سفیر آمریکا گفت واشنگتن در بهرسمیت شناختن حاکمیت ژاپن «تزلزلناپذیر» است و سفر پوتین به چهار جزیرهای که در ۱۹۴۵ توسط اتحاد شوروی اشغال شد ژاپن را به احضار سفیر روسیه و بررسی تشدید تحریمها علیه مسکو واداشت.
ایالات متحده پس از آنکه ولادیمیر پوتین به عنوان نخستین رئیسجمهور روسیه در ۱۵ سال گذشته از این قلمرو مورد مناقشه دیدار کرد، از حاکمیت ژاپن بر چهار جزیره تحت کنترل روسیه حمایت کرد؛ دیداری که باعث شد توکیو سفیر روسیه را احضار کند و این سفر را «کاملا غیرقابلقبول» توصیف کند.
آگهی
آگهی
جورج گلس، سفیر آمریکا در توکیو، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایالات متحده در حمایت از مهمترین متحد خود و در به رسمیت شناختن حاکمیت ژاپن بر سرزمینهای شمالی، همچنان ثابتقدم است.»
گلس افزود: «در زمانی که اتحاد آمریکا و ژاپن بر گسترش شکوفایی در سراسر منطقه هند-پاسیفیک تمرکز دارد، ما با هر اقدامی که صلح و ثبات آن را تضعیف کند، قاطعانه مخالفیم.»
روابط روسیه و ژاپن سالهاست به دلیل چهار جزیره جنوبی در زنجیرهای آتشفشانی در سواحل هوکایدو، که اتحاد جماهیر شوروی آنها را در پی یورش خود در اوت ۱۹۴۵، در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم تصرف کرد، دچار مشکل است.
مسکو تنها چند روز پیش از این یورش، به بیطرفی رسمی خود در قبال ژاپن پایان داد.
دولت ژاپن تاکید دارد که چهار جزیره و مجموعهای از جزایر کوچک که سرزمینهای شمالی را تشکیل میدهند، از جمله اتوروفو، کوناشیری، شیکوتان و هابومای، بخشی از قلمرو این کشور هستند که شوروی آنها را به طور غیرقانونی اشغال کرد و روسیه از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ همچنان آنها را در اشغال خود نگه داشته است.
این مناقشه مانع از آن شده است که دو کشور پیمان صلحی را امضا کنند که به طور رسمی به خصومت میان آنها پایان دهد. وضعیت جنگی میان دو کشور در سال ۱۹۵۶ خاتمه یافت.
مسکو حضور نظامی خود در این جزایر را تقویت کرده و تازه در دسامبر ۲۰۲۱ سامانههای موشکی دفاع ساحلی باستین را در یک جزیره آتشفشانی غیرمسکونی در میانه این زنجیره مستقر کرد.
این جزیره پیش از اشغال شوروی، میزبان یک پایگاه ارتش ژاپن بود. پایگاه شوروی در آنجا نیز پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و در پی کمبود منابع مالی تعطیل شد.
مسکو پیشتر در سال ۲۰۱۶ سامانههای موشکی بال و باستین را در دو مورد از چهار جزیره جنوبی این مجمعالجزایر مستقر کرده بود.
در سالهای بعد، مسکو با ارسال پیشرفتهترین سامانههای موشکی پدافند هوایی، ایجاد یک پایگاه هوایی در جزیره اتوروفو و استقرار جنگندهها، بیش از پیش زرادخانه خود را در این جزایر تقویت کرد.
این جزایر کمجمعیت برای کرملین از نظر راهبردی اهمیت زیادی دارند، زیرا در ورودی دریای اوخوتسک قرار گرفتهاند و به ناوگان اقیانوس آرام روسیه امکان میدهند بدون عبور از آبهای تحت کنترل ژاپن به آبهای آزاد اقیانوس آرام دسترسی پیدا کند.
سفر پوتین نخستین سفر یک رئیسجمهور روسیه به این جزایر از زمان سفر دیمیتری مدودف در سال ۲۰۱۰ بود.
«کاملا غیرقابلقبول»
سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، به خبرنگاران گفت: «سرزمینهای شمالی، چه از نظر تاریخی و چه بر پایه حقوق بینالملل، بخش جداییناپذیر خاک ژاپن هستند.»
او افزود: «سفر پوتین احساسات مردم ژاپن را جریحهدار میکند و کاملا غیرقابلقبول است.»
توشیمیتسو موتگی، وزیر خارجه ژاپن، گفت کشورش بهشدت به سفر پوتین به بزرگترین این جزایر، اتوروفو، اعتراض دارد.
موتگی در بیانیهای تاکید کرد: «سرزمینهای شمالی، از جمله جزیره اتوروفو، چه از نظر تاریخی و چه از منظر حقوق بینالملل، جزو قلمرو ذاتی ژاپن هستند.»
وزیر خارجه ژاپن پس از آن به خبرنگاران گفت که سفیر روسیه، نیکلای نوزدرف، را به وزارتخانه در توکیو احضار کرده و «اعتراض شدید» خود را نسبت به این سفر ابلاغ کرده است و از او خواسته «پیام را هرچه سریعتر به مسکو منتقل کند».
سفارت روسیه در ژاپن اعلام کرد که سفیر بار دیگر ادعای مسکو را مبنی بر اینکه این جزایر بخشی از خاک روسیه هستند تکرار کرده و گفته سفر پوتین به آنجا «موضوع گفتوگو با دولتهای خارجی نیست».
کرملین با انتشار ویدیویی از پوتین در یکی از چهار جزیره اصلی، این سفر را به رخ کشید. رسانههای دولتی روسیه گزارش دادند که او از یک کارخانه فرآوری ماهی دیدار کرده و تصاویری از چشیدن خاویار محلی او پخش کردند.
تاکایچی گفت این سفر ضربه دیگری به روابط از پیش پرتنش دو کشور بر سر اوکراین است و مسکو باید پیامدهای آن را درک کند.
ژاپن پس از آنکه مسکو در فوریه ۲۰۲۲ یورش همهجانبه خود به اوکراین را آغاز کرد، علیه روسیه تحریمهایی اعمال کرد.
این کشور همچنین بر صادرات فناوریهای دارای کاربرد نظامی محدودیت گذاشت و کمک مالی در اختیار اوکراین قرار داد. روسیه در واکنش، ژاپن را یک «کشور غیردوست» اعلام کرد.
توکیو اکنون در حال بررسی تشدید آن تحریمها به عنوان بخشی از اقدامات مقابلهای خود در واکنش به سفر پوتین است.
او گفت: «باید بگوییم این سفر احساسات عمومی در ژاپن نسبت به روسیه را بیش از پیش سخت کرده و احیای روابط دوجانبه در میانمدت و بلندمدت را دشوارتر کرده است.»
او افزود: «امیدواریم طرف روس کاملا از جدیت این وضعیت آگاه شود.»