با تصریح سنتکام بر ادامه محاصره دریایی تنگه هرمز و جلوگیری از استفاده سپاه از مسیرهای زمینی و دریای خزر، روسیه تشکیل این کارگروه ویژه را «نقض آشکار حقوق بین‌الملل» خواند. همزمان اندیشکده مطالعات جنگ تازه‌ترین ارزیابی خود را به همکاری‌های تهران و مسکو برای دورزدن سد تسلیحاتی آمریکا اختصاص داده است.
همزمان با هشدارهای تازه ایران درباره گسترش دایره تقابل نظامی، مسکو و تهران به تشکیل یک کارگروه جدید توسط ارتش آمریکا برای نظارت بر مسیرهای انتقال در دریای خزر واکنش نشان دادند.
آگهی
آگهی
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه طرح واشنگتن برای تشکیل یک نیروی ویژه جهت رصد و مسدودسازی تجارت و مسیرهای حمل‌ونقل ایران در منطقه دریای خزر را «تهدیدی آشکار» علیه حقوق و منافع کشورهای ساحلی خواند. او تاکید کرد که تامین امنیت در دریای خزر یک موضوع داخلی است که تنها به پنج کشور ساحلی این دریا مربوط می‌شود.
زاخارووا خاطرنشان کرد: «پرسش‌هایی برای اظهارنظر درباره تصمیم ایالات متحده جهت تشکیل یک کارگروه ویژه برای ردیابی و رهگیری، به تعبیر خودشان، تجارت زمینی ایران دریافت کرده‌ایم. هدف اصلی اعلام‌شده این نهاد جدید، به نقل قول مستقیم، جلوگیری از جابه‌جایی کالاهای دومنظوره در مرزهای ایران است.»
این دیپلمات کرملین در ادامه تاکید کرد: «ما این اقدام تنش‌زا و تحریک‌آمیز تازه را نقض آشکار هنجارهای حقوق بین‌الملل می‌دانیم و حمایت کامل خود را از موضع مقامات ایرانی مبنی بر اینکه تداوم فشارهای اقتصادی در فروپاشی اقتصاد ایران موفق نخواهد بود، اعلام می‌کنیم.»
این واکنش پس از آن صورت گرفت که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در ۷ نوامبر از تشکیل کارگروه «دروازه آهنین» خبر داد؛ واحدی که هدف آن جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته و اقلام دومنظوره به ایران از طریق مرزهای زمینی و دریای خزر عنوان شده است.
سنتکام همچنین روز چهارشنبه با انتشار بیانیه‌ای در شبکه ایکس تاکید کرد که نیروهای آمریکایی به‌صورت شبانه‌روزی برای باز نگه داشتن تنگه هرمز به روی کشتیرانی تجاری، اجرای قاطعانه «محاصره دریایی آهنین» علیه ایران، و همکاری با نهادهای همکار آمریکایی جهت جلوگیری از استفاده سپاه پاسداران از مسیرهای زمینی و دریای خزر برای جابه‌جایی سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره، اقلام تحریم‌شده و جریان‌های درآمدی غیرقانونی تلاش می‌کنند.
در همین حال، کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه ایران، پس از دیدار با سفیر روسیه در تهران اعلام کرد که دو طرف درباره نحوه مقابله با «اقدامات یکجانبه آمریکا» و برنامه «دروازه آهنین» رایزنی کرده و بر ضرورت هماهنگی در برابر تهدیدات مشترک تأکید داشته‌اند.
غریب‌آبادی تصریح کرد: «تهران و مسکو بر ضرورت هماهنگی و همکاری در برابر تهدیدات مشترک تاکید دارند. منافع کشورهای ساحلی نیز با حفظ ثبات و امنیت خزر تامین خواهد شد.»
ارزیابی موسسه مطالعات جنگ و روابط اقتصادی تهران و مسکو
موسسه مطالعات جنگ (ISW) و «پروژه تهدیدهای حیاتی» (CTP) در تازه‌ترین ارزیابی مشترک خود اعلام کردند که ایران و روسیه در حال هماهنگی نزدیک برای خنثی‌کردن اقدامات جدید آمریکا در دریای خزر هستند.
بنا بر تحلیل این اندیشکده، محصور بودن دریای خزر در خشکی و عدم دسترسی نهادهای نظارتی غربی باعث شده کشتی‌های باری تحریم‌شده روسی محموله‌ها را از بندرهای آستاراخان و اولیا به بنادر انزلی، نوشهر و امیرآباد منتقل کنند.
بررسی داده‌های مربوط به تردد شناورها در فاصله ۱۲ فروردین تا ۱۹ آبان نشان می‌دهد که کشتی‌های باری روسیِ تحت تحریم، پس از بارگیری در بندرهای آستاراخان و اولیا، محموله‌های خود را به بندرهای انزلی، نوشهر و امیرآباد در ایران منتقل می‌کنند. این شناورها هنگام نزدیک شدن به سواحل دو کشور، برای پنهان نگه داشتن ماهیت محموله‌های خود، سامانه‌های شناسایی خودکار (AIS) را خاموش می‌کنند.
