ناوگان اقیانوس آرام روسیه چند روز پس از سفر پوتین به این جزایر سامانه موشکی بستیون را آزمایش کرد؛ سفری که باعث احضار سفیر روسیه در توکیو و اعلام حمایت آمریکا از حاکمیت ژاپن شد.
تصمیم مسکو برای انجام آزمایش موشکی در آبهای پیرامون جزایر مورد مناقشهای که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، اوایل همین ماه از آنها بازدید کرده بود، موج تازهای از اعتراضها در ژاپن برانگیخته است و همزمان تنش میان دو کشور همچنان رو به افزایش است.
خبرگزاری ژاپنی کیودو به نقل از ناوگان پاسفیک روسیه گزارش داد که این ناوگان آزمایش موشکی را انجام داده است، هرچند مشخص نیست این آزمایش دقیقا چه زمانی صورت گرفته است.
کیودو گزارش داد یک یگان مجهز به سامانه موشکی ساحل به دریا «باستیون» این آزمایش را از بزرگترین جزیره این زنجیره، اتوروفو، انجام داده است.
به گزارش این خبرگزاری، ناو موشکانداز «واریاگ»، ناو پرچمدار ناوگان پاسفیک روسیه، به همراه زیردریایی هستهای «اومسک» نیز در این آزمایش شرکت کردهاند.
به گفته ناوگان، این رزمایش سناریوی حمله به شناورهای دشمن را شبیهسازی میکرد و تمام اهداف تعیینشده را در فاصله دستکم ۳۰۰ کیلومتری مورد اصابت قرار داد؛ موضوعی که کیودو آن را گزارش کرده است.
توشیمیتسو موتگی، وزیر خارجه ژاپن، روز پنجشنبه در جریان سفر به عمان به خبرنگاران گفت: «ما معتقدیم تقویت حضور نظامی روسیه در قلمروهای شمالی، از جمله این مانورهای موشکی، با موضع ژاپن درباره قلمروهای شمالی در تضاد است و غیرقابلقبول محسوب میشود.»
او افزود ژاپن «نمیتواند اقدامات روسیه برای تقویت توان نظامی در چهار جزیره شمالی را تحمل کند، زیرا این اقدامات با موضع کشور ما درباره این سرزمینها مغایرت دارد».
به گفته او، توکیو با در نظر گرفتن همهجانبه آنچه در خدمت منافع ملی ژاپن است، به موقع واکنش نشان خواهد داد؛ بنا بر گزارش شبکه عمومی اناچکی ژاپن.
روابط دو کشور همچنان رو به وخامت است
دولت ژاپن تاکید دارد چهار جزیره و گروهی از جزایر کوچک که در مجموع قلمروهای شمالی را تشکیل میدهند، یعنی اتوروفو، کوناشیری، شیکوتان و هابومای، بخشی از خاک این کشورند که اتحاد جماهیر شوروی آنها را بهطور غیرقانونی اشغال کرده و روسیه پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ به اشغال آنها ادامه داده است.
پوتین ۱۳ اوت نخستین سفر رسمی خود به این جزایر را انجام داد؛ سفری که در پی آن ژاپن سفیر روسیه را احضار کرد.
پوتین پس از سفر به جزیره نزدیک ساکالین، جایی که نیروی دریایی روسیه در حال انجام رزمایش است، و بازدید از ناو پرچمدار واریاگ، راهی این جزایر شد.
سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، پس از توقف پوتین در این جزایر اعلام کرد که این جزایر «هم از نظر تاریخی و هم بر اساس حقوق بینالملل، بخش جداییناپذیر خاک ژاپن هستند».
او افزود سفر پوتین «احساسات مردم ژاپن را جریحهدار میکند و کاملا غیرقابلقبول است».
روابط ژاپن و روسیه از زمان آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین در اوایل سال ۲۰۲۲ رو به وخامت گذاشته است؛ زمانی که توکیو به جمع دیگر کشورهای عضو گروه هفت پیوست و با اعمال تحریم علیه مسکو و کمکرسانی به کییف، از اوکراین حمایت کرد.
به گفته تحلیلگران، سفر پوتین به جزایر کوریل میتواند با هدف هشدار به ژاپن انجام شده باشد تا از تعمیق حمایت خود از اوکراین، از جمله احتمال تامین مستقیم موشکهای پاتریوت، و نیز از نزدیکتر شدن همکاری با ناتو خودداری کند.
ژاپن در حال حاضر تنها کمکهای دفاعی غیرکشنده در اختیار اوکراین قرار میدهد.
با وجود آنکه ژاپن در سالهای اخیر محدودیتهای صادرات تجهیزات دفاعی را کاهش داده است، این کشور همچنان از ارسال مستقیم تسلیحات مرگبار به کشورهایی که درگیر جنگ هستند، منع شده است.
قدرتنمایی کرملین
مسکو دستکم تا دسامبر ۲۰۲۱ حضور نظامی خود را در این جزایر تقویت کرده است؛ زمانی که سامانههای موشکی ساحلی باستیون را در یک جزیره آتشفشانی غیرمسکونی در میانه این زنجیره مستقر کرد.
پیش از اشغال این جزیره توسط شوروی، یک پایگاه ارتش ژاپن در آن قرار داشت. پایگاه شوروی که بعدها در آن ایجاد شد، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و به دلیل کمبود بودجه تعطیل شد.
مسکو پیشتر در سال ۲۰۱۶ سامانههای موشکی بال و باستیون را در دو مورد از چهار جزیره جنوبی این زنجیره مستقر کرده بود.
در سالهای بعد، روسیه با اعزام سامانههای پیشرفته دفاع موشکی، ایجاد یک پایگاه هوایی در جزیره اتوروفو و استقرار جنگندهها، بیش از پیش زرادخانه خود را در این جزایر تقویت کرد.
این جزایر کمجمعیت برای کرملین اهمیتی راهبردی دارند، زیرا در ورودی دریای اختسک واقع شدهاند و به ناوگان پاسفیک روسیه امکان میدهند بدون عبور از آبهای تحت کنترل ژاپن به آبهای آزاد اقیانوس آرام دسترسی پیدا کند.
سفر اخیر پوتین نخستین سفر یک رئیسجمهور روسیه به این جزایر از زمان سفر دیمیتری مدودف در سال ۲۰۱۰ است.