ماه مزرعه سبزیجات می‌شود؛ پژوهشگران آلمانی در پی کشت در فضا

چطور می‌توان در جایی سبزیجات پرورش داد که نه جوّ مناسبی برای زندگی دارد، نه خاک حاصلخیز و نه آب آزاد و در دسترس؟

آگهی

آگهی

دقیقاً همین موضوع محور پروژه بین‌المللی «ماژول کشاورزی قمری، نمونه نمایشی آزمون زمینی» ال‌ای‌ام‌جی‌تی‌دی (LAM-GTD) (منبع به زبان آلمانی) است.

مرکز هوافضای آلمان، دی‌ال‌آر (DLR)، همراه با ناسا و آژانس فضایی کانادا، سی‌اس‌ای (CSA)، روی طرح‌هایی برای گلخانه‌های ماه کار می‌کند. این گلخانه‌ها در گام نخست قرار است در مأموریت‌های طولانی‌مدت آینده، مواد غذایی تازه برای فضانوردان فراهم کنند.

گلخانه، بیمه‌ای برای بقا در فضا

دما روی ماه به‌شدت نوسان دارد، سطح آن تقریباً بدون هواست، آب کمیاب است و پرتوهای کیهانی خطر جدی ایجاد می‌کنند. کاشت مستقیم گیاه در خاک ماه عملاً گزینه‌ای نیست. برای این کار به سامانه‌های کشت کنترل‌شده‌ای نیاز است که مستقل از شرایط طبیعی محیط کار کنند.

ایده این است که یک ماژول گلخانه‌ای مستقیماً به یک بخش شبیه‌سازی‌شده برای زندگی و کار فضانوردان متصل شود. در این صورت پژوهشگران نه‌تنها می‌توانند رشد گیاهان را بررسی کنند، بلکه آزمایش کنند گلخانه و زیست‌گاه چگونه می‌توانند به‌صورت متقابل یکدیگر را تأمین کنند.

نمونه نمایشی برنامه‌ریزی‌شده قرار است در مرحله اول به‌طور کامل روی زمین ساخته شود. سه شریک پروژه می‌خواهند حداکثر تا سال ۲۰۳۲ میلادی تصمیم بگیرند که این سامانه آیا و چگونه به‌طور واقعی ساخته شود.

به‌ویژه ناسا تاکنون آزمایش‌های متعددی از همین نوع را در ایستگاه فضایی بین‌المللی انجام داده است. در آنجا، از جمله کاهو، کلم چینی و فلفل چیلی کشت شده است.

گام بعدی اکنون گذر از سامانه‌های آزمایشی کوچک روی ایستگاه فضایی به سامانه‌های کشت بسیار بزرگ‌تر و پیچیده‌تری است که بتوانند کل یک گروه فضانوردان را تغذیه کنند.

همکار آلمانی، یعنی دی‌ال‌آر، می‌تواند از تجربه پروژه‌های پیشین خود استفاده کند؛ به‌ویژه گلخانه «اِدِن آی‌اس‌اس» که چندین سال در جنوبگان راه‌اندازی شده بود.

از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ میلادی پژوهشگران یک گلخانه ویژه‌ساخت را در جنوبگان، در چندصد متری ایستگاه پژوهشی آلمان «نوی‌مایر ۳»، اداره کردند. آن‌ها در شرایط بسیار سخت، بدون استفاده از خاک و نور طبیعی خورشید، در آنجا سبزیجات تازه پرورش دادند. چراغ‌های LED، محلول‌های تغذیه مصنوعی و یک سامانه آبیاری پیچیده، امکان برداشت کاهو، گوجه‌فرنگی، خیار، تربچه و حتی توت‌فرنگی را فراهم کرد. در مجموع حدود یک تُن سبزی و صیفی تازه تولید شد.

پروژه‌ای با همکاری بین‌المللی

جنوبگان البته ماه نیست، اما یک ویژگی مهم مشترک دارد: تأمین تدارکات دشوار است، شرایط محیطی بسیار پرچالش است و خطاها می‌توانند خیلی زود به مشکل جدی تبدیل شوند.

این‌که آلمان، ایالات متحده و کانادا به‌طور مشترک روی ال‌ای‌ام‌جی‌تی‌دی کار می‌کنند، اتفاقی نیست: دی‌ال‌آر دانش خود از پژوهش‌های فضایی و پروژه‌های گلخانه‌ای پیشین را وارد این طرح کرده است. ناسا روی فراهم کردن مقدمات مأموریت‌های آینده به ماه و حضور بلندمدت انسان بر سطح ماه کار می‌کند. آژانس فضایی کانادا، سی‌اس‌ای، نیز با تجربه خود در پژوهش‌های فضایی و فناوری‌های مرتبط با مأموریت‌های سرنشین‌دار این همکاری را تکمیل می‌کند.

گامی کوچک برای کاهو، گامی بزرگ برای بشریت

این پژوهش‌ها فقط برای فضانوردان جالب نیستند، زیرا روی زمین هم مناطقی وجود دارد که کشت مواد غذایی در آن‌ها دشوار است؛ مانند بیابان‌های خشک یا مناطقی با منابع محدود آب.

فناوری‌هایی که بتوانند با کمترین میزان آب، انرژی و فضا گیاهان را تغذیه کنند، می‌توانند در این مناطق نیز کمک‌کننده باشند. گلخانه‌های کنترل‌شده همچنین می‌توانند به تولید هدفمندتر مواد غذایی با استفاده کمتر از مواد حفاظت گیاه کمک کنند.

بنابراین نگاه فراتر از زمین می‌تواند دانشی ایجاد کند که به ما کمک کند بر روی سیاره خودمان نیز راه‌های تازه‌ای پیدا کنیم.