یک ایستگاه زمینی لیزری جدید در شمال یونان افتتاح شده است. این فناوری نو در اروپا کجاهای دیگر بهکار میرود و چرا اتصال سراسری در سطح قاره اهمیت دارد؟
همزمان با شتاب گرفتن تلاش ها در اروپا برای ایجاد یک شبکه سراسری در سطح قاره به منظور ارتباطات ماهواره ای سریع تر و امن تر، یک ایستگاه زمینی لیزری جدید در یونان آغاز به کار کرده است.
ایستگاه زمینی نوری هولومونداس که با مشارکت آژانس فضایی اروپا (ESA)، وزارت حکمرانی دیجیتال یونان و دانشگاه ارسطوی تسالونیکی ساخته شده است، به گفته این شرکا قرار است نسل جدیدی از ماموریت های ماهواره ای یونان را با استفاده از ارتباطات نوری پرسرعت پشتیبانی کند.
طراحان این ایستگاه می گویند بهره برداری از این تاسیسات سریع تر و ارزان تر از سامانه های سنتی است.
شرکت لیتوانیایی استرولایت که تجهیزات ارتباطات نوری را تامین کرده است، می گوید این ایستگاه طوری طراحی شده که در برابر تغییرات دما و جابه جایی های مکانیکی کوچک دقت خود را حفظ می کند و به همین دلیل می توان آن را با زیرساخت های جمع و جورتر و کم هزینه تر به کار گرفت.
حمایت از ماموریت های ماهواره ای یونان
این ایستگاه از دو ماموریت یونانی، پیک ست و ارمیس، پشتیبانی می کند که ۳۰ مارس ۲۰۲۶ به مدار پرتاب شدند.
این ماهواره ها بخشی از برنامه نمایش در مدار یونان هستند و قرار است انتقال داده مبتنی بر لیزر میان فضا و زمین را آزمایش کنند.
این ایستگاه که در منطقه هولومونداس در شمال یونان قرار دارد، در آغاز به عنوان رصدخانه نجومی ساخته شده بود اما اکنون در چارچوب برنامه اتصال یونان آژانس فضایی اروپا به یک مرکز ارتباطات نوری تبدیل شده است. هدف این ابتکار تقویت زیرساخت های ارتباط نوری در یونان و سراسر اروپاست.
فردریک روئسنل، مدیر پروژه اتصال یونان در آژانس فضایی اروپا، گفت: «بهره برداری از ایستگاه زمینی نوری هولومونداس گامی مهم برای فراهم کردن ارتباطات سریع تر، امن تر و مقاوم تر است و در عین حال نقش یونان را در اکوسیستم رو به گسترش ارتباطات نوری اروپا تقویت می کند.»
او افزود: «با ورود کیوب ست های یونانی به مرحله نمایش، این ماهواره ها به اعتبارسنجی فناوری های نوآورانه ارتباط لیزری کمک می کنند؛ فناوری هایی که جایگزینی برای فرکانس های رادیویی محدود فراهم می کنند و آینده ارتباطات پرظرفیت در فضا را شکل خواهند داد.»
پایگاه لیزری چیست؟
برخلاف ارتباطات ماهواره ای سنتی مبتنی بر امواج رادیویی، سامانه های لیزری از پرتوهای باریک نور مادون قرمز برای ارسال اطلاعات استفاده می کنند. این فناوری می تواند داده ها را بسیار سریع تر از روش های رادیویی مرسوم انتقال دهد و چون سیگنال ها در پرتوهای بسیار متمرکز حرکت می کنند، دستکاری یا اخلال در آنها دشوارتر است.
استرولایت می گوید این سامانه در شرایط مختلف آب و هوایی و عملیاتی می تواند سرعت دریافت داده تا ۲.۵ گیگابیت بر ثانیه را پشتیبانی کند. این شرکت همچنین می گوید ارتباطات لیزری می تواند با هزینه کمتر، ارتباطاتی بیش از ۱۰ برابر سریع تر و امن تر از سامانه های متعارف فراهم کند.
این تغییر می تواند زمان لازم برای دریافت حجم های بزرگ داده ماهواره ای را به طور چشمگیری کاهش دهد.
اطلاعاتی که اکنون ارسال آنها ساعت ها طول می کشد، در آینده می تواند در کمتر از یک دقیقه منتقل شود و ظرفیت بیشتر به ماهواره ها اجازه می دهد تصاویر و اندازه گیری های علمی بیشتری را بدون فشرده سازی یا حذف ارسال کنند.
ایستگاه های زمینی در اروپا
این تحولات در شرایطی رخ می دهد که ترافیک ماهواره ای در مدار پایین زمین با سرعت در حال افزایش است.
به گفته گزارش مجمع جهانی اقتصاد (منبع به زبان انگلیسی)، انتظار می رود شمار ماهواره ها در مدار پایین زمین در دهه آینده ۱۹۰ درصد افزایش یابد.
به دلیل شلوغی رو به افزایش مدارها که ارتباطات رادیویی سنتی را دشوار می کند، این استارت آپ لیتوانیایی در پی آن است که فناوری لیزری خود را در سطح جهان گسترش دهد.
استرولایت در حال ساخت یک ایستگاه در گرینلند نیز هست و قصد دارد آن را تا پایان امسال تکمیل کند.
اروپا ده ها ایستگاه زمینی ماهواره ای دارد؛ بیشتر آنها پایگاه های قدیمی مبتنی بر امواج رادیویی هستند و در کنار آنها شمار کوچکتری از ایستگاه های نوری جدید قرار دارد که رو به افزایش است.
این ایستگاه ها به ماهواره ها کمک می کنند داده ها را به زمین بازگردانند و از ماموریت هایی مانند پیش بینی هوا، پایش اقلیم، ناوبری و پاسخ به وضعیت های اضطراری حمایت می کنند.
از جمله مراکز رادیویی مهم می توان به کیرونا در سوئد، ردو در بلژیک و سانتا ماریا در آزور اشاره کرد و در کنار آنها از میان ایستگاه های نوری جدید می توان به تنریف در جزایر قناری اسپانیا، آلمریا در اسپانیا و نیمئا در یونان نام برد.
موقعیت این ایستگاه ها اهمیت دارد، چون شبکه فضایی اروپا به این بستگی دارد که این مراکز تا چه حد در سراسر قاره به خوبی به هم متصل باشند.
هرچه پیوند میان ایستگاه های شمال، غرب، جنوب و شرق قوی تر باشد، انتقال سریع داده های ماهواره ای، جلوگیری از ایجاد شکاف در پوشش و تداوم خدمات در صورت اختلال در یک مسیر یا منطقه آسان تر خواهد بود.