دقیقا یک سال پیش، در روزهایی که به دومین مراسم تحلیف دونالد ترامپ نزدیک میشد، ورود یک جبهه هوای سرد باعث شد این مراسم به فضای سرپوشیده منتقل شود و حال و هوایی سرد و گرفته بر واشنگتن حاکم شود.
در شهری که به طور سنتی پایگاه دموکراتهاست، اما حالا پر شده بود از حامیان جنبش ماگا، ساکنان تازهای که با تغییر دولت به پایتخت آمده بودند و میلیاردرهایی که به دنبال فرصتهای جدید اقتصادی بودند، یک سوال ذهن همه را مشغول کرده بود: این بار، مقاومت در برابر رئيسجمهور ایالات متحده کجا شکل خواهد گرفت؟
نشریه اسپانیایی الپائیس در گزارشی تحلیلی به چشمانداز ریاست جمهوری ترامپ و همچنین انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۶ پرداخته و مینویسد: در آغاز نخستین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، موجی از اعتراضهای مردمی در آمریکا شکل گرفت. اما در شروع دوره دوم، پس از حدود یک دهه تلاش ناموفق فعالان مدنی، چهرههای هالیوودی، سیاستمداران دموکرات، رسانههای جریان اصلی و حتی خود ساختار سیاسی آمریکا برای متوقف کردن او، فضا کاملا متفاوت بود. پیروزی قاطع ترامپ در انتخابات باعث شده بود این تصور شکل بگیرد که بخش بزرگی از جامعه آمریکا دیگر تمایلی به مقاومت ندارد و عملا عقبنشینی کرده است.
با گذشت یک سال از آن مراسم تحلیف، نشانههایی از بازگشت تدریجی مقاومت دیده میشود. ترامپ اکنون وارد سالی تعیینکننده شده است؛ سالی که انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر میتواند مسیر ریاستجمهوری او را تغییر دهد. از دست رفتن کنترل کنگره، که در حال حاضر در اختیار جمهوریخواهان است، میتواند نیمه دوم دوره ترامپ را بهشدت دشوار کند.
همزمان، دادگاههای فدرال در ایالتهای مختلف همچنان برخی تصمیمها و برنامههای دولت را متوقف یا رد میکنند. در داخل حزب جمهوریخواه هم اگرچه مخالفتهایی وجود دارد، اما این مخالفتها بیشتر حاشیهساز است تا اثرگذار. در مقابل، دموکراتها با اتفاقاتی مانند انتخاب شهردار سوسیالیست جدید نیویورک، زهران ممدانی، بار دیگر نشانههایی از جانگرفتن را میبینند.
در خیابانها نیز سطح تنش بالا رفته است. طی روزهای اخیر، تلویزیونهای آمریکا بارها تصاویر اعتراضات در مینیاپولیس را پخش کردهاند؛ اعتراضهایی که پس از اعزام ماموران اداره مهاجرت و گمرک آمریکا شکل گرفت و به کشتهشدن رنه گود، یک شهروند آمریکایی، به دست یکی از این ماموران انجامید. این اعتراضات ادامه موجی است که پیشتر در شهرهایی مانند لسآنجلس، شیکاگو و پورتلند دیده شده بود. همه این شهرها پایگاه دموکراتها محسوب میشوند و دولت فدرال برای کنترل اوضاع، گارد ملی را به آنها اعزام کرده است؛ اقدامی که پیشتر در خود واشنگتن نیز انجام شد و نیروهای گارد هنوز در خیابانهای پایتخت حضور دارند.
دادگاههای فدرال در این شهرها با تصمیم دولت برای اعزام گسترده نیروهای امنیتی مخالفت کردهاند؛ موضوعی که بار دیگر نشان میدهد محور اصلی مقاومت علیه ترامپ، برخلاف تصور اولیه، بیش از هر جا در نظام قضایی شکل گرفته است. طی این یک سال، ترامپ ۲۲۸ فرمان اجرایی و تصمیم بدون تایید کنگره صادر کرده است؛ آماری که حتی از مجموع چهار سال نخست ریاستجمهوری او هم بیشتر است. بسیاری از این تصمیمها با شکایت حقوقی روبهرو شدهاند. بر اساس دادههای موسسه مستقل لاوفر، تا این هفته ۲۵۳ پرونده فعال علیه اقدامات دولت در سطوح محلی، ایالتی و فدرال جریان داشته و نشانهای از کاهش این روند دیده نمیشود.
