گزارش نرسینگ آپ: کشورهای اروپایی پرستاران ایتالیایی را از دوران تحصیل جذب میکنند؛ بیش از ۲۰۰ میلیون یورو در سال به خارج «هدیه» میشود، در حالی که ایتالیا با کمبود ۱۷۵ هزار پرستار روبهروست
ایتالیا پرستار تربیت میکند، اما اروپا آنها را جذب میکند؛ آن هم هر بار زودتر و با شتاب بیشتر. به گزارش تحقیق «نرسینگ آپ» کشورهای خارجی دیگر منتظر پایان تحصیل نمیمانند و دانشجویان پرستاری را مستقیما در دانشگاهها جذب میکنند و به این ترتیب، آموزش پرستاری در ایتالیا را به منبعی برای جذب زودهنگام تبدیل کردهاند.
آگهی
آگهی
این سازوکار در عمل ارزش افزودهای را که در کشور ما ایجاد میشود به خارج منتقل میکند: دانشگاهها آموزش میدهند، نظام بهداشت و درمان ملی سرمایهگذاری میکند، اما این بیمارستانهای خارجی هستند که متخصصان آماده به کار را جذب میکنند.
آنتونیو ده پالما، رئیس نرسینگ آپ، با انتقاد میگوید: «ما تبدیل شدهایم به خودپرداز آموزشی اروپا؛ ما هزینهها را میپردازیم و دیگران متخصصان را به جیب میزنند»؛ خلاصهای از روندی که در صحنه بهداشت و درمان بینالمللی هر روز آشکارتر میشود.
هزینه برای ایتالیا: بیش از ۲۰۰ میلیون یورو در سال سرمایه انسانی
ابعاد اقتصادی ماجرا نیز قابل توجه است. پرورش هر پرستار برای دولت حدود ۳۰ هزار یورو هزینه دارد. اگر هر سال حدود ۶ تا ۷ هزار پرستار کشور را ترک کنند، «هدیه» ایتالیا به خارج از مرزها از ۲۰۰ میلیون یورو در سال فراتر میرود.
این همه در حالی رخ میدهد که وضعیت موجود نیز شکننده است: ایتالیا با کمبودی حدود ۱۷۵ هزار پرستار روبهرو است و نسبت پرستار به جمعیت در این کشور از پایینترین نسبتها در اروپا به شمار میرود.
موضوع فقط به تعداد پرستاران محدود نمیشود. مشکل، اقتصادی و مربوط به جذابیت شغلی هم هست: حقوق پرستاران در ایتالیا از پایینترینها در میان کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی است و بیش از ۹ هزار دلار کمتر از میانگین این کشورهاست.
در خارج از کشور، حقوق سهبرابری و رفاه کامل
این تحقیق نشان میدهد که برنامههای جذب نیروی انسانی هر روز تهاجمیتر میشود و مستقیما دانشجویان دانشگاهی را هدف میگیرد.
در آلمان برای نمونه، برنامههایی مانند «جرمیتالیا» به دانشجویان از همان دوران تحصیل، خوراک، اسکان و دورههای آموزش زبان پیشنهاد میکنند و حقوق اولیه ناخالص بین ۲۴۰۰ تا ۲۶۰۰ یورو در نظر میگیرند که پس از به رسمیت شناخته شدن مدرک، میتواند به ۳۳۰۰ تا ۳۸۰۰ یورو برسد و با مزایا حتی از ۴۰۰۰ یورو هم فراتر رود.
در نروژ پیشنهادها حدود ۳۵۰۰ یورو خالص در ماه است و یک بسته رفاهی کامل همراه دارد که هزینه مسکن، قبوض و حتی بلیت پرواز را پوشش میدهد. دستمزدها در سوئیس باز هم بالاتر است؛ در مناطق زوریخ و بازل حقوق ماهانه به ۵ تا ۶ هزار و ۵۰۰ فرانک میرسد که معادل حداکثر حدود ۶۷۰۰ یورو است.
مقایسه با ایتالیا تفاوت فاحشی را نشان میدهد: در ایتالیا یک پرستار به طور متوسط بین ۱۵۰۰ تا ۱۷۰۰ یورو در ماه دریافت میکند و باید هزینه مسکن را هم خودش بپردازد؛ شکافی که پر کردن آن، چه از نظر مالی و چه از نظر شرایط کار، هر روز دشوارتر میشود.
ریشههای اصلی: حقوق پایین و نظامی زیر فشار
در پس این موج خروج، فقط مسئله پول مطرح نیست. به گفته چندین مطالعه از جمله تحقیقات بنیاد جیمبه، عوامل دیگری هم نقش دارند:
- حجم زیاد کار
- کمبود مزمن نیرو
- چشمانداز محدود پیشرفت شغلی
این عوامل باعث میشود حرفه پرستاری برای جوانان هر روز کمتر جذاب باشد، در حالی که شمار استعفاها و مهاجرتها رو به افزایش است. این روند بخشی از بحرانی گستردهتر در سراسر اروپاست: همه قاره با کمبود پرستار روبهرو است، اما کشورهای قدرتمندتر این شکاف را با جذب نیرو از کشورهایی مانند ایتالیا جبران میکنند.
تناقض ایتالیایی: صادرات پرستار و واردات جایگزینها
نظام بهداشت و درمان ملی ایتالیا با تناقضی آشکار روبهرو است: همزمان با تربیت متخصصانی که مهاجرت میکنند، ناچار است برای پر کردن این خلأ به دنبال نیروی انسانی در خارج از کشور بگردد. چندین منطقه برنامههای جذب پرستار در کشورهای خارج از اتحادیه اروپا، از آمریکای لاتین تا آسیای مرکزی، به راه انداختهاند تا دستکم موقتا بحران را مهار کنند.
در لومباردیا پروژههایی برای جذب حدود ۳ هزار پرستار ازبک به راه افتاده و در گذشته نیز ابتکارهایی مانند طرح «ماژلان» باعث شد نیروهای بهداشتی از آمریکای جنوبی تنها پس از چهار هفته دوره زبان ایتالیایی وارد سیستم شوند.
همزمان، مناطقی مانند لاتزیو، ونتو، کالابریا و پولیا هیاتهای جذب نیرو در کشورهایی چون شیلی، پرو و کوبا سازماندهی کردهاند تا کمبودهای ساختاری را با استفاده از نیروهای آموزشدیده خارج از اتحادیه اروپا جبران کنند.
اما به گفته نرسینگ آپ، این راهبرد مشکل ساختاری را حل نمیکند و حتی ممکن است آن را تشدید کند. پیامدهای این روند میتواند بسیار عمیق باشد، زیرا کمبود پرستار مستقیما بر کیفیت مراقبت از بیماران و تابآوری نظام بهداشت عمومی تاثیر میگذارد.
هماکنون نیز شمار پرستاران به ازای هر نفر در ایتالیا کمتر از متوسط اروپاست و بیم آن میرود این فاصله در سالهای آینده باز هم بیشتر شود. ده پالما هشدار میدهد خطر آن وجود دارد که خدمات بهداشت ملی ایتالیا به تدریج «خونریزی» کند و دیگر نتواند نیروهای متخصص خود را حفظ کند.
مطالبه این اتحادیه روشن است: باید روی پرستاران ایتالیایی سرمایهگذاری شود، از جمله با بهبود حقوق و شرایط کار آنها.
ده پالما در پایان میگوید: «نیازی به وصلههای خارجی نیست، بلکه به سیاستهای جدی برای قدردانی و حمایت از نیروهایی که همین حالا در اختیار داریم نیاز داریم».