بروکسل دوباره به بازارهای مالی بازمیگردد تا ۴۵ میلیارد یورو دیگر برای ادامه جنگ اوکراین علیه روسیه جذب کند. جهش هزینههای وام، این تأمین مالی را گران و از نظر سیاسی دشوار میکند.
کمیسیون اروپا پیشنهاد کرده است وام حمایتی دیگری به ارزش ۴۵ میلیارد یورو، با پشتوانه بدهی مشترک کشورهای عضو اتحادیه اروپا، به اوکراین اختصاص دهد؛ کشوری که در شرایط ادامه حملات هوایی بیوقفه روسیه و فرسایش ناشی از جنگ، برای سرپا نگه داشتن اقتصاد خود تلاش میکند.
این وام که روز چهارشنبه از سوی اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا اعلام شد، شامل ۲۰ میلیارد یورو کمک مالی و ۲۵ میلیارد یورو برای خرید تسلیحاتی از جمله پهپاد، موشک و رهگیرهای پدافند هوایی است که اوکراین بهشدت به آنها نیاز دارد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
قرار است این وام بهتدریج و در طول سال ۲۰۲۷ پرداخت شود و در کنار وام ۹۰ میلیارد یورویی قرار گیرد که رهبران اتحادیه اروپا در دسامبر سال گذشته با آن موافقت کرده بودند.
فن در لاین گفت: «ما پیام روشنی به روسیه میفرستیم: ما خواهان صلح هستیم.»
او افزود: «پنج سال پس از آغاز این جنگ تجاوزکارانه، اروپا یکپارچه ایستاده است. ما همانقدر که همیشه متعهد بودهایم، برای حمایت از اوکراین، در زمان جنگ و در زمان صلح، پایبند هستیم.»
مخالفت ۴ کشور اروپایی
فون در لاین گفت که «کاملاً مطمئن» است همه ۲۷ کشور عضو، بدون استثنا، در بحبوحه گفتوگوهای جاری صلح از این پیشنهاد حمایت خواهند کرد.
با این حال چهار کشور، یعنی اسلواکی، جمهوری چک، مجارستان و بلغارستان، از هماکنون روشن کردهاند که در این طرح مشارکت نخواهند کرد. مذاکرات پرتنش سال گذشته به توافقی منجر شد که بر اساس آن، براتیسلاوا، پراگ و بوداپست از مشارکت در این طرح معاف شدند؛ معافیتی که اکنون این کشورها خواهان ادامه آن هستند.
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، واکنش نشان داده است و تهدید کرده است اگر کمک جدید به اوکراین با توافق همه ۲۷ کشور عضو تصویب نشود، بودجه بعدی اتحادیه اروپا، از جمله صندوقهای همبستگیِ پرطرفدار، را وتو خواهد کرد. رابرت فیتسو، نخستوزیر اسلواکی، در واکنش، این اقدام را «اخاذی» خوانده است.
فن در لاین از موضع آقای مرتس حمایت کرد و تاکید کرد این وام به دو ستون غیرنظامی و نظامی تقسیم شده است تا نگرانی کسانی را که با ارسال سلاح مخالفاند، کاهش دهد.
رهبران اتحادیه اروپا هفته آینده، در نشست خود در بروکسل، برای نخستین بار درباره این پیشنهاد بحث خواهند کرد. بودجه اتحادیه اروپا نیز در دستور کار این نشست قرار دارد؛ موضوعی که میتواند ترکیبی از اختلافات سیاسی بسیار حساس و انفجاری را رقم بزند.
هزینه استقراض و نرخ بالای بهره؛ محور اصلی اختلافات
یکی از موضوعات محوری این بحث، هزینه استقراض و تأمین مالی این وام خواهد بود.اگرچه کمیسیون اروپا همچنان از بالاترین رتبه اعتباری، یعنی سهگانه «AAA»، بهعنوان ناشر اوراق بدهی برخوردار است، اما مراجعه به بازارهای مالی برای تأمین ۴۵ میلیارد یورو هزینه کمی نخواهد داشت.
