مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران میگوید کشورش در جایگاه «قدرت و عزت» قرار دارد و باید بر اساس شروط خود به این جنگ پایان دهد؛ این مواضع درست در شرایطی مطرح میشود که واشنگتن خود را برای تشدید تحریمهای اقتصادی آماده میکند؛ کارزاری که آمریکا آن را سرنوشتساز خوانده است.
رییس جمهور ایران مسعود پزشکیان روز جمعه اعلام کرد زمان پایان دادن به جنگ چندماهه با ایالات متحده فرا رسیده، زیرا تهران در موضع برتری نسبت به واشنگتن قرار دارد.
آگهی
آگهی
پزشکیان گفت: «اکنون که در موضع قدرت و عزت هستیم بهتر است همین حالا به جنگ پایان دهیم.»
به گفته او، «تمام جهان پیروزی ما را به رسمیت میشناسد و تاکید دارد که آمریکا با نقض همه مقررات به مدارس، بیمارستانها و زیرساختهای ما حمله کرده و در سراسر جهان منفور است.»
پیشتر وزارت خارجه ایران پس از آن که واشنگتن اعلام کرد برای تشدید فشار بر تهران تحریمها را افزایش میدهد، آمریکا را به «تروریسم اقتصادی» و «جنایت علیه بشریت» متهم کرد.
این وزارتخانه در بیانیهای که رسانههای دولتی منتشر کردند اعلام کرد: «آمران و عاملان این تحریمها به دلیل ارتکاب چنین جنایتهای هولناکی سزاوار محاکمه و مجازات هستند.»
سایر مقامهای ارشد ایرانی نیز طرح تحریمهای آمریکا را مورد انتقاد قرار دادند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بهاصطلاح "روز موعود اقتصادی" انحرافی از بحران خود آمریکا است: بدهی بیسابقه و جهش هزینههای بهره.»
گفتوگوها میان دو طرف همچنان متوقف مانده و دو سوی درگیر در جنگی که اواخر فوریه به ابتکار آمریکا و اسرائیل آغاز شد در بنبست قرار گرفتهاند.
تهران همچنان تنگه راهبردی هرمز را بسته نگه داشته و واشنگتن به محاصره دریایی متقابل ایران ادامه میدهد.
فراخوان پکن برای «اقدامهای مسئولانه»
واشنگتن از دیگر دولتها از جمله چین خواسته بود برای منزوی کردن اقتصاد ایران به این تلاشها بپیوندند.
سخنگوی وزارت خارجه چین، لین جیان، روز جمعه در پاسخ به پرسش درباره تهدیدهای دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا به خبرنگاران گفت: «تحریم و فشار به حل مسئله کمکی نخواهد کرد.»
او افزود: «چین از همه طرفهای ذیربط میخواهد اقدامهای مسئولانه انجام دهند و این مشکل را از راههای سیاسی و دیپلماتیک حل کنند.»
قرار است شی جینپینگ رییس جمهور چین ۲۴ سپتامبر از کاخ سفید دیدار کند، زمانی که موضوع ایران بیتردید مانند سفر ماه مه ترامپ به پکن برای برگزاری نشست، مطرح خواهد شد.
اسکات بسنت، رییس خزانهداری آمریکا، گفت طرح تشدید تحریمهای اقتصادی علیه ایران به این معنا است که احتمال نیاز واشنگتن به بازگشت به عملیات گسترده نظامی علیه این کشور کمتر میشود.
بسنت گفت روز دوشنبه در یک نشست خبری جزئیات بیشتری از اقدامهای اقتصادی علیه ایران ارائه خواهد کرد.
درد اقتصادی، فشار سیاسی
ایران سالها است که زیر فشار تحریمهای غرب قرار دارد و در دور زدن نسبی آنها مهارت پیدا کرده است.
این کشور تولید داخلی را گسترش داده، از شبکههای غیررسمی تجارت فرامرزی استفاده کرده، کالاهای محدودشده را از طریق کشورهای ثالث خریده و از یک ناوگان سایه برای حمل نفت خود بهره برده است.
هادی کاهلزاده، کارشناس اقتصاد ایران در دانشگاه براندایس، گفت: «توان مقاومت ایران نه تنها از فروپاشی جلوگیری میکند، بلکه مانع از آن میشود که رنج اقتصادی به فشار سیاسی و تغییراتی که آمریکا انتظار دارد تبدیل شود.»
با این حال به گفته صندوق بینالمللی پول انتظار میرود تورم در ایران تا پایان سال نزدیک به ۷۰ درصد افزایش یابد و اقتصاد کشور بیش از ۵ درصد کوچک شود.
هرچند بنزین به لطف یارانههای دولتی همچنان ارزان مانده، اما با محدودتر شدن عرضه این وضعیت ممکن است ماندگار نباشد.
یک دستیار رییس جمهور هفته گذشته به تلویزیون دولتی ایران گفت کشور اکنون هر روز بیش از میزان تولید خود بنزین مصرف میکند و ممکن است تهران ناچار به افزایش قیمتها شود؛ اقدامی که در گذشته به اعتراضهای گسترده منجر شده است.
پزشکیان در میانه تنگناهای اقتصادی اعلام کرده دولتش خواهان پایان یافتن جنگ از راه مذاکره است.
او هفته گذشته به خبرنگاران گفت: «آنچه برای ما اهمیت دارد معیشت و وضعیت اقتصادی مردم است و هر کاری از دستمان برمیآید برای رسیدگی به آن انجام میدهیم.»
اما قدرتمندترین نیروی ایران همچنان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان یک نیروی شبهنظامی نخبه است که پس از تابآوری در برابر حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ که به کشته شدن عالیترین مقامهای ایران انجامید، فقط قدرتمندتر شده است.
سپاه از آمریکا امتیازهای بیشتری میخواهد، از جمله واگذاری کنترل تنگه هرمز به ایران و پرداخت غرامت مالی بابت جنگ.
با توقف مذاکرات برای پایان جنگ، تندروهای ایران بر این باورند که کشورشان میتواند فشارهای اقتصادی را بیش از رقبایش تاب بیاورد.
آیتالله مجتبی خامنهای در ماه جاری یک فرمانده پیشین سپاه را به ریاست شورای عالی امنیت ملی ایران که نهادی بسیار قدرتمند است منصوب کرد؛ اقدامی که نشانه تمایل او به رویکرد تندروانه تلقی میشود.