در نخستین روز جهانی بیتلز، یکی از ماندگارترین معماها و حدسوگمانها پیرامون این گروه افسانهای موسیقی جهان را واکاوی میکنیم...
امروز نخستین «روز جهانی بیتلز» رسمی است؛ تاریخی که سرانجام به رسمیت شناخته شد از سوی بیتلز و شرکت اپل کورپس Ltd.
آگهی
آگهی
در ۲۵ ژوئن ۱۹۶۷ جان لنون، پل مککارتنی، جرج هریسون و رینگو استار وارد استودیوی یک در استودیوهای ابی رود لندن شدند و نخستین اجرای تلویزیونی ماهوارهای بینالمللی ترانه محبوبشان «All You Need Is Love» را روی آنتن بردند.
برای گرامیداشت این روز رسمی، بخش فرهنگ یورونیوز سراغ یکی از ماندگارترین معماهای پیرامون این چهار موسیقیدان افسانهای رفته است؛ رازآلودگیای که هنوز هم بسیاری از دوستداران موسیقی را شبها بیدار نگه میدارد: والروس در ترانه کلاسیک سال ۱۹۶۷ آنها «I Am The Walrus» چه کسی بود؟
پیش از انکه حقیقت روشن شود، کمی پسزمینه لازم است...
این ترانه که لنون نوشت، تا حدی از شعر «The Walrus and the Carpenter» اثر لوییس کارول در سال ۱۸۷۱ و همچنین از دو سفر احتمالی با الاسدی الهام گرفته بود. لنون بعدها وقتی با تاخیر فهمید والروس در آن شعر شخصیت منفی است، از این موضوع ابراز ناراحتی کرد.
اما در مورد روانگردانها هرگز چنین کاری نکرد.
این قطعه در آلبوم موسیقی متن فیلم تلویزیونی آنها با عنوان Magical Mystery Tour منتشر شد و این ویژگی را دارد که از سوی بیبیسی ممنوع شد؛ به خاطر دو سطر پایانی بند چهارم آن: «Yellow matter custard / Dripping from a dead dog’s eye / Crabalocker fishwife, pornographic priestess / Boy, you’ve been a naughty girl / You let your knickers down».
همان طور که از همین بخش کوتاه پیداست، «I Am The Walrus» سرشار از تصاویر رنگارنگ و سوررئالیستی است؛ از «نشستن روی کورنفلکس» گرفته تا «مرد تخممرغی»، «پنگوئن ابتدایی که آواز میخواند» و حتی اشارهای شیطنتآمیز به ادگار آلن پو.
این ترانه را حاوی عناصری از فلسفه هندی تفسیر کردهاند، به عنوان نقدی بر عبادت کورکورانه دینی تحلیلش کردهاند و همچنین آن را موشکی علیه سرمایهداری دانستهاند.
اما در واقع لنون این ترانه را فقط برای سردرگم کردن شنوندهها نوشت.
ماجرا از جایی شروع شد که او نامهای دریافت کرد مبنی بر این که معلمی در کلاس، ترانههای بیتلز را تحلیل میکند و برای شعرهای گروه تفسیرهای جدی و دانشگاهی میتراشد. لنون که از این ماجرا دلخور شده بود، عمدا تصمیم گرفت کسانی را که با ولع دنبال معنا در کلماتش میگردند گیج کند و تا حد امکان تصویرهای انتزاعی در ترانه جا داد.
اما حالا به پرسش اصلی میرسیم: والروس چه کسی بود؟
سرنخی در ادامه کارنامه گروه رها شد... در آلبوم دوگانه سال ۱۹۶۸ آنها با نام «The Beatles» (که با عنوان «آلبوم سفید» هم شناخته میشود) ترانهای به نام «Glass Onion» هست که در آن جان با شیطنت میخواند: «The walrus was Paul».
پس جواب همین است؛ یا دستکم هواداران چنین فکر میکردند...
اما اوضاع در سال ۱۹۷۰ پیچیدهتر شد؛ زمانی که لنون آلبوم «John Lennon / Plastic Ono Band» را منتشر کرد، نخستین آلبوم انفرادیاش پس از فروپاشی بیتلز. در ترانه تلخوشیرین «God»، خواننده چنین اعلام میکند: «I was the Dreamweaver / But now I'm reborn / I was the walrus / But now I'm John / And so, dear friends / You'll just have to carry on / The dream is over.»
پس والروس پل بود یا جان؟
و اصلا یعنی چه؟ آیا این که کسی والروس باشد چیز خوبی است؟ یا توهینی است، با توجه به این که والروس در شعر کارول، دستهای بیگناه از صدفهای انسانواره را فریب میدهد و بعد به شکلی شوکهکننده آنها را میبلعد؟
پاسخ اساسا این پرسشها را دور میزند، چون هر تلاشی برای جواب دادن به آنها، نکته اصلی «I Am The Walrus» و بازیگوشی سایکدلیک آن را نادیده میگیرد. همان طور که گفته شد، این ترانه عمدا بیمعناست؛ جواهری از جفنگگویی که برایش نمیشود معنای تحتاللفظی قائل شد.
بد نیست آن را شبیه همان میمی در نظر بگیرید که رویش نوشته: «پردهها آبی بودند: منظور نویسنده / چیزی که معلم ادبیاتتان فکر میکند منظور نویسنده بوده است».
معلم میگوید: «پردهها نشاندهنده افسردگی عمیق او و نداشتن اراده برای ادامه دادن هستند».
منظور نویسنده: «پردهها فقط لعنتی آبی بودند».
گاهی ارزش دارد که در هر کلمه دنبال معنای پنهان نگردیم. به جای آن، سعی کنید از این آگاهی رهاییبخش لذت ببرید که همه چیز لایهلایه و قابل واکاوی نیست. بعضی وقتها فقط با یک «Glass Onion» طرفیم.
G’goo goo g’joob.
روز جهانی بیتلز مبارک. ویدیوی ابتدای این مطلب را هم ببینید؛ بیرون رفتیم و از دوستداران موسیقی پرسیدیم هنوز هم به چهار شگفتانگیز گوش میدهند یا نه.