با این حال، دیوار قضایی در بالاترین سطح خود ترکهایی جدی برداشته است. دیوان عالی آمریکا، که اکثریت آن را قضات محافظهکار تشکیل میدهند و سه نفر از آنها در دوره نخست ترامپ منصوب شدهاند، در دوره اخیر بهطور آشکار در کنار رئيسجمهور ایستاده است. این دیوان در ۱۹ پرونده، آن هم با روندهای سریع، به نفع ترامپ رای داده است.
در قوه مقننه اما وضعیت پیچیدهتر است. سال نخست بازگشت ترامپ به کاخ سفید، بهویژه در نیمه اول، با نوعی بنبست و فلج سیاسی در کنگره همراه بود. در دوره اول ریاستجمهوری، جمهوریخواهان گاهی در برابر تصمیمهای او مقاومت میکردند، اما در دوره دوم، پس از سالها نفوذ جریان ماگا در حزب، اغلب نمایندگان جمهوریخواه ترجیح دادهاند با خواستههای کاخ سفید همراه شوند.
دموکراتها که کنترل هیچیک از دو مجلس را در اختیار ندارند، دستشان برای مانور سیاسی بسته است. از سوی دیگر، شکست در انتخابات، نبود رهبری مشخص و سردرگمی درونی باعث شد بازگشت آنها به صحنه زمانبر باشد؛ حتی با وجود درخواستهای صریح جیمز کارویل، استراتژیست باسابقه حزب، که پیشنهاد میداد دموکراتها فعلا کنار بکشند و اجازه دهند جمهوریخواهان زیر فشار تناقضهای خودشان فرسوده شوند.
پرونده اپستین
با این حال، در پاییز گذشته، دموکراتهای سنا دست به اقدامی پرریسک زدند و طولانیترین تعطیلی دولت در تاریخ آمریکا را رقم زدند؛ تعطیلیای ۴۳ روزه که روند تصویب قانونی برای انتشار اسناد مربوط به جفری اپستین را متوقف کرد. در نهایت، این طرح با اجماعی کمسابقه به تصویب رسید و تنها یک نماینده محافظهکار با آن مخالفت کرد.
پرونده اپستین، که از دوستان قدیمی ترامپ بود، به شکاف رئیسجمهور با گروهی از نمایندگان سرکش دامن زد؛ نمایندگانی که پیشتر نیز در موضوعاتی مانند عملیات نظامی خارج از چارچوب قضایی علیه قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در منطقه کارائیب با او مخالفت کرده بودند. ترامپ بارها به این افراد حمله لفظی کرد و حتی یکی از چهرههای سابق ماگا، مارجوری تیلور گرین، را به کنارهگیری واداشت؛ فردی که به شکلی غیرمنتظره به یکی از نمادهای مخالفت با ترامپ تبدیل شد.
تعطیلی دولت اگرچه ریسکی بزرگ برای دموکراتها بود و به قطع خدمات عمومی و بیحقوق ماندن صدها هزار کارمند انجامید، اما در نهایت برای حزب نتیجه داد. دموکراتها برای نخستین بار پس از شکست سنگین کامالا هریس، توانستند خود را بهعنوان جریانی آماده مقابله معرفی کنند. این تعطیلی با عقبنشینی هشت سناتور از اقلیت پایان یافت، اما بحران به پایان نرسیده است. آزمون بعدی در پایان ژانویه خواهد بود و احتمال تکرار بنبست، این بار برای حفظ برخی مزایای درمانی، همچنان وجود دارد.
در ماههایی که دموکراتها سکوت کرده بودند، تمرکز استراتژیستهای حزب بر انتخابات میاندورهای بود؛ انتخاباتی که در آن کل مجلس نمایندگان و یکسوم سنای آمریکا تغییر میکند. این انتخابات قرار است سوم نوامبر برگزار شود و یکی از مهمترین رویدادهای سیاسی سال ۲۰۲۶ خواهد بود؛ سالی که همزمان با دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا است.
