جنگ در ایران تنگه هرمز را به سلاحی سیاسی تبدیل کرده که بازارهای بورس جهان را متزلزل کرده است. منابع وزارت خارجه به یورونیوز تایید کردهاند که وزارتخانه میداند ایران عبور کشتیهای با منافع اسپانیا را تسهیل میکند.
منابع دیپلماتیک در وزارت خارجه به «یورونیوز» تایید کردهاند که دولت اسپانیا اطلاع دارد ایران عبور کشتیهای مرتبط با منافع اسپانیا را از این گذرگاه مورد مناقشه تسهیل میکند، هرچند هیچ توافق رسمیای در این باره وجود ندارد.
آگهی
آگهی
جنگ در خاورمیانه تنگه هرمز را به دماسنج بقای اقتصاد جهانی تبدیل کرده است؛ از این آبراه حدود ۲۰ درصد نفت جهان و ۱۹ درصد گاز طبیعی مایعشده (الانجی) عبور میکند.
از این منطقه همچنین مواد خام دیگری مانند کود، آلومینیوم و محصولات شیمیایی میگذرد که بر تامین جهانی انرژی و کالاها اثر میگذارد. همه اینها باعث بیثباتی آشکار در بازارهای بورس و افزایش قیمت بنزین شده است.
در این صحنه، جایی که دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو فشار نظامی بر حکومت آیتاللهها را دوچندان کردهاند، دولت پدرو سانچس در اسپانیا به نماد مخالفت با سیاست جنگطلبانه واشنگتن و تلآویو تبدیل شده است.
سانچس خود را به عنوان اصلیترین بازیگر اروپایی مخالف راهبرد «فشار حداکثری» آمریکا تثبیت کرده و حتی این تصور را ایجاد کرده است که موضع اروپا با شعار «نه به جنگ» اسپانیا همسو شده است.
در حالی که او در اسپانیا متحمل شکستهای انتخاباتی میشود ـ حزب سوسیالیست کارگری اسپانیا در همین چند ماه گذشته انتخابات در اکسترمادورا، آراگون و کاستیا و لئون را واگذار کرده است ـ محبوبیتش در میان افکار عمومی کاهش یافته، محیط سیاسی نزدیک به او زیر فشار پروندههای قضایی قرار دارد و او برای سومین سال پیاپی بودجه عمومی دولت را ارائه نکرده است، سانچس تصمیم گرفته تمرکز خود را با شعار «نه به جنگ» در ایران بر سیاست خارجی بگذارد؛ شعاری که مناقشهای بسیار پیچیدهتر از چند اسلوگان را به سادهترین شکل فرو میکاهد.
پایان آزادی کشتیرانی؛ هرمز به عنوان سلاحی سیاسی
تنگه هرمز گلوگاهی است که تحت کنترل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارد. تهران از تهدید به بستن کامل مسیر به راهبرد «محاصره گزینشی» روی آورده است؛ تنگه برای همه باز است، جز کشورهایی که ایران آنها را دشمن خود میداند.
در این چارچوب، موقعیت اسپانیا همزمان ویژه و خطرناک است؛ زیرا پدرو سانچس در رژیم تئوکراتیک ایران به چهرهای ستوده تبدیل شده و تهران حتی تصویر نخستوزیر اسپانیا را بر موشکهایی که به سوی اسرائیل شلیک میکند نقش کرده است.
اظهارنظرهای فراوان در شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای بینالمللی متوسط، حاکی از آن است که کشتیهای با پرچم اسپانیا اجازه عبور بدون مانع از این منطقه را دارند. با آنکه هیچ اطلاع رسمی در این باره وجود ندارد، منابع دولتی به یورونیوز گفتهاند: «به طور غیررسمی میدانیم که در برخی موارد چنین رویهای اعمال شده است» و این کشتیها توانستهاند از تنگه عبور کنند.
این برخورد ترجیحی پاسخی است به سیاست «بیطرفی» سانچس؛ سیاستی که بر اساس آن او نه تنها مشارکت در ائتلاف نظامی به رهبری واشنگتن را رد کرده است (هرچند ناوچه «کریستوبال کلن» را برای دفاع از مرزهای اروپا به قبرس فرستاد و مشارکت اسپانیا در ماموریتهای دفاع از متحدان ناتو را حفظ کرده است)، بلکه استفاده از پایگاههای روتا و مورون را نیز ممنوع کرده و خشم و انتقادهای دولت ترامپ و دولت اسرائیل را برانگیخته است؛ کشورهایی که این رویکرد را حمایتی از رژیمی دیکتاتوری و تهدیدی برای غرب به دلیل برنامههای هستهایاش میدانند.
پیوند الجزایری؛ سپر انرژی آلبارس
خطر کشتیرانی در هرمز مادرید را واداشته است برای تضمین تامین گاز، به دنبال یک طرح جایگزین باشد. پس از سالها تنش با الجزایر، به دلیل تغییر موضع دولت سانچس درباره صحرای غربی و حمایت او از طرح مراکش برای این منطقه، وزیر خارجه، خوسه مانوئل آلبارس، سفر تازهای به الجزایر را آغاز کرده تا قراردادهای جدیدی امضا کند، وابستگی به تامین انرژی از خاورمیانه را کاهش دهد و قیمت انرژی را در حد پایینی نگه دارد.
هرچند اسپانیا وابستگی زیادی به تامین انرژی عبوری از هرمز ندارد، جنگ بر نوسان قیمتها در بازاری بهشدت جهانیشده مانند بازار نفت و گاز اثر میگذارد. الجزایر همراه با آمریکا منبعی حیاتی برای تامین انرژی اسپانیا است؛ این کشور با ارسال در مجموع ۱۲۸ هزار و ۵۰۰ گیگاواتساعت گاز در سال ۲۰۲۵، تامینکننده بزرگترین سهم از گاز وارداتی اسپانیا و نزدیک به ۴۰ درصد کل واردات بوده است.
پیامدها برای اسپانیا در یک رویارویی آشکار
اگر این رفتار ترجیحی تهران رسما تایید شود، پیامدهای آن برای مادرید میتواند به یک زلزله سیاسی با بازتابهایی در اتحادیه اروپا بدل شود.
کاخ سفید پیشتر اسپانیا را به اعمال تعرفه بر کالاهای اسپانیایی و قطع همکاری در حوزه اطلاعاتی تهدید کرده است. ترامپ بیدرنگ به پدرو سانچس تاخته و نقش اسپانیا در درون پیمان آتلانتیک شمالی را زیر سوال برده است. اسرائیل نیز موضع سانچس را «پاداشی به تروریسم دولتی ایران» میداند؛ موضوعی که روابط دیپلماتیک از پیش پرتنش میان دو طرف را، که به دلیل درگیری غزه تیره شده بود، منجمد کرده است.
در حالی که کشورهایی چون فرانسه با علاقه به استقلال عمل اسپانیا مینگرند، محور آتلانتیکگرا احتمالا با آنکه مادرید از رژیم ایران امتیاز بگیرد مخالفت خواهد کرد. این «چک سفید امضا» میتواند برای سانچس پیروزی سیاسی به همراه داشته باشد، اما امضای آن در دست رژیمی سرکوبگر است که بنا بر گزارشها اوایل امسال جان حدود ۳۰ هزار نفر را در اعتراضهای ایران گرفت. این شاید موفقیتی موقت باشد که در نهایت به انزوای دیپلماتیک اسپانیا در درون بلوک غربی بینجامد.