در تابستان گذشته نیز سرویس امنیت اوکراین اعلام کرده بود که پهپادهای دوربرد این کشور دو کشتی باری را در دریای خزر که به ادعای کی‌یف در انتقال تجهیزات نظامی میان ایران و روسیه نقش داشتند، هدف قرار داده‌اند.
تهران و مسکو طی سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند علاوه بر تعمیق روابط امنیتی و نظامی، مناسبات اقتصادی و ترانزیتی خود را در چارچوب کریدور شمال-جنوب گسترش دهند؛ تکمیل خط‌آهن رشت–آستارا به عنوان حلقه مفقوده این مسیر ترانزیتی که روسیه را به بنادر خلیج فارس متصل می‌کند، از پروژه‌های محوری دو کشور است.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پس از دیدار اخیر خود با ولادیمیر پوتین در مسکو از تصویب موافقت‌نامه اجرایی ساخت این خط‌آهن در شورای عالی امنیت ملی و امضای قریب‌الوقوع آن توسط وزیر راه و شهرسازی خبر داد و گفت در این دیدار درباره ساخت خطوط لوله انتقال گاز از روسیه به ایران برای رفع کمبود سوخت و صادرات به همسایگان نیز گفت‌وگو شده است؛ این در حالی است که به گزارش رسانه‌های ایران، انتقال وام یک میلیارد دلاری روسیه برای این پروژه ریلی همچنان با مشکلاتی روبروست.
تداوم شکنندگی امنیت در تنگه هرمز با ادامه وضعیت «نه جنگ؛ نه صلح» در منطقه
تنش‌ها پیرامون مسیرهای تجاری ایران در شمال در حالی بالا گرفته که وضعیت امنیتی در آب‌های جنوبی و تنگه هرمز نیز، با وجود فضایی که ناظران آن را وضعیت «نه جنگ و نه صلح» توصیف می‌کنند، همچنان شکننده و متشنج است.
روابط عمومی نیروی دریایی سپاه پاسداران روز پنج‌شنبه در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که شب گذشته دو فروند «ابرنفتکش» هنگام عبور از مسیر جنوبی تنگه هرمز دچار حادثه شده و بر اثر «انفجاری مهیب» متوقف شده‌اند.
به‌ادعای سپاه، این دو شناور در مجموع بیش از چهار میلیون بشکه نفت حمل می‌کردند و «به اخطارهای مکرر درباره غیرمجاز و ناایمن بودن مسیر جنوبی تنگه هرمز بی‌توجهی کرده بودند».
ایران تاکید دارد که شناورها باید تنها از مسیر تعیین‌شده از سوی این کشور در تنگه هرمز عبور کنند و تبعات امنیتی کشتی‌های «خاطی» را متوجه خود آنها دانسته است.
موسسه مطالعات جنگ و «پروژه تهدیدهای حیاتی» در ارزیابی مشترک خود همچنین اعلام کردند که ایران محدودیت ادعایی ۲۰۰۰ کیلومتری برای برد موشک‌های بالستیک خود را کنار گذاشته است؛ اقدامی که به گفته این اندیشکده‌ها، به تلاش‌های دیرینه تهران برای توسعه سامانه‌های دوربردتر رسمیت می‌بخشد.
این ارزیابی همزمان با آن مطرح می‌شود که خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، از نمایش یک موشک بالستیک جدید در شهر موشکی سپاه خبر داده است که با ترکیب سرجنگی موشک «فتاح» و پیشرانه «خیبرشکن ۲»، برد موشک هایپرسونیک فتاح را از ۱۴۰۰ به ۲۰۰۰ کیلومتر افزایش داده است.
همزمان محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران بار دیگر بر دستور منسوب به مجتبی خامنه‌ای رهبر ایران مبنی بر «عدم محدودیت جغرافیایی در مواجه با دشمن» تاکید کرد.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس با دیگر به اروپا هشدار داد و نوشت: «اگر ایالات متحده جنگ دیگری علیه ایران به راه بیندازد، هر پایگاه نظامی درگیر در این تجاوز، از غرب آسیا تا اروپا، هدف مشروع حملات مرگبار ایران خواهد بود. هیچ فاصله امنی وجود نخواهد داشت؛ هیچ پناهگاه امنی در کار نخواهد بود و هیچ مصونیتی باقی نخواهد ماند.»
از سوی دیگر، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران نیز با انتقاد از رویکرد واشنگتن در منطقه نوشت که آمریکایی‌ها با وجود شعار «اول آمریکا»، در عمل و در استراتژی‌های خود «اول اسرائیل» را در اولویت قرار داده‌اند.
به گفته قالیباف، پذیرش اطلاعات و طرح‌های اسرائیل از سوی واشنگتن، عامل اصلی مشکلات نظامی، سیاسی و اقتصادی کنونی ایالات متحده در منطقه است.