نرخهای بهره در سال جاری در بحبوحه قیمتهای بالای انرژی، بیثباتی ژئوپولیتیک، نگرانی سرمایهگذاران و رقابت پرهزینه در حوزه هوش مصنوعی اوج گرفته است. این وضعیت به آن معناست که اتحادیه برای ادامه این حمایت باید هر سال میلیاردها یورو بهره پرداخت کند. با این حال، دیدگاه غالب این است که هزینههای فروپاشی دولت اوکراین فراتر از هر تعهد مالی خواهد بود.
پرداخت غرامت از محل داراییهای روسیه
همانند عملیاتهای قبلی، بازپرداخت اصل وام منوط به آن خواهد بود که کییف غرامتهای جنگ را دریافت کند. در صورتی که مسکو، همانطور که انتظار میرود، از پرداخت غرامت خودداری کند، بروکسل این حق را برای خود محفوظ میداند که از داراییهای مسدودشده روسیه، به ارزش ۲۱۰ میلیارد یورو، برای بازپرداخت این وام استفاده کند.
در هر صورت، انتظار نمیرود اوکراین بازپرداخت این وام را از منابع مالی خود بر عهده بگیرد.
فن در لاین گفت: «امکان استفاده صریح از موجودی نقدی مسدودشده روسیه برای بازپرداخت وام حمایتی، در این پیشنهاد پیشبینی شده است.»
او افزود: «به اعتقاد من، این موضوع نکته دیگری است که نشان میدهد ما نیازهای اوکراین را پوشش میدهیم.»
والدیس دومبرو وسکیس، کمیسر اقتصاد اتحادیه اروپا، نیز که در کنار فن در لاین حضور داشت، گفت پیشنویس بودجه اتحادیه اروپا که هنوز در دست مذاکره است، باید دوباره بررسی شود تا مشخص شود بهره سالانه این وام از محل کمکهای آینده به اوکراین پرداخت خواهد شد یا باید بهصورت جداگانه تأمین شود.
وام حمایتی ۹۰ میلیارد یورویی همچنان در حال پرداخت است
مبلغ ۴۵ میلیارد یورویی اعلامشده در روز چهارشنبه، ۱۸ نوامبر، علاوه بر وام حمایتی ۹۰ میلیارد یورویی خواهد بود. آن وام پیشین، که هنوز در حال پرداخت است، بر این فرض طراحی شده بود که جنگ روسیه در مقطعی از سال ۲۰۲۶ پایان یابد.
اما در عمل عکس آن اتفاق افتاده است: مسکو حملات خود را تشدید کرده تا زمستان اوکراین را طاقتفرسا کند و ابزارهای اصلی اقتصاد محلی را نابود سازد.
کسری ۷۰ میلیارد یورویی در بودجه اوکراین
حملات بیوقفه روسیه فعالیتهای تجاری را مختل کرده، به تجارت آسیب رسانده و موجب قطعی گسترده برق شده است. مجموعه این عوامل توانایی کییف برای جمعآوری درآمدهای دولتی و حفظ خدمات عمومی را کاهش داده و اوکراین را بیش از پیش به کمکهای خارجی وابسته کرده است.
خسارات ناشی از جنگ، موجب ایجاد کسری ۷۰ میلیارد یورویی در بودجه اوکراین برای سال ۲۰۲۷ شده است.
قرار است وام جدید ۴۵ میلیارد یورویی اتحادیه اروپا، دو سوم این کسری بودجه را پوشش دهد. تأمین یکسوم باقیمانده بر عهده دیگر متحدان اوکراین، از جمله بریتانیا، نروژ، کانادا و ژاپن خواهد بود.
بروکسل همچنین به متحدانی که از رتبه اعتباری «AAA» برخوردارند، اجازه خواهد داد ۵ میلیارد یوروی دیگر به این وام اختصاص دهند.