بسیاری معتقدند ترامپ برای تاثیرگذاری بر نتیجه انتخابات از هیچ تلاشی دریغ نخواهد کرد؛ از تغییر مرز حوزههای انتخابیه گرفته تا زیر سوال بردن رایگیری پستی و حتی اظهارات جنجالی اخیرش درباره بهتر بودن لغو انتخابات، که کاخ سفید بعدا آن را شوخی توصیف کرد. با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند دموکراتها همچنان شانس بازپسگیری اکثریت مجلس نمایندگان را دارند؛ مجلسی که همه ۴۳۵ کرسی آن به رای گذاشته میشود، هرچند تنها حدود ۶۰ کرسی رقابتی محسوب میشود.
پیشتازی چهار امتیازی
نرخ محبوبیت ترامپ بیش از ۳۰۰ روز است که در سطح پایینی باقی مانده است. طبق نظرسنجی اخیر والاستریت ژورنال، دموکراتها چهار امتیاز از جمهوریخواهان پیش افتادهاند. بر اساس این نظرسنجی، اکثریت آمریکاییها از وضعیت اقتصادی ناراضی هستند، دولت را ناتوان از مهار هزینههای زندگی میدانند و معتقدند کاخ سفید بیش از حد درگیر سیاست خارجی شده است.
این وضعیت با توجه به شمار بالای نمایندگانی که قصد بازنشستگی دارند، پیچیدهتر هم میشود؛ ۲۵ جمهوریخواه در برابر ۲۱ دموکرات. این موضوع میتواند اکثریت شکننده جمهوریخواهان در مجلس نمایندگان را که تنها با اختلاف ۲۱۸ به ۲۱۳ شکل گرفته، بیش از پیش در معرض خطر قرار دهد.
بهطور سنتی، انتخابات میاندورهای برای حزب حاکم خوشیمن نیست. با این حال، مقایسهها نشان میدهد موقعیت دموکراتها در این مقطع از سال ۲۰۱۸، زمانی که ترامپ در نخستین آزمون انتخاباتی خود شکست سنگینی خورد، حتی بهتر از وضعیت کنونی بود.
در صورت پیروزی دموکراتها و بازپسگیری مجلس نمایندگان، آنها ابزار بیشتری برای مهار برنامههای ترامپ خواهند داشت، هرچند فرمانهای اجرایی او همچنان میتواند مانعساز باشد. بحث استیضاح نیز ممکن است دوباره مطرح شود، اما تجربه دو تلاش ناموفق پیشین نشان داده که این مسیر میتواند نتیجهای معکوس داشته باشد.
در کنار این چالشها، دموکراتها با بحران رهبری هم روبهرو هستند. پیروزیهای انتخاباتی پاییز گذشته، بهویژه در نیویورک، امید تازهای ایجاد کرده است. ظهور زهران ممدانی، شهردار سوسیالیست نیویورک، توجهها را به خود جلب کرده و شکاف میان میانهروها و جناح ترقیخواه حزب را پررنگتر ساخته است. حزب هنوز چهرهای مشخص برای انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ ندارد و آینده ممدانی با دقت دنبال میشود.
یکی از درسهای مهم تجربه نیویورک، تمرکز بر بحران هزینههای زندگی بود؛ موضوعی که حتی ترامپ نیز آن را وارد گفتمان خود کرده است. با این حال، تقلید از مهارت ممدانی در شبکههای اجتماعی ساده نیست. برای جذب رایدهندگان جوان، عمدتا مرد، که در انتخابات اخیر به سمت ماگا گرایش پیدا کردند، چهرههایی مانند گوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا، به رویارویی مستقیم با ترامپ در فضای مجازی روی آوردهاند؛ با شوخیها، میمها و حملات شخصی. هنوز مشخص نیست این رویکرد، جز تخلیه خشم، دستاورد سیاسی ملموسی داشته باشد.
نیوسام یکی از گزینههای اصلی دموکراتها برای انتخابات ریاستجمهوری آینده به شمار میرود. اما به گفته دیوید پلاف، استراتژیست باسابقه حزب دموکرات، این تغییر لحن و حتی پیروزیهای اخیر برای اعلام پایان بحران حزب کافی نیست. او در یادداشتی در نیویورک تایمز نوشته است که اتکا به نارضایتی عمومی از ترامپ و ماگا برای پیروزی کافی نخواهد بود و حزب باید با چهرهها و برنامههای تازه، اعتماد رایدهندگان را دوباره جلب کند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این تصویر، چارچوب نظری ماجراست. اما در عمل، مسیر پیش روی دموکراتها و مخالفان ترامپ، بسیار پیچیدهتر و دشوارتر از آن چیزی است که روی کاغذ به نظر میرسد.