روش، سلولهای پوست به «سلولهای بنیادی پرتوان القایی» تبدیل شده و سپس از آنها برای تولید تخمک و اسپرم استفاده میشود.
این تکنولوژی برای میلیونها زوج هیجانانگیز است، اما سوالات اخلاقی دشواری را نیز به همراه دارد.
سادهترین آنها این است که میتوان والدینی بسیار پیر یا کودک داشت. در واقع اگر بتوان از سلول پوست تخمک ساخت، یک فرد ۹۰ ساله یا حتی یک کودک ۵ ساله میتواند والد ژنتیکی باشد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
از سوی دیگر مفهومی به نام والدین فوتشده نیز ظاهر میشوند: سلولهای منجمد شده افرادی که سالها پیش مردهاند، میتواند برای تولید نطفه استفاده شود.
همزمان نوزادان تکوالد یا چندوالد هم میتوانند پدید بیایند. دانشمندان ژاپنی در سال ۲۰۲۳ موفق شدند از سلول پوست یک موش نر، تخمک بسازند. این یعنی در آینده شاید یک مرد بتواند به تنهایی یا چهار نفر به طور مشترک صاحب یک فرزند با ویژگیهای ژنتیکی برابر شوند.
نوزادان طراحیشده و اصلاح ژنتیکی
تکنولوژی دیگری که میتواند تولیدمثل سنتی را به حاشیه براند، قدرت اصلاح دیانای جنین است. ابزار انقلابی «کریسپر» (CRISPR) که در سال ۲۰۱۲ ابداع شد، این امکان را فراهم کرده است.
در نوامبر ۲۰۱۸، دانشمند چینی، هه جیانکوی، خبر تولد دو دختر را اعلام کرد که جنین آنها را با کریسپر اصلاح کرده بود. اگرچه او به دلیل نقض اخلاق پزشکی و قوانین چین به زندان محکوم شد و جهان او را سرزنش کرد، اما مسیر باز شده است.
اصلاح دیانای در مراحل اولیه جنینی، باعث میشود این تغییرات به تمام سلولهای آینده نوزاد و حتی نسلهای بعدی او منتقل شود.
در حالی که هدف اصلی جلوگیری از بیماریهای صعبعلاج است، هراس از ساخت «ابر نوزادان» با تواناییهای برتر، سایه سنگینی بر این علم انداخته است.
رحم مصنوعی؛ خروج از کالبد مادر
آلدوس هاکسلی ۹۰ سال پیش در رمان «دنیای قشنگ نو»، از مراکز جوجهکشی انسانی خبر داده بود که در آن جنینها در بطریها رشد میکنند. امروزه ما به این رویا (یا شاید کابوس) نزدیکتر شدهایم.
در سال ۲۰۱۷، محققان موفق شدند برههای نارس را در کیسههای پلاستیکی پر از مایع زنده نگه دارند. اخیرا سازمان غذا و داروی آمریکا جلساتی را برای بررسی زمان و چگونگی آزمایش این «رحمهای مصنوعی» بر روی نوزادان انسان برگزار کرده است.
اگرچه این دستگاهها فعلا به عنوان انکوباتورهای پیشرفته برای نجات نوزادان نارس عمل میکنند، اما سوال بزرگ اینجاست: آیا روزی یک «رحم مصنوعی کامل» خواهیم داشت که جنین را از روز اول تا ماه نهم در خود جای دهد؟ این پیشرفت نه تنها رابطه جنسی، بلکه «بارداری» را هم از چرخه تولیدمثل حذف خواهد کرد.
چالش اخلاقی: نوزادانی که نمیتوانند انتخاب کنند
ما در دوران شگفتانگیزی از پزشکی و زیستشناسی زندگی میکنیم. دانش ما با سرعتی سرسامآور در حال گسترش است، اما توانایی ما برای استفاده درست از این دانش و درک پیامدهای آن، کندتر رشد میکند.
تولید نوزاد به صورت مصنوعی یک مورد خاص است؛ چرا که برخلاف سایر روشهای پزشکی، نوزاد یا جنین نمیتوانند برای شرکت در این آزمایشها «رضایت» خود را اعلام کنند.
این بدان معنا نیست که نباید از تکنولوژیهای جدید استفاده کرد، اما دانشمندان میگویند باید بسیار مراقب بود چرا که فرزندان و نوادگان ما میراثدار تصمیماتی خواهند بود که ما امروز درباره مرزهای علم میگیریم.»
آینده تولیدمثل انسان، دیگر تنها یک مسئله بیولوژیک نیست، بلکه به زودی به یکی از بزرگترین تصمیمات سیاسی و اخلاقی تاریخ بشر تبدیل خواهد شد.